Voor verklikkers toont IRA nog altijd geen genade

Er is een wapenstilstand in Noord-Ierland, maar in de duistere wereld van spionnen en dubbelspionnen gaat de burgeroorlog nog even door....

Zijn afgelegen cottage in county Donegal, in de Ierse republiek, was niet meer dan een oude schuur. Er was geen stromend water, noch elektriciteit of verwarming. Denis Donaldson (56) probeerde zich hier zo goed mogelijk schuil te houden. Op een open vuur kookte hij water uit een verderop gelegen bron. Hij wist wat hem te wachten stond. 'Hij leek wel opgejaagd wild, zijn oogleden trilden continu. Hij was zwaar depressief', zegt de journalist Hugh Jordan, die hem enkele weken geleden opspoorde.

Dinsdag werd het lijk van Donaldson gevonden. Hij was door het hoofd geschoten. Ook een arm was van zijn lichaam geschoten - een bewijs dat het om een afrekening ging.

Bommen worden er in Noord-Ierland niet meer gelegd en ook het neerschieten van de aanhangers van het andere geloof is nagenoeg gestopt. Maar binnen de eigen gelederen worden nog altijd oude rekeningen vereffend. Denis Donaldson was een tout - een verklikker. Voor die groep bestaat geen vergeving. Twintig jaar lang gaf Donaldson tegen betaling geheime plannen van het Ierse Republikeinse Leger (IRA) en de politieke vleugel Sinn Féin door aan de Britse geheime dienst.

De in het katholieke West-Belfast geboren en getogen Denis Donaldson was eigenlijk een toegewijd republikein. Hij zat in de jaren zeventig gevangen met Bobby Sands, de hongerstaker die parlementslid werd en overleed in de beruchte Maze-gevangenis. Nadat de IRA in 1994 een bestand in acht had genomen, werd hij een naaste medewerker van Sinn Féin-leider Gerry Adams. Hij was hoofd administratie op de partijburelen in het parlementsgebouw Stormont in Belfast - een positie die hem toegang verschafte tot alle informatie over de strategie van de partij. Nadat hij jarenlang plannen voor IRA-aanslagen en liquidaties had doorgegeven, hielp hij de Britten aan bruikbare informatie over de onderhandelingstactiek van Sinn Féin.

De Britten koesterden hun dubbelspion. 'Eén interne informant is evenveel waard als twaalf externe', zei een MI5-functionaris. Toen de Noord-Ierse politie in 2002 de Stormont binnenviel, werd Donaldson echter nog argeloos gearresteerd op verdenking van spionage voor de republikeinen. Hij zou namen van Noord-Ierse politiefunctionarissen hebben doorgespeeld aan de IRA. Maar Donaldson ging vrijuit. Justitie liet weten geen interesse in hem te hebben.

In december werd duidelijk waarom. Donaldson bekende een dubbelspion te zijn en voor de Britse geheime dienst te hebben gewerkt. Hij verontschuldigde zich tegenover zijn kameraden. 'Ik heb in een moment van zwakte gehandeld en ben gezwicht voor het geld. En ik heb er grote spijt van.'

Donaldson werd onmiddellijk uit Sinn Féin gezet, verliet West-Belfast en dook onder. Hij wist wat hem te wachten stond als hij zou worden gevonden. De IRA - maar ook de protestantse paramilitaire groeperingen - had al eerder laten zien dat ze geen pardon kenden voor verraders, ook nu de vrede was getekend en de wapens waren vernietigd.

Twee weken geleden werd Donaldson opgespoord door journalist Hugh Jordan van de Sunday World. Hij zei geen contact met de buitenwereld te willen hebben, noch politiebescherming. Zijn lot was niet anders dan dat van andere informanten: hij werd gemarteld en gedood.

Wie het heeft gedaan is onduidelijk, maar het moet de Provisional IRA of een groep van dissidente IRA-leden zijn.

Peter de Waard

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden