Opinie

'Voor eens en altijd: Atheïsme is geen geloof'

Atheïsme is een gebrek aan geloof in een God. Dat is geen religie of levensovertuiging, schrijft student Bart van der Meer. 'Het is lastig om je leven in te richten met een gebrek aan iets.'

Expositie in Museon Den Haag 'Jouw Wereld, Mijn Wereld'. 'Jouw Wereld. Mijn Wereld' vertelt het verhaal van het ontstaan van het leven op aarde, de evolutie en de rol van de mens voor de toekomst van de aarde. Beeld ANP

In zijn opiniestuk slaat Jaap van der Wal de plank flink mis. Niet alleen bestempelt hij atheïsme als een religie. Van der Wal beweert ook dat de Jodenvervolging door de Nazi's niet door religie is ingegeven. Beide argumenten worden vaker gebruikt door verdedigers van geloof of aanvallers van het atheïsme. Het is ondoordacht, simpel van geest en gewoonweg onjuist om deze argumenten te gebruiken. Laat mij van der Wal een aantal zaken uitleggen.

Gebrek
Om te beginnen met het fout uitleggen van atheïsme. Atheïsme is de afwezigheid van geloof in een God of meerdere goden, of op zijn minst de overtuiging dat we niet kunnen weten of er een of meerdere goden bestaan. Dit laatste is ook wel bekend als agnosticisme. Let wel: het is een gebrek aan geloof in een God. Op welke manier dit een religie of geloof is, is mij helaas niet duidelijk. Een levensovertuiging is het ook amper te noemen. Het is lastig om je leven in te richten met een gebrek aan iets. Atheïsten zouden het leven kunnen vullen met antireligieuze overtuigingen, doch zijn dit twee verschillende dingen. Laat van der Wal (en anderen die menen te weten dat atheïsme een religie is) dit nu voor eens en altijd begrijpen. Atheïsme is een gebrek aan geloof in God. Niets meer, niets minder.

Dan het tweede argument waar ik moeite mee heb. Van der Wal haalt Nazi's aan om te beweren dat goddeloosheid 'als een boemerang' terug kan komen. Helaas voor van der Wal was het Nazisme niet louter politiek en goddeloos. Er zijn vele voorbeelden bekend van religieuze uitingen, onder meer door Hitler gedaan tijdens toespraken. Een ander voorbeeld zijn de soldaten die gespen op de riem hadden met daarop de tekst 'Gott Mit Uns'. Beter bewijs van een overlap tussen religie en politiek kun je niet krijgen. Beter bewijs voor een incapabele, onwetende en ongeïnteresseerde god is er ook niet. Maar dat terzijde.

Karikatuur
In de laatste alinea's vervolgt Van der Wal zijn betoog met een karikatuur van de kerk. Geen karikatuur zoals Van der Wal dat zelf ziet. Nee, hij beschrijft de kerk zoals Lubach en andere atheïsten die zien. Ik ben hem daarvoor veel dank verschuldigd. Eindelijk weet ik hoe ik tegen het instituut 'kerk' aan moet kijken en wat ik van 'God' moet vinden.

Alle gekheid op een stokje, atheïsten kunnen zelf wel bepalen wat zijn vinden van de kerk en een of andere bijbehorende God. Om in te gaan op de manier waarop atheïsten naar het heelal en de aarde kijken. Ja, de aarde is een toevalligheid. Het heelal is een toevalligheid. De kans dat er een andere planeet is die lijkt op de aarde is ontzettend klein. Maar we zijn er!

Al tienduizenden jaren zijn we er, ontwikkeld als apen met een enorme stamboom die miljoenen jaren terug gaat. Om te bedenken dat wij hier met een reden zijn is arrogant en ondoordacht. Wij mensen hebben geen speciaal doel of een missie op deze planeet. We zijn er omdat we ons het beste hebben aangepast aan de omgeving. Beter dan onze aapachtige neven en nichten en nog weer beter dan de 99 procent van alle diersoorten die ooit heeft bestaan. Dat allemaal zonder de invloed van een God. Schitterend toch?

Bart van der Meer is student klinische psychologie aan Universiteit van Leiden.

 
We zijn er omdat we ons het beste hebben aangepast aan de omgeving
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden