Vluchten kan niet meer

Het gebeurde vlak voor mijn ogen. Vlak buiten het Marokkaanse gehucht Ikjouan. Twaalf Malinezen werden door de Marokkaanse gendarmerie opgepakt....

Een klopjacht was niet nodig. De Malinezen waren te vermoeid om terennen. Ze waren te verzwakt om zich te verzetten. Twaalf zwarte mannenaccepteerden schijnbaar gelaten hun lot. Hun maandenlange odyssee naar hetparadijs Europa kwam hier ten einde. Op enkele kilometers van het beruchtehek tussen Marokko en de Spaanse enclave Melilla.

De twaalf Malinezen waren niet de enige Afrikanen die die dag zoudenworden opgepakt. De bossen werden tot militaire zone uitgeroepen. Tweehelikopters cirkelden onophoudelijk boven de boomtoppen. Trucks en busjesreden af en aan over de zanderige weg. Steeds meer militairen, agenten engendarmes trokken de bossen in. Hun opdracht was steeds dezelfde: vind deAfrikanen die de ijzeren afscheiding van Melilla bestormen.

Honderden Afrikaanse immigranten werden opgejaagd. En net als de twaalfMalinezen bij elkaar gedreven. Conform de bevelen van hogerhand. Maar water vervolgens met ze moest gebeuren? Zo ver reikten de orders niet. Eenjonge Marokkaanse gendarme vermoedde dat de opgepakte Afrikanen met busjesnaar de gevangenis van Nador zouden worden gereden. Daarna zouden ze naarOujda, vlak bij de grens met Algerije, worden gebracht. Waar de Malinezenen andere Afrikanen vervolgens heen moesten? Hij haalde de schouders op.

Het voorval typeert de wijze waarop de Marokkanen tot vorige week metAfrikaanse immigranten omsprongen. Het interesseerde de Marokkanen domwegniet. Of de Afrikanen nu op weg waren naar de Spaanse enclaves Melilla enCeuta om de hekken over te springen. Of ze naar Tanger en Tarfaya afreisdenom scheep te gaan op een van de wankele pateras richting Andalusië en deCanarische Eilanden.

Als de Marokkanen al enige belangstelling voor de Afrikanen toonden, wasdat als extra bron van inkomsten. Marokkaanse chauffeurs verdienden forsbij door de Azi (zwarten) in hun vrachtwagens en bussen naar het noordente smokkelen. Boeren gebruikten de Afrikanen als haast onbetaaldearbeidskrachten. Corrupte politieagenten en militairen hadden willoze enbange slachtoffers om hun honger naar extra inkomsten te stillen.

Intussen knepen de Marokkaanse autoriteiten een oogje toe. De Afrikanenwaren op doorreis naar hun Spaanse buurman. En als die weer eens klaagdedat wel erg veel gelukszoekers uit donker Afrika arriveerden, beperkteRabat zich tot het wijzen op zijn gebrek aan middelen. De Marokkanen haddengeen geld om als de waakhond van Europa te fungeren.

Deze houding leverde Marokko de voorbije jaren ruim veertig miljoen euroaan Europese fondsen op. Ook bood ze herhaaldelijk de kans de zo vuriggewenste teruggave van de Spaanse enclaves aan Marokko in het openbaar tepropageren. Als Melilla en Ceuta weer Marokkaans zouden worden, zou volgensRabat hun populariteit als springplank naar het Europese paradijs vanzelfafnemen.

En als Spanje nog harder klaagde? Dan toonden de Marokkaanseautoriteiten hun allerbeste wil door honderden eigen onderdanen dieillegaal naar Spanje waren vertrokken terug te nemen. Vergeet niet, Marokkois niet alleen doorvoerland van Afrikanen, maar ook zelf exporteur vanimmigranten. Het Internationaal Monetair Fonds heeft becijferd dat debedragen die (illegale) Marokkanen naar huis sturen goed zijn voor 9procent van het Marokkaans bruto binnenlands product.

Daarnaast werden de Spanjaarden tevreden gehouden door Marokkaansemilitairen demonstratief de vele kampementen vol immigranten langs de grenste laten schoonvegen. Marineschepen brachten op hun beurt tientallenbootjes met Afrikanen terug naar de Marokkaanse kust. Trots wees Rabat danop zijn inspanningen. Het aantal illegalen dat Europa had bereikt, was met40 procent afgenomen.

Wat met deze illegalen gebeurde? De Marokkanen haalden hun schouders op.Dankzij Artsen zonder Grenzen weten we nu dat de immigranten aan de grensaan hun lot werden overgelaten. Dat de Afrikanen zonder eten en drinkenwerden gedumpt in de woestijn.

Terecht regende het daarom de afgelopen dagen verontwaardigde reacties.Mensenrechtenorganisaties spraken van een genocide. Europese politici vaneen humanitaire ramp. Haast in paniek probeert Rabat nu datgene te doen watjarenlang is nagelaten: aandacht schenken aan de enorme stroom Afrikanen.

Pijnlijk is de wijze waarop de Marokkanen honderden geboeide Senegalezenen Malinezen per vliegtuig naar Dakar en Bamako deporteert. En degruwelijke tocht die 1500 andere Afrikanen in 40 bussen naar Mauritaniëen de Westelijke Sahara maken zonder dat Rabat weet wat met hen te doen.

Veel pijnlijker is echter het besef dat de Marokkanen nauwelijkscontrole lijken te hebben over de ruim 2500 kilometer aan eigen grenzen.Want vast staat dat de meeste Afrikanen terug zullen blijven keren. Ook detwaalf Malinezen die ik bij Ikjouan zag worden opgepakt.

Iñaki Oñorbe Genovesi

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden