Vitamine D-tabletten zijn de nieuwe gezondheidshype

Zonlicht is vaak niet voldoende

De verkoop van vitamine D-capsules en -tabletten is de afgelopen vijf jaar explosief toegenomen. Goede zaak, vinden deskundigen, want de vitamine zorgt voor sterke botten en een betere weerstand. En zonlicht alleen is vaak niet genoeg.

Eenderde van de benodigde vitamine D moet uit voedsel komen. Beeld Marcel van den Bergh

De zon krijgt steeds meer concurrentie van de apotheek en de drogist. Zonneschijn is van oudsher de belangrijkste bron van vitamine D voor de mens, maar pillen wedijveren tegenwoordig met zonnestralen. De verkoop van vitamine D-supplementen is de afgelopen vijf jaar sterk toegenomen. In 2011 verstrekten apothekers nog 670 duizend keer vitamine D op recept, vorig jaar gebeurde dat al bijna tien keer zo vaak. Huisartsen schreven de zonnevitamine toen 6,5 miljoen keer voor, blijkt uit cijfers van de Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK).

Ook drogisterijen Etos en Kruidvat registreren een verdubbeling van het aantal verkochte supplementen met vitamine D in de afgelopen vijf jaar.

De oorzaak voor de toegenomen populariteit van kunstmatige vitamine D ligt bij de huisartsen, stelt apothekersvereniging KNMP. In 2012 is een richtlijn voor huisartsen gewijzigd, waarbij meer nadruk is komen liggen op het positieve effect van vitamine D op de botten: het helpt bij het voorkomen van botbreuken. Maar ook zonder huisartsrecept kopen consumenten meer vitamine D, merken drogisterijen. Het Voedingscentrum raadt mensen 'al jaren' aan de vitamine te slikken, zegt woordvoerder Patricia Schutte.

Vitamine D zou allerlei positieve effecten hebben op de gezondheid, maar veel van die claims berusten op dubieus wetenschappelijk bewijs. Zo zou er samenhang zijn tussen vitamine D-tekort en een grotere kans op MS en zou een laag vitamine D -gehalte de kans op depressie verhogen. Ook zou vitamine D tijdens de zwangerschap de kans op astma en autisme bij het kind verkleinen en wordt beweerd dat het middeltje helpt tegen de griep.

Gezonde vis

Haring is heel rijk aan vitamine D. De vette vis bevat gemiddeld 10 microgram vitamine D per 100 gram.

Is vitamine D een gezondheidshype? Voedingsdeskundige Suzan Tuinier van het Vitamine Informatie Bureau sluit dat niet uit. 'Het zou best kunnen dat vitamine D gezien wordt als een nieuw wondermiddel.' Erg is dat niet, zegt Tuinier. Bij de meeste mensen kan een extra vitaminepilletje geen kwaad. 'Veel mensen vallen in een risicogroep, soms zonder dat ze het weten. Toen ik bij mezelf het vitamine D-gehalte liet meten zat ik op de grens van een tekort'.

Elke dag buiten komen is namelijk niet genoeg om in de dagelijkse vitaminebehoefte te voorzien. Het lichaam produceert de vitamine voornamelijk tussen 11 en 15 uur. Iedereen die op die tijden binnenzit - zoals veel mensen met een kantoorbaan - loopt het risico te weinig vitamine D binnen te krijgen. Vrouwen boven de 50 en mannen boven de 70 vallen sowieso in de risicogroep. De gezondheidshype kan bij hen geen kwaad. Bij anderen richt een extra dosis vitamine D weinig schade aan.

Tenminste: zolang ze geen overdosis nemen. Bij een inname van te veel vitamine D houdt het lichaam te veel kalk vast op plekken waar het niet moet, zegt Patricia Schutte van het Voedingscentrum. 'Maar daarvoor moet je wel heel veel innemen, zo'n tien keer meer dan gezond is (zie kader). In de praktijk komt dat niet veel voor.'

Moet ik extra vitamine D nemen?

Wie genoeg buiten komt heeft geen extra vitamine D nodig. Een kwartier tot een half uur naar buiten tussen 11 en 15 uur - het hoeft niet onbewolkt te zijn - is voldoende. Tenminste: tussen april en oktober. Buiten die maanden maakt het lichaam nauwelijks vitamine D aan. Wie niet aan dat dagelijkse kwartiertje komt, kan tien microgram vitamine D per dag slikken. Bepaalde groepen mensen lopen meer risico op aan vitamine D-tekort. De Gezondheidsraad adviseert gesluierden, kinderen tot 4 jaar, zwangere vrouwen, iedereen met een getinte huid, vrouwen boven de 50 en mannen boven de 70 extra vitamine D te slikken. 70-plussers is twintig microgram per dag aan te raden. Maar buiten zijn alleen is niet genoeg: eenderde van de benodigde hoeveelheid vitamine D moet uit voedsel komen. Suzan Tuinier van het Vitamine Informatie Bureau raadt met name vette vis aan. Vlees en eieren bevatten ook vitamine D, maar niets werkt zo goed als minimaal eens per week zalm, tonijn, makreel of haring eten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.