Column Eva Hoeke

Vijftig ogen staren tegelijk naar het woord ‘uitzaaiingen’

Eva Hoeke valentina vos

Carlijn. Mijn vriendin, al zo lang, in onze biografieën komen wel honderd pagina’s overeen.

Brugklas: zij was erbij. Eerste keer liefdesverdriet: zij was erbij. Tweede, derde, vierde keer: ook. Toen mijn vader overleed: present. Rouwkaarten schrijven, urenlang, een nieuwe laag solidariteit voelen groeien. Bollenpellen, strandvakantie, rijbewijs, samenwonen, dertig worden. Gillend van de pret in de kroeg, jankend van het lachen aan de telefoon. Alsof het niet óp kon.

Wisten wij veel.

Tot een jaar geleden, hartje zomer, een onheilstijding in de vorm van een tumor. Kwaadaardig, zeldzaam ook, de dood loert. Hotsebotsend gaat ze de berg over. Chemo, operatie, bestralingen, moed verliezen, zichzelf weer bij de kladden grijpen, yoga en lachen, zo veel dat nog lukt. Het lúkt: begin maart gaat de vlag uit. De tumor is weg en zij is er nog, hoera! Vooruitkijken nu, ­focussen op het goede. In ieder geval niet op dat éne, pietepeuterige vlekje op haar longen.

Twee weken later.

Berichtje in de appgroep voor familie, vrienden, collega’s.

Carlijn is aan het typen.

Even later staren vijftig ogen tegelijk naar het woord ‘uitzaaiingen’.

Ze zit per direct in de palliatieve fase, schrijft Carlijn. Een kwestie van weken, hooguit maanden. Morgenochtend spreekt ze de huisarts over euthanasie.

Wat gebeurt er in je hoofd bij dit soort nieuws?

Hoe heet die koude koorts van paniek, verzet en diep verdriet?

Kortsluiting.

Kortsluiting met thee en bastognes, want ’s avonds zitten wij, vijf vriendinnen van de middelbare school, bij Carlijn op de bank en luisteren we naar een ­bizarre toekomstschets. Ze heeft geen grote wensen meer. Wat wel: zo veel mogelijk tijd doorbrengen met haar vriend, ouders, broer en zusje. Nog één keer een weekendje weg met ons. Cheesecake eten en naar de show van Brigitte Kaandorp, en dan maar hopen dat die haar lievelingssketch Tosti Kaas Appel en Kaneel doet. Alleen de nieuwsapp, die gooit ze van haar telefoon.

Het is een Snelcursus Aanvaarding en we móéten slagen, er is geen tijd voor onnozele rechtvaardigheidsvragen. Bovendien is het ons jubeljaar, benadrukt ze: allemaal worden we veertig, eentje krijgt een kind, twee gaan er trouwen. Zelf gaat ze haar veertigste verjaardag ook vieren, groots zelfs, al was het maar om al haar vrienden te bedanken voor de steun van afgelopen tijd, want zo is ze, die tut, lief tot aan het graf.

Rare dagen.

Rusteloze nachten.

Als nooit tevoren ervaar ik de troost van een vriendinnengroep die elkaar al 28 jaar kent. Een wonderlijke symbiose treedt op: allemaal tegelijk worden we ziek. ‘Wel op tijd komen morgen, hè,’ appt Carlijn op 28 maart, de avond voor haar veertigste verjaardag. ‘Om 20.45 uur wil ik jullie allemaal toespreken.’

Maar het feest komt er niet.

Want een paar uur later krijgt ze een hersenbloeding, de eerstvolgende keer dat we haar zien ligt ze in een hospice. Vijf vriendinnen aan de rand van haar bed, aaiend over haar nog maar net terug gegroeide haartjes. Kleine grapjes, fluisterliefde, holle ogen. Aan haar vinger zit ineens een trouwring – dáárom moesten we op tijd komen. Hoeveel kan een mens huilen? Dan, ineens, een loepzuivere grap uit haar mond, dwars door dat zieke lijf heen, als moedertaal. Ze is er nog, onze vriendin!

Maar maanden zijn weken geworden, en weken zullen dagen worden.

Dagen van ingehouden adem.

Op de terugweg denk ik aan ons laatste telefoongesprek. Ze sprak over de kindjes van haar zus, over ingedikte tijd, over uitvaartmuziek. ‘Alles is zo intens ineens,’ zegt ze. Dan, de vraag. ‘Schrijf je nog één keer over me?’

Even later klinkt het slotkoor van Bachs Matthäus Passion door de kamer.

Wir setzen uns mit Tränen nieder.

De kachel ruist, de hemel zwijgt beschaamd.

Ik trek mijn capuchon over mijn hoofd en open mijn laptop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.