Viagra met een praatje

Ook in het Viagra-tijdperk hebben impotentiedeskundigen nog voldoende gespreksstof voor een groot congres. Het overgrote deel van de erectiestoornissen heeft namelijk ook een psychische oorzaak....

AMSTERDAM doet deze zomer zijn reputatie op seksgebied alle eer aan. Werd de maand augustus geopend met de Gay Games; het eind van de maand staat in het teken van een ander fenomeen dat de laatste maanden wereldwijd in de belangstelling staat: de mannelijke impotentie. Zo'n twaalfhonderd wetenschappers en medisch specialisten buigen zich komende week op een groot congres aan de Vrije Universiteit over alle mogelijke aspecten van het falende mannelijk lid.

Maar is zo'n congres nog wel nodig, nu Viagra, de nieuwe impotentiepil die de wereld stormenderhand verovert en die dit najaar ook in Nederland (legaal) beschikbaar komt, alle problemen met het mannelijk geslachtsdeel lijkt op te kunnen lossen?

'Wel degelijk', zegt de seksueel-fysioloog prof. dr. Koos Slob van de Erasmus Universiteit in Rotterdam en lid van het comité dat het congres wetenschappelijk heeft voorbereid. 'Ik moet er niet aan denken dat op het congres alleen maar over Viagra gepraat zou worden. Met de komst van de impotentiepil is de problematiek van de erectiestoornis allerminst de wereld uit.'

Uit het onderzoek met Viagra dat nodig was alvorens het medicijn op de markt kon worden gebracht, blijkt dat rond de 70 procent van de mannen met impotentieklachten baat heeft bij het slikken van de pil. 'Vergeet niet', zegt Slob, 'dat het hierbij om een groep streng geselecteerde mannen ging. Daarvan heeft al 30 procent geen profijt van Viagra. Als het medicijn op grote schaal gebruikt gaat worden, verwacht ik dat het succespercentage nog beduidend lager zal uitvallen.'

Bovendien, aldus Slob, is er een niet geringe groep, voornamelijk oudere mannen met hartklachten die geneesmiddelen moeten gebruiken die niet met Viagra gecombineerd mogen worden. Het medicijn, dat oorspronkelijk werd ontwikkeld als middel om de bloeddruk te verlagen maar dat verrassenderwijs mannen een erectie bleek te bezorgen, zou in combinatie met een populair hartmedicijn als nitrobaat tot een levensgevaarlijke bloeddrukdaling kunnen leiden.

Belangrijker dan de overweging dat lang niet alle mannen met Viagra geholpen zijn, vindt Slob dat impotentieklachten vaak niet met een pilletje op te lossen zijn. 'Het overgrote deel van de erectiestoornissen heeft mede een psychische oorzaak, of er is een aanleiding voor in de relationele sfeer. Seks gaat altijd twee mensen aan. Bij de behandeling van impotentieklachten mag de relatie met de partner niet buiten beschouwing blijven.

'Mijn schrikbeeld is dat van de uroloog of seksuoloog die alleen nog maar een receptje schrijft, zonder behoorlijk na te gaan wat de oorzaak van de klachten is. Het kan immers best zijn dat de vrouw op een bepaald moment geen zin meer heeft in seks, geen initiatief meer neemt, niet meer opgewonden raakt of er alleen maar pijn aan beleeft. Dat zal voor de man best frusterend zijn en het kan een oorzaak zijn van zijn impotentieklacht. Maar het plaatst de seksuoloog ook voor een dilemma. Zou ik in zo'n geval alleen maar Viagra voorschrijven, dan zou ik me haast medeplichtig voelen aan verkrachting', aldus Slob.

Het 'wondermiddel' Viagra, dat het succes van het antidepressivum Prozac met gemak evenaart zo niet overtreft, is niet het enige nieuwe medicijn voor erectiestoornissen. Slob werkt mee aan een internationaal onderzoek naar een soortgelijke stof, die voorlopig alleen nog maar onder de code IC 351 bekend is en die net als sildenafil (de werkzame stof in Viagra) ingrijpt in het gladde-spierweefsel van de zwellichamen van de penis.

Doordat sildenafil vrij snel effect heeft, moet het Viagra-tablet één tot twee uur voor de geslachtsgemeenschap worden ingenomen. Na enkele uren is de stof weer uitgewerkt en verdwijnt het stimulerend effect op de erectie. IC 351 heeft eenzelfde werkingsmechanisme als sildenafil. Alleen wordt de stof veel minder snel afgebroken, waardoor deze pil niet kort voor de geslachtsgemeenschap hoeft te worden geslikt, maar bijvoorbeeld éénmaal daags kan worden ingenomen.

Slob noemt de eerste resultaten met IC 351 bij een groep van 44 mannen met relatief lichte erectiestoornissen 'zeer veelbelovend'. 'Maar eerlijk gezegd weet ik nog niet of zo'n impotentiepil-met-verlengde-halfwaardetijd wel zo nodig is. Ideaal lijkt toch een pil die je gebruikt als je hem nodig hebt.

'Het enige voordeel van een pil met een langere werkingsduur die je dagelijks zou kunnen nemen, is dat je er niet met je partner over hoeft te praten en dat de druk op de seksuele relatie wegvalt die bij het gebruik van Viagra kan ontstaan. Zeker als de pil zo duur blijft - één Viagra-tablet kost in de VS zo'n twintig gulden - krijg je toch al gauw dat de man zegt: Ik heb net een tablet geslikt, nu moet er ook wat gebeuren.'

In de korte tijd dat Viagra op de markt is, is de pil buitengewoon veelbesproken en populair geworden. De vraag ernaar is enorm, en de zwarte handel erin - verkoop zonder recept, verkoop via Internet, smokkel en het aanbod van 'nep'-Viagratabletten - bloeit.

Ook de bijwerkingen van Viagra trekken de aandacht. In de VS zouden al zeker veertig hoofdzakelijk oudere mannen zijn overleden na Viagra-gebruik, terwijl ook al een geval van priapisme (een urenlang aanhoudende, pijnlijke erectie) bij een gezonde jonge man zonder erectiestoornis is gesignaleerd.

De fabrikant van Viagra, het Amerikaanse farmaceutische concern Pfizer, heeft zich proberen te wapenen tegen verkeerd gebruik en misbruik van het medicijn. Zo afficheert Pfizer Viagra nadrukkelijk als een medicijn voor impotentieklachten en niet als een pil die de mannelijke potentie vergroot en het libido verhoogt.

Slob gelooft daar echter niet zo in. 'Pfizer mag dan zeggen dat Viagra geen erectie opwekt, maar die alleen in stand houdt, maar voorzover ik weet, is dat niet echt onderzocht. Viagra is niet getest op gezonde vrijwilligers, zoals wij standaard doen in ons onderzoek van nieuwe stoffen voor erectiestoornissen. Ik sluit niet uit dat stoffen als Viagra of IC 351 spontane erecties kunnen uitlokken, wat de geslachtsdrift natuurlijk aanwakkert. Mogelijk wil Pfizer Viagra niet als potentiepil positioneren uit vrees voor allerlei schadeclaims', aldus Slob.

De seksuoloog beoordeelt de komst van Viagra en vergelijkbare middelen voor erectiestoornissen als positief. Slob: 'Viagra is pas dit voorjaar in de VS gelanceerd. Ik vind het positief dat er nu middelen zijn, en nog komen, die de uroloog of de seksuoloog, maar ook de huisarts, in staat stellen bij impotentieklachten meer te doen dan voorheen mogelijk was.

'Ik hoop dat de huidige hausse en de hype rond Viagra ertoe leiden dat artsen meer oog en oor krijgen voor seksuele problemen binnen relaties en meer aandacht gaan schenken aan begeleiding en counselling op dit terrein. En ik verwacht dat ook wel. De nieuwe middelen nodigen als het ware uit om over deze problemen te praten, want de dokter heeft nu daadwerkelijk iets te bieden.'

Gerbrand Feenstra

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden