Postuum

Verzetsvrouw zonder angst

Het eeuwige leven: Hetty van Klaveren (1916-2014)

Als de Duitsers je toch om niks konden oppakken, kon je beter wat doen, vond de verzetsheld.

Ze was het laatste kernlid van de verzetsgroep die tijdens de oorlog het illegale Vrij Nederland (VN) maakte. Hetty Wellensiek-Van Klaveren haalde kopij op, en drukte en distribueerde VN tijdens de oorlogsjaren. Tevens was zij de secretaresse van hoofdredacteur Henk van Randwijk. Het woord angst kende ze niet. 'Er was geen rechtsstaat. Alleen een politiestaat. Je kon om niets opgepakt worden. Dan kon je beter wat doen', zei ze.

Op 8 juli overleed ze, 98 jaar oud. Ze praatte zelden over de oorlog. Vorig jaar werd ze op Bevrijdingsdag uitgenodigd voor een bezoek aan het oude redactielokaal aan de Prinsengracht in Amsterdam. 'Daarna werd ze wat opener', zegt haar neef Huub van de Pol. Zo vertelde ze hoe ze als dochter van een Joodse moeder extra gevoelig was voor het Duitse onrecht. Ze woonde toentertijd aan de Euterpestraat (nu Gerrit van der Veenstraat), waar de Duitse Sicherheitsdienst was gevestigd. Ze hoorde de gruwelverhalen.

Hetty van Klaveren werd geboren in Utrecht als dochter van een verzekeringsinspecteur en groeide op in een gezin met twee zussen en een broer. Na het gymnasium wilde ze eigenlijk Frans studeren, maar door de crisis van de jaren dertig kwam dat er niet van. Ze kwam terecht op kantoor bij het cementbedrijf ENCI aan de Herengracht in Amsterdam. Toen haar chef Henk Mos na de Duitse inval vroeg wie wilde helpen met het overtikken en stencillen van VN, bood zij zich aan. Later werd ze geïntroduceerd bij Van Randwijk.

Schuilnaam
'Sjoerd van Vliet was zijn schuilnaam. Eerst vond ik hem niet aardig. Henk was een boers type, die moest je beter leren kennen', vertelde ze vorig jaar aan Harm Botje in VN. Voor de kerngroep moest ze informatie vergaren voor artikelen. Soms reisde ze als koerierster met de trein, met een koffer vol kranten, zich bewust van het gevaar 'dat ze niets zou kunnen doen als ze gepakt werd'. Ze onderhield contact met drukkers en corrigeerde de drukproeven. Ze nam de naam Hans Smit aan en dook onder.

Na de bevrijding werkte ze als secretaresse voor Van Randwijk, hoofdredacteur van het inmiddels legale weekblad. Ze was verliefd op hem geworden, maar hij was al sinds 1935 getrouwd met Ada Henstra en wilde zijn vrouw niet verlaten. In 1951 besloot Hetty van Klaveren weg te gaan bij het blad. Ze ging naar Parijs om alsnog Frans te studeren en werd secretaresse van de politicoloog Arthur Lenning en de kinderarts H. Fiedeldij Dop. Tien jaar later ontmoette ze Van Randwijk opnieuw en ging weer aan de slag als zijn secretaresse. Een succes werd het niet.

In 1967 kreeg Hetty de leiding van het Coördinatiecentrum Studielectuur voor blinden en slechtzienden in Amsterdam. In 1973 trouwde ze met de effectenhandelaar Sander Wellensiek. Hij had tijdens de oorlog in zijn pand aan de Reguliersgracht vele mensen van illegale bladen laten onderduiken, onder wie Van Randwijk en zijn vrouw. Van Klaveren bleef ook na haar pensionering, in 1981, zeer actief. Het overlijden vorig jaar van haar zus Ien (95) en haar vriendin Ada van Randwijk-Henstra (101) waren een grote klap voor haar.

Hetty van Klaveren (rechts) met broer en zussen in 1937. Ze is hier 21 jaar. Foto -
Hetty Wellensiek-van Klaveren (rechts) en haar zuster Ien van de Pol-van Klaveren in 2007. Foto -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.