Het eeuwige leven van Harry Cohen (1920-2019)

Verzetsman Harry Cohen was betrokken bij het redden vele joodse kinderen

Harry Cohen haalde bijna de 100. Hij stierf zeven maanden na zijn vrouw, met wie hij in de oorlog vele kinderen uit de Hollandsche Schouwburg redde.

Op 28 juni 1943 trouwden Harry Cohen en Sieny Kattenburg in de V&D aan de Weesperstraat in Amsterdam — de raadszaal was net als andere publieke ruimten voor Joden verboden omdat ze alleen als getrouwd paar bij christelijke mensen konden onderduiken. Harry was gekleed in zijn koeriersplunje, zij in het uniform van de kindercrèche waar ze werkte. In twee minuten was de plechtigheid voorbij. Niettemin zou het een van de meest ontroerende liefdesverhalen van de oorlog worden.

Ze overleefden de oorlog, vestigden zich in Rotterdam, kregen twee kinderen en na omzwervingen in de VS en Mexico keerden ze in 1975 terug in Nederland. Ze werden oud. Sieny overleed in februari dit jaar op 94-jarige leeftijd, Harry 29 augustus op 99-jarige leeftijd. ‘Hij was op’, zegt zijn dochter Greta Cune.

Ze waren als Joden betrokken bij het verzet. Sieny Kattenburg speelde een sleutelrol bij het redden van zeshonderd Joodse kinderen uit de Hollandsche Schouwburg aan de Plantage Middenlaan, het voorportaal van Westerbork en de vernietigingskampen. Ze was kinderverzorgster bij de crèche aan de overkant van de straat, waar de kinderen verbleven.

Op ingenieuze wijze werden de gegevens van de kinderen in de Duitse administratie gewist, waarna ze naar onderduikadressen werden gebracht. Harry Cohen was in dezelfde tijd fietskoerier voor de Joodsche Raad en kwam vaak langs bij de crèche. Hij was hoteldebotel van de 19-jarige Sieny.

Esther Shaya, die vorig jaar de biografie Harry & Sieny — Overleven in verzet en liefde publiceerde, zegt dat het te ver gaat om naast Sieny ook Harry verzetsstrijder te noemen. ‘Maar verzetsman zou je wel kunnen zeggen. Toen hij niet meer naar zijn eigen verzegelde huis kon, sliep hij op de zolder van de crèche. Hij moest de kinderen vermaken. En samen met Sieny bracht hij ze ook weg.’

Hoewel Sieny’s vader een huwelijksaanzoek eerst afwees — ‘als jij weg moet, kan mijn dochter volgens de joodse wetten nooit meer hertrouwen’, traden ze toch in het huwelijk, nadat haar vader vanuit Westerbork alsnog had ingestemd. Hierdoor konden ze in september 1943 een onderduikadres bij de familie Breijer in Nieuw-Vennep krijgen. Hier overleefden ze ondanks zeven invallen van de Duitsers de oorlog. Greta Cune: ‘Ze zijn hun redders eeuwig dankbaar gebleven.’ Bij de bevrijding bleek Harry zijn moeder, broer en schoonzus te hebben verloren in de Holocaust, Sieny haar ouders en haar broertje.

Na de oorlog werkte Harry Cohen korte tijd als vertaler voor de geallieerden in Nederland. Daarna kreeg hij een baan bij de jutehandel van zijn vader in Rotterdam, pal naast het voetbalstadion van Sparta. In 1953 besloten ze naar Amerika te emigreren. ‘Sieny en hijwaren bang voor een Derde Wereldoorlog en wilden niet nog een keer hetzelfde meemaken’, zegt Esther Shaya. Volgens Greta Cune speelden ook andere dingen een rol. ‘Harry had familie in de VS en ze wilden een nieuwe start maken, zonder voortdurend te worden herinnerd aan de oorlog.’

Met hun twee kinderen (Leo en Greta) gingen ze in New York wonen, waar hij acht jaar als boekhouder werkte en door zelfstudie controller werd. Later woonden en werkten ze nog veertien jaar in Mexico-Stad. In 1975 kwamen ze terug en vestigden ze zich in Amsterdam-Buitenveldert.

Over de oorlog spraken ze zelden, totdat het US Holocaust Memorial Museum in 1986 Sieny interviewde. Nadien vertelde ze haar verhaal in tal van interviews en lezingen. Shaya:‘Harry bleef bescheiden over zijn rol. Hij zat erbij en vulde aan.’

Verbetering: De kop boven het artikel ‘Harry Cohen (1920-2019): Verzetsman die 600 Joodse kinderen redde’ (Eeuwige Leven, 27 september) suggereert dat Cohen dit in zijn eentje zou hebben gedaan. Correcter is: ‘Verzetsman Harry Cohen was betrokken bij het redden vele joodse kinderen’  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden