Het Eeuwige Leven Diet Eman (1920-2019)

Verzetsheldin die de show wist te stelen

Ze hielp tientallen Joden aan onderduikadressen en rantsoenkaarten. Dankzij een valse identiteit kwam ze vrij uit kamp Vught en overleefde ze de oorlog.

Diet Eman tijdens een bezoek van het koninklijk paar aan Grand Rapids in de Verenigde Staten (2015), waar een balletvoorstelling over haar leven werd opgevoerd. Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Koning Willem-Alexander pakte haar ene hand. En met een stok in de andere paradeerde de 95-jarige Diet Eman met de koning langs de in oranje geklede Nederlandse gemeenschap in Grand Rapids.

Tijdens een bezoek van Willem-Alexander en Maxima in 2015 aan de VS stal zij de show. De koning, die haar had geprezen als een nationale held, praatte schijnbaar geanimeerd met haar. Na afloop werd Eman gevraagd wat hij had gezegd: ‘Weet ik niet’, antwoordde ze. ‘Ik ben zo doof als een kwartel.’

Tijdens de bezetting had ze tientallen Joodse mensen aan een onderduikadres geholpen plus de benodigde rantsoenbonnen. Samen met haar verloofde Hein Sietsma maakte ze deel uit van de verzetsgroep HEIN (Help Elkander In Nood). Haar verloofde werd opgepakt en overleed in januari 1945 in concentratiekamp Dachau. Ook Diet Eman werd gearresteerd en kwam via het Oranjehotel in Scheveningen in concentratiekamp Vught terecht. Dankzij een valse identiteit kon ze zich van den domme houden en kwam ze vrij.

Ze overleefde de oorlog en belandde in de VS, waar zij 3 september op 99-jarige leeftijd overleed. De Amerikaanse kranten New York Times en Washington Post schreven elk een paginagrote necrologie over haar.

Diet Eman werd geboren in een streng gereformeerd gezin van vier kinderen in Den Haag. Haar vader had een stoffeerder- en behangbedrijf. Na de lagere school haalde Eman haar mulo-diploma waardoor ze een baantje kon krijgen bij de Twentsche Bank.

Daar werkte ze nog toen de oorlog uitbrak. Al snel kwam ze in aanraking met het verzet en begon ze clandestien nieuws van de BBC en Radio Oranje te verspreiden. In 1942 vroeg haar Joodse collega bij de Twentsche Bank, Herman van Zuiden, haar voor een onderduikadres. Al snel ontstond een complete organisatie die voor Joden onderduikadressen moest zien te vinden en ze moest voorzien van valse papieren. Begin 1943 waren er per maand 800 rantsoenkaarten nodig.

Eman zat toen zelf al onder valse naam verscholen op boerderij Watergoor bij Nijkerk. Dat nam niet weg dat na haar verloofde ook zij werd opgepakt. Na de bevrijding hoorde ze dat Hein was overleden. Hij had nog een briefje voor haar achtergelaten, geschreven op een stukje toiletpapier: ‘Lieve Diet. Ook al mochten we elkaar op aarde niet weerzien. Toch zullen we nooit spijt hebben dat onze houding zo is geweest. Amor Omnia Vincit (‘Liefde overwint alles’).

Na de oorlog deed Eman een verpleegkunde-opleiding, waarna Heins werkgever Shell haar hielp met een baan. Ze werd uitgezonden naar Venezuela, zodat ze het oorlogsleed kon vergeten.

Haar nicht Bammy de Haze Winkelman: ‘Shell had bij Caracas een eigen ziekenhuis, Cardon, waar ze directeur werd. Tijdens een zeiltocht ontmoette ze daar de effectenhandelaar Egon Erlich op wie ze verliefd werd.’ Samen gingen ze naar New York, waar haar beide kinderen Mark en Joy werden geboren. ‘Zij wilde de kinderen christelijk laten dopen. Maar Egan was joods en wilde dat niet. Ze is toen met de kinderen weggevlucht naar Grand Rapids waar ze familie had wonen.’

Daar pakte ze weer diverse baantjes op. Begin jaren negentig schreef ze samen met de Amerikaanse professor James Schaap haar oorlogsherinneringen op. ‘Ze had de oorlog nooit kunnen loslaten. En het schrijven zou therapeutisch kunnen werken’, zegt De Haze Winkelman. Na het boek Things we couldn’t say (Dingen die we niet konden zeggen) kwam er later ook een documentaire over het verzet, waarvoor zij speciaal overkwam uit de VS.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden