'Vertel jonge meisjes het hele verhaal: modellen zijn geen wereldleiders of visionairs'

Meisjes dreigen zichzelf te beperken als ze modellenwerk massaal zien als het hoogst bereikbare ideaal. Dat stelt Shantie Ramlal-Jagmohansingh.

Doutzen Kroes poseert in New York.Beeld bruno

Dagelijks worden we geconfronteerd met commercials, bushokjes, tijdschriften en het internet, die (indirect) de glamour van de modellenwereld verheerlijken. Zelfs in de speelgoedwinkels liggen talloze producten van het merk Topmodel. Een voornaam is genoeg om te weten wie wordt bedoeld met Gisele, Tyra, Naomi of Doutzen.

Erg verwonderlijk is het dus niet dat pubermeisjes er in groten getale over dromen fotomodel te worden. Toch is deze wens van jonge meiden iets om bij stil te staan. Waarom is deze wens zo massaal? En nog belangrijker: is dit een ontwikkeling die we toejuichen of willen we dat onze meiden ook andere, mogelijk grootsere dromen najagen?

Sprookjesbestaan
Over het model zijn: op het eerste gezicht lijkt dit ook het sprookjesbestaan waar ieder tienermeisje van droomt. Je verdient goed geld, wordt geadoreerd en reist de wereld over. Je wordt gezien als ideaalbeeld, de standaard waar anderen tegen worden afgezet. Dat terwijl de rest van de wereld maar lijkt te 'struggelen' in een alledaagse werkelijkheid.

Hoe waar is dit sprookje eigenlijk? Het beroep van model kan prachtig zijn. Vooral als het gaat om het creëren van een kunstwerk kan de wisselwerking tussen model en artiest inspireren tot verheffende resultaten die de kijkers prikkelt. Het betreft dan kunst waarin schoonheid en creatie niet begrensd worden.

Echte schoonheid
Maar in hoeverre gaat het in de commerciële modellenwereld eigenlijk echt over schoonheid? Foto's worden gefotoshopt om vrouwelijke consumenten aan te praten dat zij die crème, lippenstift of mascara daadwerkelijk nodig hebben. De waarheid is dat schoonheid hier niet op zichzelf staat, maar vaak ligt besloten in een cocon waarin winst maken uiteindelijk het doel is.

En hoe zit het met de dagelijkse werkpraktijk? Wat betekent het om dag in dag uit bezig te zijn met de buitenkant: voldoen aan een beeld dat de fotograaf, de modewereld en de opdrachtgever van je willen hebben? Is er dan nog ruimte om na te denken over welk beeld je van jezelf naar buiten wilt sturen? Wat gebeurt er met de ontwikkeling van deze jonge meiden op andere gebieden?

Feiten
Kritisch denken, buiten de vaste kaders treden, het ontwikkelen en aanboren van je creatieve talenten worden weinig gestimuleerd als model zijnde, het beroep dat zo veel meiden ambiëren. Maar juist vrouwen met unieke vergezichten die de wereld verder brengen, ook als het gaat om (beperkende) schoonheidsidealen, zijn hard nodig. De volgende feiten spreken voor zich: vrouwen vormen 50 procent van de wereldbevolking, zij doen 66 procent van al het werk, zij verdienen 10 procent van het wereldinkomen, zij hebben 1 procent van alle bezittingen en van alle regeringsleiders op de wereld is slechts 5 procent vrouw.

Tussen wat we nodig hebben en wat we dagelijks zien, zit een paradox. We zien overal beelden die de huidige status quo op het gebied van schoonheidsidealen, man-vrouw- en machtsverhoudingen in de samenleving weerspiegelen, maar veel minder vrouwen (en mannen) die mensen anders naar de wereld laten kijken. Hoe kunnen we van jonge meiden verwachten de wereld te veranderen als ze constant bestookt worden met vrouwen die succesvol zijn door juist perfect te passen in de huidige wereldsituatie?

Een van de slogans uit de documentaire Miss Representation, in 2011 uitgezonden op OWN (netwerk van Oprah Winfrey) over hoe het in beeld brengen van vrouwen in mainstream media bijdraagt aan de onderrepresentatie van vrouwen in topposities, is dan ook 'you can't be what you can't see'. Daarnaast is het in de beeldcultuur van nu niet altijd mogelijk om te veranderen wat je ziet; you can't change what you see. Veranderbaar is wel hoe bewust we kijken naar de beelden om ons heen; you can change how you see.

Hele verhaal
Houd jonge meisjes actief een breder perspectief voor, door ze simpelweg het hele verhaal te vertellen. Zonder zaken te verbloemen. Laat ze beseffen dat de modellenwereld eenzijdig wordt belicht. En zorg voor tegenwicht. Omdat we in het dagelijks leven niet worden overspoeld door succesvolle vrouwen op ander vlak, is het nodig dit actief onder de aandacht te brengen.

En misschien het belangrijkste: leer ze het verschil tussen een leider zijn en een volger. Tussen een kunstmatig ideaalbeeld, en het daadwerkelijk neerzetten van een nieuwe standaard. Modellen kunnen beroemd worden, maar het hoort niet bij de functie de wereld te veranderen. Modellen zijn uiteindelijk het product van de ideeën van andere mensen en bedrijven met een winstoogmerk. Ze zijn geen wereldleiders, schrijvers, of visionairs, ondanks dat velen hun gezicht kennen. Vertel jonge meiden het hele verhaal, en laat ze vervolgens goed geïnformeerd de keuze maken.

Dit stuk heeft niet als doel het beroep model an sich te bekritiseren. Het is bedoeld om erop te wijzen dat modellenwerk voor jonge vrouwen niet altijd het hoogst haalbare hoeft te zijn. Het belangrijkste is dat meisjes vroeg in hun ontwikkeling gaan beseffen wat hun unieke potentie is. Nu komen zij daar nog vaak te laat achter; te lang bezig geweest met het 'ontwikkelen' van de buitenkant en het oordeel hierop van de buitenwereld, waar zij hun identiteit en zelfvertrouwen te veel van laten afhangen.

De lat kan veel hoger. Waarom alleen succesvol zijn door de lens van iemand anders, als je ook zelf degene kan zijn die het uiteindelijke beeld bepaalt? Niet louter onderdeel zijn van een door iemand anders gecreëerd decor, maar de persoon zijn met de visie en de ideeën, met genoeg lef de wereld te willen veranderen.

Shantie Ramlal-Jagmohansingh is bestuurskundige en publicist.

Model Kim Feenstra op de catwalk tijdens de Amsterdam International Fashion Week in Amsterdam.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden