Verslaafd aan de bergen

Hans Kammerlander (43) is bergbeklimmer. Samen met Reinhold Messner, de grootste klimmer van deze eeuw, beklom de Zuid-Tiroler tussen 1982 en 1986 vele achtduizenders, uiteraard zonder gebruik van extra zuurstof, want 'dat is doping'....

Een 'knalharde' berg noemt Hans Kammerlander de K2, met 8611 meter de op een na hoogste berg van de aarde. De ervaren bergbeklimmer stond op de hoogste toppen, maar die klimtechnisch zeer lastige berg in Pakistan staat nog niet op zijn lijstje. Dit voorjaar hing hij 150 meter onder de top en moest hij omkeren vanwege het lawinegevaar. 'Het lijkt een afstandje van niks, 150 meter, maar je vindt geheid de dood als je op zo'n moment besluit door te gaan.' Maar niet getreurd; Kammerlander gaat volgend jaar weer, want hij zál de top van die K2 bereiken. 'Ik weet dat de beklimming van die berg een hoog risico inhoudt, maar ik zal boven komen.' De kleine, tanige klimmer haalt een kaartje uit zijn zak. Hij trekt een streep op de flank van de beruchte berg. 'En als ik boven ben, ga ik via deze route naar beneden. Een afdaling is veel gevaarlijker dan de klim zelf. Je bent afgemat, maar ook euforisch dat je de top bereikt hebt. De meeste klimmers komen bij de afdaling om.'

Kammerlander daalt anders af dan zijn collega's. Hij neemt een paar ski's mee naar boven en glijdt, nadat hij de top heeft bereikt, op de latten naar beneden. Hij deed het op de Mount Everest. De foto's in zijn nieuwe boek, Topervaringen, laten zien hoe dat in zijn werk gaat.

Een zwarte toeristenpiste wordt eenvoudig kinderspel, vergeleken bij de ongerepte wanden die Kammerlander met zijn ijzingwekkende skitochten bedwingt. Op de loodrechte muren zet hij de kanten van zijn ski's recht in de wand en roetsjt naar het dal. 'Het draaien is het grootste probleem, daar komt een enorme sprongkracht bij kijken. Ik gebruik speciale ski's, met dikke, stalen zijkanten.'

Drie jaar geleden bedwong hij de Mount Everest in zestien uur, gerekend vanuit het basiskamp. Niemand was ooit zo snel op de top als Kammerlander. Een kleine zes uur later was hij al weer terug, een afdaling die hij grotendeels op de latten aflegde. Was hij trots? 'Ach, het was eigenlijk een zinloze prestatie, maar ik was blij dat ik die berg, die me al vanaf mijn jeugd had gefascineerd, had bedwongen.'

In het voorjaar van 1996 skiede Kammerlander van de Mount Everest naar beneden. Het was het jaar waarin een aantal commerciële expedities naar boven ging, met rampzalige gevolgen, die door Jon Krakauer in zijn indrukwekkende, maar omstreden boek De IJle Lucht worden beschreven. Kammerlander klom solo, aan de andere, Tibetaanse kant van 's werelds hoogste berg. 'Waanzin was het', zegt de ervaren berggids uit Ahornach. 'Het wemelt tegenwoordig op de Mount Everest van onervaren klimmers, die naar boven worden getrokken door sherpa's, die als slaven worden behandeld.'

Hans Kammerlander is directeur van de Alpinschule Südtirol in Sand in Taufers, gelegen tussen Zillertaler Alpen en Dolomieten. Hij wil toeristen graag een stuk naar boven helpen, een ervaren klant leidt hij desnoods naar een top van zesduizend meter, maar hoger klimt hij alleen. Ook niet als de verslaggever hem een miljoen gulden biedt, om hem naar de top van de Mount Everest te begeleiden? 'Neen, ik neem het risico niet, je hebt op toppen boven de achtduizend meter meer dan genoeg aan je eigen geploeter.'

Dat ervaren klimmers als Scott Fischer en Rob Hall, de hoofdrolspelers van het drama uit 1996, die risico's wel namen, vindt hij onbegrijpelijk. 'Ze verdienden zestigduizend dollar per klant. De commerciële belangen worden dan veel te groot. Het afwegen van risico's wordt er enorm door beïnvloed.' Hall en Fischer moesten hun onverantwoordelijke gedrag in dat beruchte voorjaar van 1996 met de dood bekopen. Ze stierven met een aantal van hun klanten.

Kammerlander is voorstander van het klimmen zonder gebottelde zuurstof. 'Het gebruik van extra zuurstof is pure doping, het is alsof je de hele Tour de France achter een motorfiets rijdt. De Mount Everest wordt door het gebruik van extra zuurstof ruim duizend meter lager.'

Mensen die niet zonder extra zuurstof naar boven kunnen, hebben op de achtduizenders niks te zoeken, is zijn stellige overtuiging. 'Het is veel eerlijker. Bovendien scheelt het een hoop lege flessen op de berghellingen. Op sommige punten van de Everest is het echt een grote vuilnisbelt.'

Zonder flessenzuurstof, het liefst solo, by fair means, zoals hijzelf klimt, dat zou de enige manier mogen zijn. Of, nog extremer, zoals de Zweed Goran Kropp in het 'rampjaar' 1996 deed. Op de fiets reed die van Zweden naar het Everest-basiskamp. Daarna klom hij zonder hulp van sherpa's naar de top en reed vervolgens weer op de fiets naar huis.

'Hij mocht daarna voor een leuk bedrag op een buitensport-beurs in München zijn verhaal komen vertellen. Hij onderbrak zijn fietstocht in Karachi en pakte het vliegtuig naar Duitsland. Ik zou vanuit München meteen daarna naar Zweden zijn gegaan, Goran niet. Hij vloog terug naar Karachi, en fietste vandaar terug naar huis.'

Kammerlander was jarenlang de vaste klimmaat van die andere Zuid-Tiroolse bergbeklimmer, Reinhold Messner. De laatste wordt gezien als de grootste klimmer aller tijden. Een pionier, die als eerste mens de top van alle veertien achtduizenders bereikte, en die als eerste de Mount Everest solo bedwong, zonder hulp van extra zuurstof.

Samen beklommen ze zeven achtduizenders. Kammerlander was er bij, op 16 oktober 1986, toen Messner de Lhotse, zijn laatste, en veertiende, achtduizender te lijf ging. 'Als schipbreukelingen kropen we naar boven. En toen stonden we boven. Toen schreeuwde Reinhold in de bulderende storm: wegwezen hier.'

Veel bergbeklimmers komen om. Kammerlander, met twaalf achtduizenders op zijn naam, leeft nog. Datzelfde geldt voor Messner, tegenwoordig actief voor de Groenen in het Europees Parlement. 'Wij zijn ervaren klimmers, maar er komt ook een dosis geluk bij kijken. Je kunt nog zo goed klimmen, maar als er een steen naar beneden valt, of een lawine, dan ben je kansloos.'

Geluk, dat heeft Kammerlander in zijn leven talloze malen gehad. Op de noordwand van de Matterhorn, op de Nanga Parbat, op de Shivlung, op de Nuptste, op de Lotse. 'Maar ook op de Autobahn tussen Mannheim en Frankfurt, toen een vrachtwagen vlak voor me een deel van een kraan verloor.'

In zijn boek beschrijft hij een bizar voorval op de Manaslu, die hij in 1991 beklom. Op hetzelfde moment woedde de Golfoorlog. De rook van de brandende olievelden, duizenden kilometers verderop, had tot gevolg dat de theemokken van de klimmers ook na meerdere keren afspoelen zwart bleven. De door de hevige branden veranderde atmosfeer veroorzaakte bovendien onweersbuien op hoogten waar ze normaal bijna nooit voorkomen. Kammerlander klom samen met twee vrienden. Een van hen kwam op een vreemde, nooit verklaarde wijze vlak bij de tenten om het leven. De ander werd even later door de bliksem getroffen. 'Verbrand vlees! Oh mijn God, Friedl is door de bliksem getroffen', schrijft Kammerlander.

De overlevende, acht jaar later in een Amsterdams café: 'De hele atmosfeer was geladen met elektriciteit. Mijn ijzeren ski's gooide ik zover mogelijk van me weg. Alles knetterde, donder en bliksem vielen samen. Ik groef me als een idioot in de sneeuw in. Ik dacht dat ik ging sterven.'

In dat apocalyptische moment hield hij zijn fototoestel omgekeerd voor zijn gezicht, en maakte een foto van zichzelf. Het resultaat staat in Topervaringen. Het levert een surrealistisch beeld op. Een waanzinnig geworden man, met doodsangst in de ogen.

Maar Hans Kammerlander bleef leven. Bij terugkomst in Zuid-Tirol nam hij zich voor nooit meer een achtduizender te beklimmen. De gelofte hield een jaar stand. Toen trok hij alweer naar Nepal. Waarom? 'Laten we er maar niet omheen draaien: ik ben een junk, verslaafd aan de bergen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden