Verdwalen uitgesloten

In Zuid-Limburg ligt een dicht netwerk van wandelpaden, maar hoe kies je een geschikte route? Nell Westerlaken en fotograaf Marcel van den Bergh wandelen in het Gulpdal, waar elke meter pad in kaart is gebracht....

Boven de boomtoppen van het Gulpdal is een luchtgevecht aan de gang. Een merel wordt aangevallen door een slechtvalk en probeert zijn belager af te schudden. Laag manoeuvreert hij tussen de bladeren, om scherp omhoog te scheren als de roofvogel dichterbij komt.

Wandelaars houden de pas in. De demonstratie jacht- en vliegtechniek speelt zich af recht boven hun hoofden, recht boven het ‘holle’ wandelpad dat ligt ingebed in een oplopende berm van brandnetels en klimop. De merel weet te ontkomen, einde voorstelling.

Tien minuten wandelen van de parkeerplaats in Gulpen en je zit middenin de natuur. De verkeersruis van het dorp is overgegaan in de ruis van loofbomen, de vochtige lucht maakt de geur los van het groen, en geen mens te bekennen. Althans, niet als je blijft wandelen – af en toe een tegenligger die vriendelijk groet, dat is het.

Maar vanwege het vogelgevecht staat er algauw een man of tien tussen de meidoorns langs het wandelpaadje. Allemaal gekleed in solide buitengoed: jacks van gewapend nylon, schoenen om de Matterhorn te lijf te gaan. Vrijwel allemaal Hollènders, zoals Limburgers hun gasten uit de Randstad noemen. En iedereen is gedocumenteerd; uit jaszakken steken boekjes en kaarten die op elke hoek, bij elke kruising worden geraadpleegd.

Waarschijnlijk wordt geen regio in Nederland zo druk bewandeld als het zuiden van Limburg. Bij de schappen van de lokale VVV’s duizelt het je van de folders en routebeschrijvingen, elk hotel heeft een eigen wandeling, elk café heeft een tocht uitgezet. Gebaande paden, Nederland heeft niet anders.

In de omgeving van Gulpen, bij een driesprong tussen bos en weilanden, staat een rij gekleurde paaltjes; roze, geel, blauw groen, als een serie reusachtige kleurpotloden. De streek is ermee bezaaid. Hier een eenzaam exemplaar op een tweesprong, daar een heel verzamelingetje op een knooppunt. Een paar bomen verder staan de roodwitte streepjes van de Lange Afstandswandelpaden (LAW’s).

‘De kleur van de paaltjes geeft de lengte van het pad aan’, zegt Ankie Szlapka van reis- en wandelboekhandel Pied à Terre in Amsterdam. De paaltjesroutes, vaak aangelegd door de provincie en de VVV’s, zijn goed aangeduid, zegt ze, als we vragen naar de beste manier om een wandeling te kiezen in een gebied dat je niet kent. ‘Daar moet je van houden. Zelf vind ik ze iets te glad, te makkelijk. Daardoor mis je een deel van het avontuur.’ Ook de zogenoemde vice-versapaden, stukjes van de LAW’s, zijn uitstekend gemarkeerd, zegt ze.

Szlapka zelf houdt van ‘beroerd aangegeven paden’. Elke wandeling, zegt ze, zou moeten beginnen met een goede kaart. ‘Wandelen met een boekje ontspant niet echt. Je moet bijvoorbeeld na 500 meter links, maar voor je het weet ben je 1.000 meter verder. En soms is de tekst voor meerderlei uitleg vatbaar. Maar je moet natuurlijk een beschrijving kiezen die qua moeilijkheidsgraad bij je past. Sommigen houden van voorgekauwde routes.’

Een kaart biedt het voordeel dat je er ook de hoogte van het terrein op kunt zien. ‘Het daagt uit. Je ziet een kerktoren en denkt: daar ga ik iets eten. Het is weinig avontuurlijk als een boekje dat voorschrijft.’ Op onze route, in de omgeving van het Gulpdal, krijgen we het beste van Limburg: heuvels, stukjes bos ter grootte van een krant, een kasteel, het kabbelende beekje, de stieren van Potter onder een knoestige boom. We hebben zowel een kaart als een boekje, en het laatste denkt inderdaad te weten waar we koffie ‘moeten’ drinken. Dan maar zonder boekje: we lopen op gevoel met een beetje hulp van de kaart, en komen van de ene gemarkeerde route op de andere. Verdwalen is uitgesloten.

‘Stegelkes’ – draaihekjes – geven toegang tot weilanden. (Eerst kijken of die stiervrij zijn.) We steken een erf over van een oude hoeve die vanuit het Franse platteland naar hier lijkt getransporteerd. Valletjes voor de ramen, de geur van kuilvoer en koeienmest.

Er is rust, stilte, drie uur lang. Een on-Nederlandse ervaring, zou je met enige vaderlandhaat kunnen zeggen. Gebaande paden, zeker, maar is dat erg?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden