Verborgen dieren in voedsel: Foodwatch roept op tot actie

Vis in vruchtensapjes, rund in chips en luizenwax om appels te laten glanzen - in veel producten zitten dierlijke ingrediënten zonder dat dit op het etiket vermeld staat. Een kwalijke zaak, vindt voedselwaakhond Foodwatch, want zo worden vegetariërs en Islamitische en Joodse gemeenschappen in Nederland de keuze ontnomen om hun overtuiging echt na te leven. Foodwatch roept hen op om een e-mail te sturen naar minister Edith Schippers van Volksgezondheid om betere etikettering te eisen.

Deze producten bevatten varkensgelatine. Beeld -

Ruim twee miljoen Nederlanders eten vanwege hun overtuiging of religie geen dierlijke producten. Veel van hen zijn zich niet bewust dat zij geregeld hun eigen opvattingen overtreden. 'De meeste consumenten denken bijvoorbeeld dat kaas vegetarisch is, maar dit is vaak niet zo', zegt Meike Rijksen van Foodwatch. Veel kaassoorten bevatten namelijk stremsel uit de maag van geslachte kalveren. In veel brood zit broodverbeteraar L-cysteïne - gemaakt van veren of dierenhaar. En Wilhelmina pepermunt, Mentos en Verkade café Noir, Becel Light en vele andere producten bevatten varkensgelatine. Ook een sapje is meestal niet vrij van dierlijke producten, zo bevat Coolbest visgelatine als vitaminedrager.

Moslims hebben het nog een graadje lastiger. Insecten, evenals stoffen gewonnen uit insecten, zijn 'haram' oftewel verboden voor moslims. Op appels, peren en citrusvruchten zit regelmatig een coating van schellak om ze een mooi glanslaagje te geven. Schellak wordt gemaakt van de afscheiding van luizen, maar bevat in de praktijk ook vaak gemalen luizen. Dit staat niet op het etiket. Ook de rode kleurstof karmijnzuur, dat in onder andere Zuivelhoeve BoerenYoghurt en Liga Milkbreak Aardbei zit, is gemaakt van luizen. 'Dit staat wel op het etiket als karmijnzuur of als E-nummer, maar dan moet je wel weten wat het is', zegt Rijksen.

Geen openheid
Zelfs de meest bewuste vegetariërs, moslims of joden, die veel tijd spenderen aan het achterhalen van de ingrediënten, lukt het niet om alles goed te doen. 'Het is vaak lastig om te achterhalen welke ingrediënten er precies in producten verwerkt zijn. Fabrikanten geven hier geen openheid over', aldus Rijksen. De lijst met 'verborgen dieren' die de organisatie heeft opgesteld is dan ook verre van compleet. Tijd voor een wetswijziging dus, zegt Foodwatch. Hoogleraar voedselkwaliteit Tiny van Boekel van de Wageningen Universiteit denkt dat de actie weinig teweeg zal brengen. De toevoeging in de Warenwet dat hulpstoffen niet vermeld hoeven te worden, is volgens hem vooral praktisch van aard.

'Iedereen onderschrijft het principe dat er volledige duidelijkheid zou moeten zijn over wat waar vandaan komt, maar het is ongelofelijk complex om de precieze herkomst van alle ingrediënten te achterhalen. Zelfs voor de fabrikanten, die kant-en-klare hulpstoffen kopen', aldus Van Boekel. Om dit te controleren zou veel tijd en mankracht geïnvesteerd moeten worden. 'En ten koste van wat gaat dat? Het is een kwestie van prioriteiten stellen, en er zijn belangrijkere voedselproblemen', aldus Van Boekel.

Herzieningstraject
Het ministerie van VWS laat weten dat Nederland de Europese regels zal hanteren op het gebied van etikettering, en dat er net een heel herzieningstraject is geweest. 'Dit is dus niet het moment om het aan te kaarten, dat hadden ze beter eerder kunnen doen', laat een woordvoerder weten. Daarnaast wijst de woordvoerder op websites als Food-Info.net waar e-nummers staan uitgelegd. 'Als mensen vanwege hun geloof een e-nummer moet ontwijken, dan zijn er plekken om die informatie te krijgen'.

Foodwatch hoopt er desondanks toch op dat minister Schippers duidelijke etikettering van 'verborgen dieren' in voedselproducten verplicht stelt in Nederland. 'Dit lijkt ons een heel haalbaar doel. Allergenen zijn er toch ook opgekomen, waarom dit dan niet?', zegt Rijksen. In Duitsland, waar een vergelijkbare actie 97.000 e-mails opleverde - vooral vanuit de Islamitische gemeenschap - heeft het voorstel de steun van landbouwminister Christian Meyer van de deelstaat Nedersaksen.

Ook wordt er hard gewerkt aan het beter definiëren van een vegetarisch en veganistisch keurmerk. Rijksen: 'Zo'n keurmerk is er in Nederland ook, maar daar moet de producent voor betalen en dat doet niet iedereen'. Albert Heijn laat in een reactie weten zich aan de Europese etiketteringsregels te houden. 'En als klanten meer informatie wensen over de ingrediënten of het bereidingsproces van een van onze producten dan op de verpakking vermeld staat, kunnen zij altijd contact met ons opnemen.'

Zuivelhoeve BoerenYoghurt en Liga Milkbreak Aardbei bevatten karmijnzuur, een rode kleurstof gemaakt van luizen. Beeld -
Magnum Mini Meringue bevat schellak, afkomstig van schildluizen Beeld -
Chocoladepinda's van AH bevatten schellak, afkomstig van schildluizen. Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.