Verbeter de wereld: leef met spiritualiteit

Schrijvers en lezers vertellen hoe zij hun steentje willen bijdragen aan een betere wereld. Deze week socioloog en hoogleraar emancipatievraagstukken Iteke Weeda....

Verbeter de wereld, begin bij jezelf. Maar, een spirituele levenshouding heeft niets te maken met egoïstisch navelstaren. In oud-Aziatische geschriften lees je als definitie van altruïsme: 'Jezelf ontwikkelen met als doel dat anderen zich door jou kunnen ontwikkelen.' Anders dan bij uiterlijke, materiële rijkdom, geef je innerlijke rijkdom automatisch door, via de spiegel die we voor elkaar zijn.

Heeft de spiritualiteit mij een betere wereldburger gemaakt? Wat is er de afgelopen dertien jaar aan mij veranderd, sinds het me buitengewoon duidelijk werd dat er véél meer is in de kosmos dan ik oorspronkelijk voor mogelijk had gehouden? Misschien ben ik milder geworden, minder overtuigd van m'n gelijk? In de jaren tachtig verkondigde ik graag breeduit hoe de relatiewereld in elkaar zit. Nu denk ik meer diepgang te bezitten in mijn kennis op dat gebied, met minder behoefte om anderen te overtuigen.

Maar ben ik echt wel zo tolerant geworden?

Ik heb gemerkt dat je jezelf aardig kunt tegenkomen in spiritueel georiënteerde geschriften, zoals bijvoorbeeld het enneagram. Het is een confronterend inzichtensysteem, dat een gids wil zijn naar zelfontwikkeling en meer liefde op aarde. In het boek De spirituele dimensie van het enneagram van Sandra Maitri las ik over mijn type mensen: 'Ze zijn vaak tolerant en open van geest...' Leuk, denk je dan, '... en kunnen zeer star worden in hun eis dat anderen ook zo zijn'. Sic, hoe herkenbaar... Dit was dan nog een van de aardigste opmerkingen. Veel waarvan ik dacht dat het eigenlijk wel een goede eigenschap was, komt in een pijnlijk daglicht te staan. Geen aanrader voor mensen die in deze vroege nieuwjaarsdagen een beetje depressief zijn.

Paus Benedictus roept ons in zijn kerstboodschap op spiritueel te ontwaken, want anders zou de mens slachtoffer worden van rationele intelligentie, die alleen technologische vooruitgang brengt. Ja, we zijn er aan toe om meer ons hart, onze intuïtie en onze inspiratie te laten spreken. In Spiritualiteit en Wetenschap stel ik het verschil aan de orde tussen een (wetenschappelijke) geleerde, een (spirituele) goeroe en een wijze. Wie van de drie bent u het liefst? Ik weet het! Kennis heb je, wijs ben je. Daar is niet per se een opleiding, godsdienst of spirituele richting voor nodig. Dogma's zijn uit den boze. Misschien is spirituele ontwikkeling geheel op eigen kracht wel het meest transformerend.

Laat ik afsluiten met een toepasselijk citaat: 'Sommigen verbitteren en anderen verbeteren in de loop van hun leven, en dat laatste is de spirituele levenshouding.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden