InterviewVier duo's aan het woord

Veel moeders zullen zondag hun Moederdag moeten delen met een stiefmoeder. Hoe pakt dat uit?

Van links naar Rechts: Ruud, Marie-Annet, Joost en TreesBeeld Eva Roefs

De stiefmoeder heeft een nogal boosaardig imago. Maar in de gewone wereld, als na de scheidingen het stof is neergedaald, kunnen de ‘bonusmoeders’ en de oorspronkelijke moeders, hun kinderen en nieuwe partners, vaak prima met elkaar door één deur. 

Veel moeders zullen hun feestdag morgen moeten delen met een stiefmoeder. Gelukkig kunnen die twee vaak prima met elkaar door een deur. Vier duo’s over hun relatie. 

Trees Vulto (56) is de moeder van Joost (25) en Ruud (22), die ze kreeg met haar ex-man Marcel (59). Marie-Annet Groothoff (53), sinds 19 jaar Marcels partner, is hun stiefmoeder. Marie-Annet heeft zelf ook een zoon: Gijs (22). Het samengestelde gezin dat Marcel en Marie-Annet met de drie jongens vormden werd geen succes, maar hun latrelatie wel.

Trees: ‘Best spannend, dit. We hebben elkaar in die 19 jaar eigenlijk nooit echt gesproken.’ 

Marie-Annet: ‘Ja, ik ben wel blij met deze aanleiding.’

Trees: ‘Ik ben nooit boos geweest op Marie-Annet. Op Marcel wel. Met hem had ik een verbinding en daar is hij uitgestapt. Marie-Annet was voor mij niet meer dan de buitenstaander. De jongens waren destijds 4 en 6 en ik wilde mijn huwelijk redden. Omdat Marcel bleef twijfelen, hakte ik de knoop door om te scheiden. Dat maakte hem boos, maar ook bang: hij wilde zijn kinderen niet kwijt.’

Marie-Annet: ‘Van nature ben ik ­loyaler naar vrouwen dan naar mannen. Ik woonde alleen met mijn zoon Gijs. Toen ik Marcel ontmoette had ik niet de intentie een scheiding te veroorzaken. Maar wat hij en ik voor elkaar voelden, bleek niet te dempen. Marcel trok bij ons in, maar was natuurlijk verdrietig om de scheiding en hij miste het dagelijkse contact met zijn kinderen. Een jaar later kochten we samen een huis.’

Trees: ‘Toen kregen Joost en Ruud pas echt met Marie-Annet te maken. Ik vond het niet nodig contact met haar te zoeken. De kinderen gingen naar hun vader, niet naar haar. Ik begreep dat Marie-Annet duidelijk was naar de kinderen en ook ingreep als dat nodig was. Zij zou de jongens vast wat sturing en structuur bieden. Stiekem stelde dat me gerust, omdat Marcel best nonchalant kon zijn.’

Marie-Annet: ‘Het heeft me verbaasd dat Trees mij niet wilde ontmoeten. Dat deed ik toch anders met de vriendinnen van mijn ex. Maar voor Trees was ik blijkbaar nog steeds onbelangrijk. Marcel stimuleerde het ook niet. Die wilde alles leuk houden en niets forceren. Als het maar gezellig was, opvoeden kwam later wel weer. Terwijl ik als alleenstaande moeder een nogal pittige zoon in het gareel moest houden. De teugels laten vieren, kon ik me niet permitteren. En bij mij moet je niet piepen.’

Trees: ‘Daar hou ik ook niet van. ­Gewoon je bord leegeten zonder gezeur over champignons of kaas...’

Marie-Annet: ‘...of ‘rode dingetjes’.’ 

Trees: ‘Inderdaad ja, dat gemier over die ‘rode dingetjes’ zoals ze alle groenten vroeger noemden. Ik wilde ze ook degelijk opvoeden. Daar was ik – zeker toen ze jonger waren – bewust mee bezig.

‘Het contact tussen Marcel en mij is na een paar jaar verbeterd. Pas later zag ik Marie-Annet wel eens op een verjaardag, maar verder dan groeten en feliciteren ging het niet. Een echte verbintenis is er nooit gekomen. Waarschijnlijk omdat ze destijds maar zo kort hebben samengewoond. Dat mislukte; Marcel woonde liever alleen met de jongens. Ik was destijds blij dat hij toen echt voor zijn kinderen koos.’ 

Marie-Annet: ‘Interessant, dit. In de anderhalf jaar dat we samenwoonden, heb ik me vaak alleen gevoeld. Marcels aanpak van de kinderen was milder dan die van mij. Hij stond altijd achter zijn kinderen, en zij hadden geen boodschap aan mij. Dan was ik aan het koken en vroegen ze hun vader wat we gingen eten. ‘Vraag maar aan Marie-Annet’, antwoordde hij dan. Maar tegen mij deden ze hun mond niet open. En aangezien Marcel nooit stelling nam, had ik geen enkele positie. Ik realiseerde me op een gegeven moment dat we nooit op een lijn zouden komen, dus ik was degene die besloot: dan maar apart. Toen ben ik vertrokken. Bijzonder om nu het perspectief van Trees te horen. Hoe dan ook: die stap gaf lucht, we kregen weer respect voor elkaar. Daardoor hebben we het gered.’

Trees: ‘Al met al hebben we het best goed gedaan. De schade is beperkt gebleven en ondanks de pijn heeft de situatie ons ook verrijkt. Na negentien jaar mag het misschien wat laat zijn, maar ik ben blij met dit gesprek.’

Rosalinde Tramper (33) is de moeder van Lieke (8). Annemarieke van Aperen (43) is Liekes stiefmoeder; ze woont sinds vier jaar samen met Arco (36), Rosalindes ex-man. Rosalinde woont samen met haar vriend.

Van links naar rechts: Annemarieke, Lieke, en RosalindeBeeld Eva Roefs

Rosalinde: ‘Ook al was het op mijn initiatief, een scheiding is nooit leuk. Mijn ex, Arco, vond het soms lastig om onze dochter bezig te houden, waardoor ze vaak niet naar hem toe wilde. Ik was blij dat Arco een nieuwe vriendin kreeg, jaloezie heeft bij ons nooit gespeeld. Maar een nieuwe vrouw die zich met mijn kind zou bemoeien, daar had ik wel moeite mee.’

Annemarieke: ‘Ik werk in de kinderopvang, maar heb zelf geen kinderen. In mijn vorige relatie deed ik vier ivf-pogingen, maar ik ben helaas nooit zwanger geworden.

‘De band tussen Lieke en mij is rustig gegroeid. Aanvankelijk waren Arco’s gewoontes bepalend in mijn omgang met Lieke, maar later ontwikkelde ik mijn eigen manier. Die bleek dicht bij Rosalindes aanpak te liggen, zoals goeie afspraken maken en structuur bieden. Ik ging dus in de weer met schema’s en planningen, want ik wilde het graag goed doen. Ook naar Rosalinde: ik kan echt wel voor jouw kind zorgen.’

Rosalinde: ‘Ik merkte dat Annemarieke een positieve invloed had op de opvoeding. Dan kwam Lieke thuis met enthousiaste verhalen over knutselen, een speurtocht of verstoppertje spelen, waarbij Annemarieke weer eens opgevouwen had gezeten in een grijze container. Het klikte tussen die twee. 

‘Ook mijn kennismaking met Annemarieke verliep ontspannen. Inmiddels is er prima contact tussen ons vieren. Omdat ik multiple sclerose heb, is mijn energie beperkt. Gelukkig is Annemarieke een ondernemend type met leuke ideeën.’

Annemarieke: ‘Wildkamperen, een toren beklimmen; superleuk om met Lieke te ondernemen. Dat kan Rosalinde gewoon niet. Zij neemt Lieke dan weer mee naar de bioscoop. Soms vind ik het moeilijk dat ik zelf geen kinderen heb, maar ik geniet enorm van Lieke. Ik ben trouwens wel een keer zwanger geweest, een jaar geleden. Een grote verrassing, zeker met mijn historie. Maar dat is toen vrij snel misgegaan.’

Rosalinde: ‘Echt? Och lieverd.’

Annemarieke: ‘Inmiddels heb ik het afgesloten. Het is goed zo.’ 

‘Lieke begeleiden is ook een mooie taak. Soms zijn er ook dingen die ik niet begrijp; het douchebeleid bijvoorbeeld. Ik ben van iedere dag douchen, maar Lieke protesteert.’

Rosalinde: ‘Elke dag douchen vind ik onzin. Dat deden wij thuis ook niet tenzij je door de modder had gerold. Nee hoor; dinsdag is douchedag, en dan nog een keer in het weekend. Dat is meer dan genoeg en beter voor het milieu.’ 

‘Annemarieke en ik zijn echt geen beste vrienden, dat hoeft ook niet. Eigenlijk zou je het een werkrelatie kunnen noemen. Met z’n vieren hebben we een appgroepje voor regeldingen rondom Lieke; Annemarieke en Arco en mijn vriend Igor en ik. Maar ik neem net zo lief direct contact op met Annemarieke.’ 

Annemarieke: ‘In die appgroep ontstaan er wel eens spanningen tussen Arco en Rosalinde, die Igor en ik dan dus ook zien. Dan willen we het appen nog wel eens overnemen om de boel te sussen. Uiteindelijk hebben we daar allemaal belang bij.’

Rosalinde: ‘Soms is er oud zeer tussen ons als exen. Dan kan ik maar beter even niet reageren. ‘Regelen jullie het maar’, roep ik dan. Liever zo dan dat het ontploft, toch? Arco en ik hebben het getroffen: allebei een partner die kan bemiddelen.’ 

Iris Riemers (51) is de moeder van Isolde (23); Petra Wisse (42) is Isoldes stiefmoeder en al 18 jaar samen met Iris’ ex-man Ron (54). Samen kregen zij nog twee kinderen. Ook Iris heeft een nieuwe partner met wie ze nog twee kinderen kreeg.

Van links naar rechts: Petra, Isolde en IrisBeeld Eva Roefs

Iris: ‘Na twaalf jaar was de liefde voorbij. Isolde was pas 2,5 jaar. Ron en ik hebben ons geschaamd dat onze relatie niet was gelukt en besloten dat Isolde hier niet de dupe van mocht worden. Dat werd de basis van ons co-ouderschap. We gingen goed uit elkaar, waardoor nieuwe liefdes pijnloos hun intrede konden doen. Ik gunde Ron het beste, hij mij ook. Al vrij snel leerde ik Patrick kennen en werd Ron verliefd op Petra. Dat is nu zo’n twintig jaar geleden.’

Petra: ‘Ik weet het nog precies; Isolde droeg een rood jurkje toen ik haar voor het eerst zag. 23 was ik, net zo oud als Isolde nu zelf is, toen ze zich gezellig op m’n schoot nestelde. Hop, een bonuskind. Het was gelijk goed. De rollen hebben we altijd zuiver gehouden: Ron was haar opvoeder en dat is altijd zo gebleven. Ik heb nooit over Isolde gemoederd. Ze heeft een moeder, dus dat hoefde ik niet te zijn. Meer een soort vriendin. ‘Petra is mijn knutselvriendin’, zei Isolde vaak. Ook de klik met Iris was direct prima. Misschien liep het soepel omdat ik zelf nog zo jong was en geen kinderen had. Ik had geen referentiekader en voegde me vanzelf naar hun opvoedingsstijl. Sowieso ben ik geloof ik niet zo ingewikkeld.’

Iris: ‘Petra nam haar positie op een heel prettige manier in; bescheiden en erg op de achtergrond als het over Isolde ging. Dat Petra haar zou aankleden en de haartjes zou kammen, voelde voor mij goed. Dat klinkt truttig, maar het is een belangrijke graadmeter. Petra heeft zich nooit echt bemoeid met de opvoeding van Isolde. Dat was aan Ron. Maar bij mij thuis ging dat anders; Patrick is best een dominante opvoeder, maar hij is niet Isoldes vader. Die issues in een samengesteld gezin, vind ik tien keer ingewikkelder dan de omgang met Petra als stiefmoeder.’

Petra: ‘Toch is er een harmonieus geheel gegroeid. Patrick en Iris kregen samen twee kinderen: June en Bjarne. Ron en ik ook, twee jongens: Evan en Tijler. Voor Isolde zijn het ‘broertjes’ en ‘zusjes’. Aan ‘half’ of ‘stief’ doen we niet. Ze is gek op die vier. Ik vind het mooi dat alle kinderen elkaar als ‘familie’ betitelen. Iris en ik kunnen het goed met elkaar vinden. Onze mannen gaan zelfs samen naar festivals en concerten. Jarenlang was kerstavond ons vaste evaluatiemoment. Dan wisselden we plannen, complimenten en kadootjes uit.’ 

Iris: ‘De communicatie tussen ons vieren is altijd goed geweest. Hoewel het rond Isoldes 18de verjaardag veranderde. Ron en ik dachten ineens compleet verschillend over het loslaten en beschermen van Isolde. Ik nam afstand van Ron en Petra en was teleurgesteld dat we qua opvoeding niet meer op één lijn zaten.’ 

Petra: ‘Dat heb ik best vreemd gevonden. Ik dacht dat er wel meer was dat ons verbond.’

Iris: ‘Dat snap ik, het was ook heel ongemakkelijk. Dankzij de bemiddeling van Petra en Patrick zijn Ron en ik weer in gesprek gegaan en vonden we een nieuwe balans.

‘We wilden het allemaal zo goed doen. Ook met de verjaardagen van Isolde, die zouden we altijd gezamenlijk vieren. De ene keer bij Ron en Petra en de andere keer bij ons. Leuk bedacht, maar best ingewikkeld: bij hun thuis voelde ik me ‘op bezoek’. En bij ons thuis vond ik het toch gek om de hele familie van de vriendin van m’n ex over de vloer te hebben. Niet te volgen toch? Toen ik in m’n eigen huis rond middernacht nog biertjes stond te openen voor de vrienden van m’n ex-man, voelde ik: er zijn dus grenzen. Nu Isolde uit huis is, spreken wij ook nog gewoon af. Met z’n vieren. Wat oorspronkelijk begon als een samenwerking rondom Isolde, is inmiddels overgegaan in een echte vriendschap.’ 

Linda Thoen (47) is de moeder van Jort (17) en Mart (15); Pia (42) is sinds 13 jaar samen met Linda’s ex-man en dus hun stiefmoeder. Samen kregen Pia en Jan (49) nog twee dochters, Wies (10) en Noor (9). Linda is inmiddels met Willem (51), met wie ze binnenkort gaat samenwonen.

Pia: ‘Twee kleutertjes. Die kreeg ik erbij toen ik Jan leerde kennen. Compleet met snottebellen en al. Na een tijd vol twijfels waren Jan en Linda net uit elkaar. Zelf, met een ontluikende theatercarrière, heb ik me ook afgevraagd: moet ik dit wel willen? De memorabele opmerking van mijn vader – ‘Als je kiest voor deze man, is dat inclusief kinderen en ex-vrouw’ – bleek zo waar. Linda was jarenlang verdrietig en boos. Ook op mij; de Cruella die in haar ogen een bom onder haar huwelijk had gelegd.’

Van links naar rechts: Linda, Jort, Mart en PiaBeeld Eva Roefs

Linda: ‘Het was een heftige tijd. Vlak na de scheiding ben ik echt even losgeslagen. En ik gunde Jan geen co-ouderschap. Híj wilde toch scheiden? Natuurlijk gingen de jongens wel naar hun vader. De jongste, Mart, vertelde in geuren en kleuren dat de beha’s bij pappa aan de waslijn veel groter waren dan die bij mij. Ik ging boos en verbitterd in mijn cabrio aan de zwier, maar wilde tegelijkertijd óók een goede moeder zijn. Kansloos. Dan bleek het ineens Sinterklaas te zijn: shit, wat nu? Zong ik snel wat Sinterklaasliedjes met ze en propte ik een verdwaalde rol Mentos in hun schoen. Nu moeten we daar hard om lachen.’

Pia: ‘Aan de andere kant dacht ik gezinnetje te moeten spelen, met om half zes eten enzo. Erg veel structuur voor mijn doen, maar ik voelde me verantwoordelijk: bij mamma een rol Mentos in je schoen? Ach, zet ’m dan hier nog maar een keer. De relatie tussen Lin en mij was fragiel en complex. Lange tijd werd ik gedoogd, maar ik bleef uit beeld. In de zomer, als we halverwege Frankrijk bij een wegrestaurant de jongens overdroegen, bleef ik in de auto zitten. Ik miste een handleiding; wanneer wegcijferen, wanneer voor mezelf opkomen.’

Linda: ‘Jarenlang heb ik mijn eigen koers gevaren met vakantieplanningen. Jan moest het zelf maar zien te regelen. Best sturend, zie ik nu. De norm in de samenleving is ook dat ik mócht eisen. Die rol kreeg ik toebedeeld, want volgens iedereen had ik daar recht op. Want: als je bent verlaten, ben je zielig. Helemaal als moeder. Met mijn sluimerende boosheid wentelde ik me dankbaar in die rol. Toen Jan en Pia kinderen kregen vond ik dat heftig. Die bijzondere band tussen ouders gingen zij nu ook samen krijgen. In 2015 trouwden ze. En dat bleek eigenlijk zo’n mooi en vooral duidelijk moment dat het me toen lukte om klaar te zijn met mijn boosheid. Na jarenlang kauwen ging ik bouwen. Ook met hun dochtertjes, Wies en Noor. Soms voelde ik kleine vingertjes kriebelen die zomaar mijn hand wilden pakken. Ik werd verliefd op die meiden. Het ging pijlsnel de goede kant op.’ 

Pia: ‘Een volgend kantelpunt was een ernstig ongeluk met Noor, nu vijf jaar geleden. Traumatisch. Toen heeft Linda me voor het eerst zelf opgebeld, los van Jan, om te vragen hoe het ging. Van moeder tot moeder. Dat heeft veel veranderd. We begonnen bij elkaar over de vloer te komen. Inmiddels werken we zelfs samen: we begeleiden organisaties in – jawel – veranderen. Voor de kinderen was het al één grote familie met broers en zussen, maar nu gingen we ook samen op vakantie. Vorig jaar voor het eerst. Ook Willem, de vriend van Linda, was erbij met zijn zoon en dochter.’ 

Linda: ‘Ik krijg altijd complimenten over hoe ik dit heb doorstaan. Weinig mensen zien in dat Pia ook offers heeft moeten brengen. Daarin loopt de samenleving echt achter. Haar tact is heel belangrijk geweest. Nu pas zie ik de moeilijke rol die ook zij en Jan hebben vervuld om te komen tot dit ‘gezinsconstruct’. Dertien jaar lang hebben we daar hard aan gewerkt en nu hadden we zelfs plannen voor een rondreis door Kenia met z’n tienen. Daar ben ik trots op.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden