ColumnArnon Grunberg

Veel mensen krijgen niet wat ze verdienen, daarom dient de meritocratie te worden gered

null Beeld

De afgelopen twee maanden was ik gastschrijver aan Eindhoven University of Technology. Twaalf studenten – twee uit India, een uit Oostenrijk, een uit Finland, de rest uit Nederland – bogen zich over de vraag of de meritocratie te redden is. Voor zover we onder meritocratie verstaan dat iedereen krijgt wat hij verdient, diende er inderdaad iets gered te worden. Er bestond immers wijdverbreide overeenstemming dat veel mensen níet kregen wat ze verdienen.

Als eindpresentatie hadden de studenten een spel ontworpen, de society simulator, die gebaseerd was op een idee van de Amerikaanse filosoof John Rawls. De ideale samenleving zou gecreëerd moeten worden onder een ‘sluier van onwetendheid’; je weet niet met welke talenten je geboren bent, in welke klasse je ouders zich bevinden et cetera. Op die manier houd je niet alleen rekening met je eigen belangen, ook met die van anderen.

De deelnemers aan het spel moesten om te beginnen stemmen over een aantal politieke voorstellen, bijvoorbeeld wel of geen basisinkomen.

Daarna werden de spelers ‘geboren’, pas toen werd de sluier afgerukt en werd door middel van een dobbelsteen bepaald hoeveel punten elke deelnemer scoorde op het gebied van intelligentie, schoonheid, empathie, doorzettingsvermogen, alsmede tot welke klasse hun ouders behoorden.

De politieke beslissingen waarover aan het begin was gestemd, beïnvloedden het spel. Ook waren er kanskaarten, het toeval blijft wezenlijk.

Een meerderheid van de spelers vond het spel ‘realistisch’, misschien omdat in het spel de tegenslagen van het lot verzacht konden worden, maar meer ook niet.

Mensen blijven een lot waarop soms een prijs valt.

De mens als staatslot nodigt misschien uit tot te veel fatalisme, daarom veinzen we dat we het allemaal aan onszelf te danken hebben.

Ziet u zichzelf als een staatslot in mensengedaante? En is er op uw lot weleens een prijs gevallen? Wanneer precies voor het laatst?

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden