Interview Liesbeth van Tongeren (GroenLinks)

Van werken met Klaver naar werken met De Mos

GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren verruilt het Binnenhof voor het Spui. Ze wordt wethouder in Den Haag. Niet Jesse Klaver, maar oud-PVV’er Richard de Mos wordt haar nieuwe vriend. ‘Jazeker.’

Liesbeth van Tongeren werd vorig jaar met 25.856 voorkeurstemmen in de Tweede Kamer gekozen. Beeld Jiri Buller

Ze is 60 jaar en los van haar ankers. Net vertrokken uit een Kamerfractie die rustiger tijden heeft gekend. Op weg naar een gemeentecollege waarin een Haagse volkspoliticus het hoogste woord mag voeren. Zolang er nog geen Haagse woning is, gaat ze een tijdje leven uit een koffer in een huisje in Scheveningen. Twijfelend of ze haar appartement in Amsterdam moet aanhouden.

De Amsterdamse Liesbeth van Tongeren wordt wethouder in Den Haag en is zielsblij. De stad is haar niet vreemd, ze werkte vroeger bij de opvang van jonge tienermoeders, kent het Binnenhof van binnen en van buiten. ‘In mijn hoofd is het al anders, ik kijk met nieuwe ogen naar de bomen op het Malieveld. Mijn stad, denk ik dan. Of: mijn stad heeft een strand.’

Acht jaar was ze een door vriend en vijand geprezen en gevreesd Kamerlid, de Twitterkoningin van GroenLinks werd ze genoemd. Lang niet onomstreden, dat bleek toen ze vorig jaar geweerd werd van de kandidatenlijst van GroenLinks voor de Tweede Kamer. Zelfs Henk Kamp, favoriete tegenstander op het dossier Groningen, was ‘verrast dat ze niet op de lijst staat’. Het kwam goed. Na een actie van de leden kreeg ze alsnog plek zes. Veertien maanden later wordt ze wethouder, portefeuille duurzaamheid en energietransitie.

De afspraak is op een Amsterdams terras, daags nadat de lokale CDA-leider in de Haagse raad van een coalitie van olie en water had gesproken: je kunt schudden maar het mengt niet. In haar tas de hoge hakken die ze straks op het Haagse gemeentehuis bij de officiële installatie wil dragen.

Over wat er de afgelopen week op de fractie van GroenLinks gebeurde – een Kamerlid dat eerst niet en later toch wel weg moest vanwege een verzwegen relatie met de partijvoorzitter – wil Van Tongeren weinig zeggen. ‘Ik heb de vergaderingen daarover niet meegemaakt. Dinsdag was ik maar even op de fractie, voor taart en hugs. Er is zoveel te doen, mensen leren kennen, ik heb een makelaar gesproken, ik moet inlezen. De week is een dieptepunt voor de Kamerfractie, vooral op persoonlijk vlak. Maar voor mij is het een hoogtepunt, en hopelijk wordt het dat ook voor den Haag.’

Een droombaan, vindt ze, en precies op het goede moment. Als directeur van Greenpeace Nederland heeft ze de klimaatverandering helpen agenderen. Daarna als Kamerlid aandacht gevraagd voor in Den Haag zelden besproken onderwerpen als schaliegas en geothermie. En nu steden de duurzaamheid aanpakken en wethouders meer taken krijgen, mag zij daar in Den Haag leiding aan geven. ‘Dat dit nu op mijn pad komt, echt geweldig.’

Wel in een lastige constellatie. Hoe groen kan dit college zijn? Van een klimaatpact gaat mijn broek niet bollen, zijn de woorden van loco-burgemeester Richard de Mos.

‘Dat zou niet direct mijn eerste quote geweest zijn. Ook VVD’ers hebben soms dat type teksten. Je ziet het door de jaren verschuiven. Toen ik bij Greenpeace werkte, waren we nog bakfietstypes. Ondernemers pakten de klimaatverandering snel op. Vervolgens kwamen de wetenschap en de weermensen van het KNMI.’

Waarvan De Mos als Kamerlid vond dat het geen subsidie meer moest krijgen, omdat het dood en verderf zaaide over klimaatverandering op grond van twijfelachtig bewijs.

‘Ik herinner me dat als een VVD-voorstel, maar wellicht door De Mos gesteund. Zij dachten: laat de markt die diensten maar leveren. Ik constateer dat de groene kant de doorslag heeft gegeven. Gelukkig maar.’

Waar plaatst u Groep De Mos in politiek opzicht? Is het heel anders dan leefbaar Rotterdam?

‘Zonder mezelf op de borst te willen slaan: je ziet politici opkomen die veel in het land zijn en opkomen voor mensen. Ik heb naast de Groningers gestaan, bij de windsurfers op de Grevelingendam actie gevoerd, in de regen gedemonstreerd in Limburg, in Rotterdam lakens aangepakt die vies waren van luchtverontreiniging. Dan denken ze toch: dit is iemand die me begrijpt en voor me opkomt.

‘Richard doet dat ook. Goed kijken waar de mensen last van hebben, dat is zijn kracht. Hij heeft een prettige manier van in normaal Nederlands uitleggen wat er gebeurd is, en draait er niet om heen.

‘Rotterdam koos voor een programmatisch college. In Den Haag is het ongeveer geworden wat de bevolking wilde. Dan krijg je een brede afspiegeling, met ook D66 en VVD. Wij hebben met vijf zetels twee wethouders gekregen, en veel herkenbare punten in het akkoord. Dan ben ik tevreden over onze onderhandelaars. Ik heb het opgezocht: olie en water mengen wel, als je je best doet. Dat zit in de persoonlijke verhoudingen.’

Van Tongeren kent De Mos van toen hij PVV-Kamerlid was, van 2009 tot 2012. De Mos zei al eens goede herinneringen te hebben aan hun samenwerking. Van Tongeren herinnert het zich: ‘Dan stelde hij me aan iemand voor en zei: dit is m’n vriendin Liesbeth; ze heeft op een paar punten rare opvattingen, maar als mens deugt ze.

‘We geven als politici stem aan de verschillen in de samenleving. Maar achter de schermen kun je dan goed contact hebben. Met Richard heb ik goed samengewerkt rond de chemieramp bij Moerdijk. De burger krijgt een boete als hij zijn vuilniszak op de verkeerde dag buiten zet, zei ik. Hier zie je een bedrijf, Chemie-Pack, dat water en lucht vervuilt en daarmee wegkomt; dat moet worden aangepakt. Hij vond dat ook.’

Heeft u al geoefend: dit is m’n vriend Richard?

Ze lacht. ‘Jazeker, m’n nieuwe vriend Richard. Maar ook m’n nieuwe vrienden Boudewijn en Robert (andere Haagse wethouders, red.) En er zijn nieuwe vriendinnen.’

Kamerlid Van Tongeren zag je niet licht over het hoofd. Fel op haar ‘groene’ dossiers, maar ook op de gaswinningsschade in Groningen. Actief op sociale media. Toch werd ze vorig jaar gepasseerd voor de GroenLinks-lijst. Te weinig resultaat, niet genoeg zichtbaar, oordeelde de kandidatencommissie. Leden begonnen een actie om haar te behouden. Na een online-referendum kreeg ze plek zes op de lijst. Ze werd herkozen met 25.856 voorkeurstemmen.

‘Een akelige periode, ik ben blij dat het achter me ligt. Het is net als met een ziekte: je wilt achterhalen waarom maar weet ook: dit zijn de regels die we als partij hebben gemaakt, het bestuur probeert dat zo goed en kwaad mogelijk uit te voeren. Ik dacht vooral: hoe nu verder. Ik ben met alle betrokkenen gaan praten of we door konden. En daarna was het: zand er over.

‘Media zijn mijn statistieken gaan uitzoeken. Ik bleek veel aangenomen moties te hebben, veel vermeldingen op sociale media. En ik kreeg veel waarderende mail: dat ik degene was die na een bijeenkomst niet meteen naar de bar verdween, maar bleef staan om te praten. Afgaande op de cijfers functioneerde ik goed.’

U heeft er voor gestreden om herkozen te worden, en kreeg veel stemmen. Goed een jaar later vertrekt u. Hoe zag uw afweging er uit?

‘Als je gepolst wordt, veer je op: wat een eer. Dan komt de spanning of je dit wel kunt waarmaken. Ik heb altijd gezegd dat er meer vrouwen in bestuurlijke functies moeten komen. Dat maakt het moeilijk nee te zeggen, zelfs niet met zoveel voorkeurstemmen. Ik ben met Jesse Klaver gaan praten. Die zei: we krijgen misschien honderd wethouders, we willen overal kwaliteit leveren. Wat wil jij zelf?’

Ze maakte bij GroenLinks veel turbulentie mee: een staartje Halsema, de ongelukkige periode Sap, hervonden rust onder Bram van Ojik en nu een snel groeiende partij waarin veel aandacht uitgaat naar Jesse Klaver. Ze vertelt hoe ze in de tijd dat de fractie vier Kamerleden telde, haar kennis op peil hield door een groot netwerk op te bouwen waaraan ze regeringsplannen kon voorleggen. ‘Lees bijlage 16, of let op voetnoot 23, kreeg ik dan terug. Zo kun je je eigen afweging maken.’

Dat GroenLinks nu sterk in het teken van Jesse Klaver staat, vindt ze een teken des tijds. ‘Dat zie je overal in de politiek. De mediaconsumptie verandert, diepe beschouwingen of programma’s worden minder gelezen. Het gaat nu om het gevoel dat je bij mensen hebt. Bij Van Ojik denk ik: die kan ik mijn pincode geven. Bij Jesse heb je dat ook. Het is geweldig dat GroenLinks iemand heeft in wie mensen zoveel enthousiasme en optimisme herkennen. Mensen steunen je op een algemeen beeld: dat mens deugt, ze komt op voor groen.

‘Het is niet zo dat de hele partij bezig met meet-ups van Klaver. We werken lokaal, we zien de kansen in de gemeenten. Dat maakt deze overstap zo geweldig.’

Dat is waar ze het liefst over wil praten: de plannen voor Den Haag. De stad moet groener worden, er komt een milieuzone, tweetaktscooters worden uit het centrum verbannen, de helihaven wordt gesloten. ‘We gaan de lucht gezonder maken’, zegt Van Tongeren. ‘Dat betekent dat mensen maanden langer leven. In tien wijken gaan we pionieren met verduurzaming. Het lijkt me mooi over vier jaar door zo’n buurt te fietsen en te denken: nu kunnen mensen hier comfortabel wonen.’

Den Haag wil in 2030 klimaatneutraal zijn. Is dat haalbaar?

‘Als je Spaans wil leren, moet je je voornemen elke dag honderd woordjes te leren. Heb je geen doel, dan gebeurt er niks. Dit is een manier om de geesten te focussen. Technisch is het haalbaar.’

Het werkpaard: 115 Kamervragen en 538 moties en amendementen

538 moties en amendementen en 115 Kamervragen diende Liesbeth van Tongeren in de periode 2012-2016 in, bleek uit onderzoek van de redactie van Jinek. Daarmee scoort ze hoog in de categorie werkpaarden. Zo trainde ze vorig jaar ook de nieuwe Kamerleden van GroenLinks: 'Wat wil je zijn: werkpaard of opiniemaker? Wettenbouwer of debater?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.