Uniek: Nobelprijswinnaar die overgaat tot beperken van de schade

Elke Amerikaanse president weet het: als het nog donker is en iedereen slaapt, kan bij jou de telefoon overgaan en moet je er zonodig meteen staan als opperbevelhebber....

Afgelopen vrijdag was het zover voor Obama: hij moest wakker worden gemaakt. Neem me niet kwalijk, mr. President, ik moet u storen, er is net gebeld. Bij de eerste aanraking van de assistent moet Obama geschrokken overeind zijn geschoten, terwijl allerlei gedachten door zijn hoofd flitsten: is dit de test? Hebben de Noord-Koreanen een raket afgevuurd op Zuid-Korea? Zijn het de Iraniërs, is hun eerste kernproef geregistreerd? Of hebben de Russen alsnog bij wijze van ordentelijk achtertuintjesbeheer de Georgische president afgezet? Nee, mr. President, het is anders dan u wellicht denkt, het zijn de Noren. De Noren?!? Is er gelazer met de Russen aan de Noordpool? Nee, vijf door het parlement in Oslo aangewezen Noren hebben u de Nobelprijs voor de Vrede toegekend.

Vanaf dat moment heerste er op het Witte Huis een lacherige sfeer. Ben je al maandenlang verwikkeld in de gemeenste gevechten op het snijvlak van ideaal en werkelijkheid, word je dagelijks beslopen, getackeld, besprongen, uitgescholden of genegeerd door bankiers, verzekeraars, farmaceuten, generaals, commentatoren, senatoren, bondgenoten en al die anderen die het niet zien zitten met jouw plannen voor de gezondheidszorg, Iran, het Palestijns-Israëlische conflict of Afghanistan, zijn er ineens die Noren met hun blijmoedige boodschap.

Het doet onwillekeurig denken aan het bekende zondagochtendtafereel. Je huis wordt afgebroken door de kinderen die elkaar bekogelen met pakken melk, je vrouw schopt je het bed uit met het op de komende echtelijke crisis preluderende verwijt dat je voor de verandering ook wel eens een bijdrage aan de opvoeding mag leveren, je stormt naar beneden om orde en rust te herstellen, de bel gaat, je doet open en voor je staan twee fris gestreken en gesteven Jehova’s getuigen, die minzaam lachend de Wachttoren ophouden en je een plaats in Gods Koninkrijk van de Eeuwige Vrede beloven als je even naar ze wilt luisteren.

Wat doe je in zo’n situatie? Behalve dat aanhangers van Obama vrijdagochtend grappen maakten over de onaangekondigde Noorse actie, waren de presidentiële adviseurs tegelijkertijd op hun hoede voor instinkers. Het blijven tenslotte Amerikanen, voor wie in de politiek geen cadeaus worden vergeven. Hoe riskant is het als je op nog geen kwart van de competitie tot kampioen wordt uitgeroepen? Heel riskant, weet iedere voetbaltrainer. Dus speelde het Witte Huis knap de kaart van de bescheidenheid: de prijs geldt vooral aspiraties die mensen in alle landen delen met de president.

Het was nooit eerder vertoond: een winnaar die zich genoodzaakt zag tot damage control en een beleefd-subtiele terechtwijzing van het Nobelprijscomité. Want hoe verstandig ben je bezig als je een man die al zwaar gebukt gaat onder torenhoge verwachtingen, ook nog eens gaat lauweren voor nog niet geleverde prestaties? Met het steeds verder opkrikken van het verwachtingspatroon stijgt ook het afbreukrisico. Elke belofte die niet wordt ingelost, elke resultaat dat uitblijft, elk nobel voornemen dat in het normale proces van geven en nemen wordt ingeslikt, komt straks dubbel zo hard terug bij de president en slaat grote gaten in zijn reputatie.

Christopher Beam, van het Amerikaanse webmagazine Slate, denkt dat de prijs Obama kan helpen een meer havikachtige politiek te voeren doordat hij hem meer politiek kapitaal verschaft. ‘Zelfs Nobelprijswinnaar Obama denkt dat we nu Iran zouden moeten bombarderen’ – Beam ziet zo’n kop al voor zich.

Ik verwacht dat het andersom zal zijn: de titel zet zo’n hoge politiek -morele standaard dat hij tegen hem zal werken omdat er zo moeilijk aan te voldoen zal zijn voor een Amerikaanse president. Dan krijg je eerder koppen als : ‘Nobelprijswinnaar Obama breidt de oorlog uit in Afghanistan’. De doden die vallen, zullen naar ik vrees in mindering worden gebracht op zijn statuur én die van de prijs.

Neen, het mogen dan niet de Russen zijn geweest die verantwoordelijk waren voor Obama’s onderbroken nachtrust. Maar die Noren hebben hem een niet minder lastig probleem bezorgd. Poetin moet het hebben uitgeproest. Jammer toch dat de zaak van de vrede zo vaak wordt gediend door wereldvreemde wezens.

vk.nl/columnisten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.