Uniek kijkje in de recherchekeuken

Aan de verdwijningszaak werkten 160 personen...

Van onze verslaggeefster Charlotte Huisman

Utrecht Haar collega’s van de omroep NPS vonden het meteen verdacht toen de immer stipte Ilona Németh (34) niet op haar werk verscheen, die vrijdagochtend 16 juli 2004. Het is het begin van een zaak die bijna vier jaar later eindigt in Marokko met de veroordeling van Amin M. tot levenslang.

Werkelijk alles heeft de politie uit de kast getrokken om de dader achter de tralies te krijgen, zo is te lezen in het vandaag verschenen Moord zonder grenzen. Het boek, geschreven door de leider van het onderzoek, rechercheur Paul Hendriks, samen met Jaap Kwadijk, biedt een zeldzaam en bij vlagen onthullend kijkje in keuken van een opsporingsteam.

Ilona Németh fietst iedere morgen naar station Overvecht om de trein te nemen naar Hilversum. Tot die dag dat ze niet op haar werk verschijnt. Ze heeft het moeilijk met zichzelf sinds haar vriend haar in 2003 heeft verlaten voor een ander. Zelfmoord wordt na haar verdwijning niet uitgesloten.

De politie begint een grootschalig onderzoek dat 1,3 miljoen euro zal kosten. In twee jaar werken 160 personen er 34 duizend uur aan. In het boek is te lezen hoe het team emotioneel betrokken raakt bij de zaak. Kort na haar verdwijning wordt het parkje bij Station Overvecht uitgekamd. Uit onderzoek van haar huis blijkt dat ze die vrijdagochtend is verdwenen; ze heeft zich thuis omgekleed.

Tijdens het napluizen van veroordeelden op verlof valt meteen een man uit Utrecht op. Hij had 15 juli zijn eerste verlof gekregen van een strafinrichting in Veenhuizen, ondanks een negatief advies van de politie, na het uitzitten van 2,5 jaar gevangenisstraf. In 2002 had hij, in hetzelfde park als waar naar Ilona werd gezocht, een vrouw van haar fiets geslagen en geprobeerd haar te verkrachten. De politie gaat naar de kliniek, ‘maar uit de antwoorden van het gevangenispersoneel komen geen belastende feiten naar voren’.

De politie schakelt actief de media in. Opsporing Verzocht en Vermist besteden regelmatig aandacht aan de zaak. Haar fiets wordt gevonden, meer niet. Vele potentiële verdachten, onder wie haar ex-vriend, worden tevergeefs nagetrokken. Sporen als dat haar verdwijning te maken zou hebben met die van een andere vrouw met wie ze ooit in een bijbelclubje zat, kosten het team veel tijd maar lopen dood. Het team dreigt te worden afgeslankt, maar op verzoek van de familie wordt de pers nog één keer ingeschakeld.

Dan komt de gouden tip. Een bekende tipgever vertelt de politie dat bij de sporthal in het parkje een jaar eerder is gegraven. 3 augustus 2005 wordt daar het stoffelijk overschot van Ilona gevonden. Daarop laat het team de vijver in het park leegpompen. Vuurwapens, kluizen en portemonnees worden gevonden. Ze hebben niets met Ilona te maken.

Een daderprofiel blijkt nuttig. De dader is waarschijnlijk opgegroeid in de omgeving van het park. Hij heeft er beschikking over woonruimte. Hij heeft vast een strafblad. In het onderzoeksgebied wonen 3.000 mannen ouder dan 16 jaar. Het team besluit ze allemaal te gaan onderzoeken. De 560 na schifting overgebleven mannen krijgen een huisbezoek.

Een groep eerder gespotte mogelijke verdachten wordt aan de lijst toegevoegd. Onder hen is Amin M., geboren in 1979. Hij had in die week in 2004 zijn eerste verlof uit de strafinrichting in Veenhuizen en is opgegroeid in het onderzoeksgebied. Zijn familie woont er nog steeds. Hij heeft een Marokkaans en een Nederlands paspoort.

Eindelijk heeft de politie een verdachte. Zijn familie wordt afgeluisterd. Ze horen hoe moeder belt met een tante in Marokko. Daar blijkt Amin te verblijven sinds de week dat het lichaam van Ilona werd opgegraven.

De politie spreekt ook met Omar K., de gevangenismaat van Amin in Veenhuizen. Tot hun verbazing vertelt Omar meteen hoe Amin na zijn verlof terugkeerde onder de krassen en schrammen. Amin had hem verteld dat hij een vrouw had vermoord met haar fietsslot.

De Utrechtse politie gaat een succesvolle samenwerking aan met haar Marokkaanse collega’s. Rechercheur Hendriks vreest één ding: dat Amin verdwijnt.

De politie gaat verder. Naast de ouders wordt een kring vrienden en familie afgeluisterd. Het plan is dat de politie de ouders vertelt dat Amin verdachte is, en via de taps kijkt hoe wordt gereageerd. Zo hoort de politie hoe, onder regie van de moeder, afspraken worden gemaakt over wie wat moet zeggen tegen de politie.

Ook hoort het team dat Amin in de uren na de moord kleren aanhad van zijn neef. Deze neef zegt niet veel als de politie hem later verhoort. Maar een dag later meldt hij zich aan de politiebalie. Hij begint over te geven. Hij kan niet meer leven met dit geheim, zegt hij. Hij vertelt dat Amin die vrijdagochtend 16 juli 2004 om half tien ’s ochtends op de stoep stond. Zijn kleren zaten onder het bloed. Amin vertelt zijn neef hoe hij zich die morgen in de bosjes had verborgen, wachtend op een vrouw. Toen Ilona langskwam, sloeg hij haar van haar fiets en verkrachtte haar in de bosjes. Hij had haar beloofd dat ze weg mocht als hij klaar was, maar had al van tevoren bedacht dat ze dood moest; hij wilde niet weer de cel in. Hij had slechts spijt dat hij niet de vrouw had gepakt die vlak voor haar had gefietst, die vond hij aantrekkelijker.

Met deze verklaring is de zaak rond. Utrecht vraagt Marokko om hem aan te houden. Op 13 juli 2006, bijna twee jaar na de moord, wordt Amin M. gearresteerd. Voor het eerst wordt iemand met een Nederlands paspoort in Marokko berecht voor een misdaad die hij in Nederland heeft gepleegd. Marokko moet beloven niet de doodstraf uit te spreken.

Amin M. krijgt die in eerste aanleg toch. In hoger beroep wordt het levenslang. Hij moet de familie Németh 160 duizend euro schadevergoeding betalen. Amin M. blijft ontkennen. Vrienden vertellen dat hij al jong een seksuele afwijking had. Ilona Németh was op het verkeerde moment op de verkeerde plaats.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden