Uitspraak verdeelt Italië langs religieuze lijnen

De kunstmatige voeding van een comapatiënte mocht van de rechter worden stopgezet. ‘Nu wordt Italië een soort Nederland.’..

ROME ‘Nou en of er iets is veranderd in Italië’, zegt politicus Rocco Buttiglione. ‘Gisteren gold het ontzeggen van water en voeding aan een patiënt hier nog als moord. Door het vonnis van de Hoge Raad is dat nu legaal. En die fout moeten wij snel herstellen.’

Buttiglione, parlementslid voor de katholieke partij UDC en vicevoorzitter van de Italiaanse Kamer van Afgevaardigden, heeft in Rome zojuist zijn handtekening gezet onder een petitie waarin het ‘recht op leven voor elk menselijk wezen’ wordt benadrukt. ‘Vanaf de conceptie tot aan de natuurlijke dood.’

Het verzoekschrift was oorspronkelijk bedoeld als internationale waarschuwing aan de leiders van de Europese Unie. Maar in Italië staat het intussen volledig in het teken van één specifieke zaak: de rechterlijke uitspraak in de kwestie-Eluana.

Het hoogste rechtscollege in Italië bepaalde vorige week dat de kunstmatige voeding van de 38-jarige comapatiënte Eluana Englaro mag worden stopgezet. Het vonnis heeft bij veel gelovigen de angst gewekt dat Italië ‘een soort Nederland’ wordt. ‘Deze uitspraak opent feitelijk de weg naar euthanasie’, zegt Buttiglione. ‘Dat moeten we proberen te voorkomen.’

Eluana Englaro verkeert al zestien jaar in ‘permanente vegetatieve staat’ na een verkeersongeval. Zij heeft al haar verstandelijke vermogens verloren en wordt kunstmatig in leven gehouden met sondevoeding.

Eluana’s vader heeft jarenlang geprobeerd juridische toestemming te krijgen om zijn dochter in deze uitzichtloze situatie te laten sterven – een wens die zij volgens hem ooit duidelijk heeft uitgesproken.

Het arrest heeft Italië diep verdeeld langs religieuze lijnen. De gerespecteerde oncoloog Umberto Veronesi noemde de uitspraak ‘een overwinning van de principes in de Grondwet’. Staatssecretaris Mantovano van Binnenlandse Zaken zei dat een deel van de rechterlijke macht ‘weigert het menselijk leven te beschermen’. Diverse kardinalen spraken van een ‘doodvonnis’.

Op een plein in de buurt van het Huis van Afgevaardigden, maar ook elders in Italië, zetten de tegenstanders van de historische ommezwaai hun handtekening onder de petitie van de katholiek geïnspireerde Beweging voor het Leven. Zevenvoudig premier en 21-voudig minister Giulio Andreotti (89) wordt met een dienstauto voorgereden en door twee man op de been gehouden terwijl hij tekent.

Is het niet vreemd dat politici zich zo openlijk keren tegen een rechterlijk vonnis? Nee, zegt de centrum-linkse senator Paola Binetti, want de rechters hebben een ‘creatieve interpretatie’ gegeven aan de bestaande normen.

De wrevel komt voort uit het feit dat Italië geen wet kent die dit soort gevallen duidelijk regelt. Euthanasie is gelijk aan moord, maar nergens staat geschreven wat in strafrechtelijke zin het stopzetten van kunstmatige voeding betekent. Daarbij komt dat de rechters volgens critici te veel waarde hechten aan Eluana’s wens om in deze toestand niet verder te leven; die wens staat namelijk niet op papier.

‘Italië voelt een groeiende druk om de cultuur van het leven te vervangen door de cultuur van de dood’, zegt Paola Binetti. ‘Die druk komt onder andere uit landen als Nederland en België, en leidt tot Europese richtlijnen die hier verder aan bijdragen. Maar deze petitie toont aan dat Italië nog een andere kant op kan; dat de wil bestaat om het leven weer centraal te stellen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden