Uitsluitend voor levensgenieters!

Om nou te zeggen dat ze een tweede huis nodig hebben, nee, zwe wonen al 'ongelofelijk riant'. Spanje en Portugal moeten de welgestelde ouderen de winter doorhelpen, voor de nog rijkeren is Bonaire een alternatief en de minder reislustigen kunnen terecht in de Nederlandsche bungalowparken....

ALS projectontwikkelaar Marcel Coltof tegenwoordig wordt gebeld met de aanbieding: ik heb een mooi stuk grond in het bos of aan de voet van de heuvel, ideaal als recreatiepark, neemt hij niet eens meer de moeite om te gaan kijken. Bos is het niet, of is het niet meer. De meest gewilde locatie is water, of zoals de ontwikkelaar het preciseert: op het water, aan het water of onder water. Zelfs het laatste sluit hij niet meer uit. Volgend jaar start Coltof met de verkoop van Makkum in zee, een kleine honderd vakantievilla's op een kunstmatig eiland dat 600 meter het IJsselmeer insteekt.

R. van Leeuwen heeft zijn camping opgedoekt (te kort seizoen in Nederland) toen hij de kans rook bungalows te bouwen tussen Medemblik en een recreatiegebied in. Zuiderzee heet de verzameling woningen rond een slingerende waterpartij. Bodemprijs voor de 'villa's: 201 duizend gulden exclusief BTW. Hij weet waarom de kust de Veluwe momenteel verslaat. 'Op de Veluwe worden te veel campings omgezet in bungalowparken, stacaravans vervangen door huizen, daar is het aanbod dus te groot. Verzadiging? Ja, in die regio wel. Aan het water daarentegen kan het aanbod de vraag nauwelijks bijbenen. Het water biedt gewoon meer recreatieve mogelijkheden, ook bij slecht weer. In het bos ben je dan uitgekeken.'

Aan de rand van Callantsoog, op een voormalig aardappelveld, ontspringt Buitenplaats Callantsoog, dat Coltof aanprijst als 'het meest romantische villaproject aan de Hollandse kust'. Of hij dat kan waarmaken? 'Ja, absoluut.' Het idee was van zijn vrouw Wilma. Waarom niet eens herkenbare witte huisjes met een rieten dak, met een keuken in grootmoeders stijl waar de erwtensoep bij wijze van spreken staat te pruttelen op een antiek fornuis - een fornuis van Canadese makelij overigens - en met Makkumer tegeltjes achter de potkachel in de kamer. Alle moderne comfort gecamoufleerd in een oud-Hollandse verpakking. Mevrouw Coltof heeft de modelwoning zelf ingericht, het geruite bankstel op de plavuizen, de droogboeketten, de badkamer met badkuip op gouden leeuwenpootjes. De klompen zijn bij de prijs inbegrepen en worden volgens Coltof nog gedragen ook.

De villa's vliegen weg, terwijl de prijzen er niet om liegen: die van 296 duizend gulden is de goedkoopste.

Een van de kopers, Hans van Maasdam, stuurt zijn grasmachine over het net ingezaaide gazon. De eerste fase is klaar. Wat onmiddellijk opvalt is, hoe dicht de boerderij-achtige huizen op elkaar geplaatst zijn, en dat ze bovendien allemaal identiek zijn. Coltof zegt 'nu eenmaal te maken te hebben met het financieel gebeuren: zoveel grond waarop zoveel eenheden gebouwd moeten worden'.

Maar Van Maasdam heeft met de congestie geen moeite, vanuit de woonkamer is de bosrand te zien en - in de verte - de duinenrij. Negenhonderd meter zitten de recreanten van zee verwijderd, heeft Coltof gemeten en als het regent mogen ze zwemmen in het aanpalende zwembad van Tulip Inn. Wat wil een mens nog meer? Ja, hij weet het wel: in de duinen wonen, maar dat is in Nederland onbespreekbaar.

Het moet toch even van zijn hart; Coltof, nota bene in Callantsoog woonachtig, ondervindt nergens, maar dan ook nergens, zulke tegenstand van de bestuurders als in zijn eigen gemeente, terwijl hij zaken doet in zulke buitengewesten als Tsjechië, Zuid-Frankrijk en Bonaire. Agrariërs zijn het, de wethouders in Zijpe. 'Aardige lui hoor, maar, met alle respect, ze hebben geen notie van recreatie.'

'Nederlands mooiste natuur als uw voortuin', 'als u meer rendement wilt dan louter rust en ontspanning', 'Romeinse sfeer achter de Hollandse duinen' en 'de kunst van wonen met allure': de reclametekstschrijvers hebben zich uitgeput in superlatieven en metaforen om de villaparken aan te prijzen. De namen zijn historisch of nostalgisch. Breskens wordt verrijkt met 'het laatste project aan de kust', Port Scaldis, hetgeen drie woontorens met appartementen (prijzen rond de acht ton) inhoudt. Città Romana is een enclave van 300 'Romeinse' villa's bij Hellevoetsluis. Voor Parc Sandur is een stuk veen afgegraven bij Emmen-Zuid, en Friesland wordt overspoeld met villaparken als Yn 'e Lyte en Suder Burd (Grou), Suyderoog in het Lauwersmeer en Huner-Wold op de grens van Friesland en Drenthe.

Als er maar een steiger ligt. Want ook al zullen de meeste, oudere recreanten niet eens in het bezit van een boot zijn, water geldt zonder meer als toplocatie. Ongemerkt worden dorpen, gehuchten soms, verdubbeld door nieuwbouwwijken waar bewoners 365 dagen per jaar mogen verkeren. Wonen is er verboden, want anders zou de hand worden gelicht met het maximale toegestane nieuwbouwareaal.

In de reguliere uitbreidingswijk van Callantsoog, vier hectare groot, staan hooguit 40 woningen, de Buitenplaats komt op 149 villa's waarvoor de gemeente als voorwaarde heeft gesteld dat bewoners hun bungalows 'het gehele jaar recreatief mogen gebruiken'. Van Maasdam die zelf bij Medemblik woont, gelooft dat het niet zo'n vaart loopt. 'Daar maakt niemand zich druk over.' Hij verwacht hier vaak te zijn.

Niet overal verloopt die recreatieve uitbreiding zorgeloos. In het Friese Eernewoude werd enkele jaren de bouw van het park It Wiid stilgelegd omdat de grootschalige opzet zou botsen met natuurbelangen. Coltof noemt het in een commercieel opzicht een gedurfd avontuur met de kanttekening: 'Te groot. De eerste honderd bungalows kun je nog aan een leerling verkoper overlaten, de kunst is de laatste 10 procent kwijt te raken. Daar zit de projectwinst.' Er zijn inmiddels provincies, Zeeland bijvoorbeeld, die de bouw van villaparken voor recreatie aan banden hebben gelegd, omdat er scheefgroei ontstaat. De oude kern ontvolkt, het bungalowpark floreert.

Op de beurs Second Home in de Jaarbeurs, 'dé internationale beurs voor het kopen van een tweede huis', heeft Maria Speelman nog niets van haar gading kunnen vinden. Een tweede huis in Noord-Frankrijk was haar doel, maar dat hebben makelaars en projectontwikkelaars kennelijk links laten liggen. Het is Spanje voor en Portugal na. Waarom een tweede huis? Ook al woont ze fraai in het Zuidhollandse Noordeloos, nota bene aan het water, toch is haar jeugddroom de zee. En voor haar vrije beroep, beeldend kunstenaar, is domicilie in Nederland niet per se noodzakelijk. Als de kinderen de deur uit zijn, wat let je dan nog?

Het echtpaar Van der Werff uit Kesteren is ook bezig met een vruchteloze missie. Oostenrijk komt niet voor in het beursaanbod. Omdat ze te veel geld uitgaven aan verblijf ter plaatse, en omdat hij wil beleggen, 'omdat je het anders maar naar de belasting draagt', dat zijn zo de overwegingen. Maar nodig een tweede huis, nee, ze wonen al 'ongelofelijk riant'. Ze zijn niet de enigen. Tweede-huis-zoekers zijn niet krapbehuisden in binnensteden of mensen zonder tuin. Spanje en Portugal moeten de welgestelde ouderen de winter doorhelpen, voor de nog rijkeren zijn Curaçao of Bonaire een alternatief en wie niet ver wil reizen kan in de Nederlandse villaparken terecht.

Natuurlijk, de Duitse toerist heeft in de zomer het monopolie, weet de verkoper van Città Romana in Hellevoetsluis, maar hij huurt. Hij koopt (nog) niet. Coltof streeft een quotum van 40 procent Duitse beleggers na, anders vreest hij in Callantsoog voor 'ein Alt-modisches Holländisches Dorf'. In de modelwoning wil hij wel onthullen dat hij ongaarne handel drijft met Duitse aspirant-kopers. 'Recht in je gezicht zijn ze aardig. Een week later krijg je een aanschrijving van de Rechtsanwalt omdat een bepaalde tegel niet klopt of het terras te klein is. Nederlanders zijn straight.'

Wat beogen de kopers van tweede huizen? Rust en financiële zekerheid, in de eerste plaats. Sinds de dans van de aandelen, afgelopen zomer, wordt onroerend goed als beleggingsobject veiliger gevonden. En dan is er nog de echte veiligheid. Een slagboom houdt ongewenste bezoekers tegen, een beheerder zorgt voor controle en onderhoud: met dergelijke voorzieningen maken de makelaars reclame, ook al komen de servicekosten bovenop de aanschafprijs. Voor Callantsoog is dat jaarlijks een bijdrage van 2200 ex BTW. Maar dat is voor die inkomensklasse geen bezwaar. Ze zoeken de geborgenheid, afgeknapt als ze zijn op de zoveelste inbraak in hun gerestaureerde boerderij in de Ardèche, op de duiven die het meubilair hebben ondergescheten of de hippies die ongenood in hun tweede huis hebben gebivakkeerd. Om maar te zwijgen van de reistijd. Langer dan een dag rijden, mag het tweede huis niet liggen, heeft een echtpaar uit Apeldoorn als eis gesteld.

De verkoper van het park Città Romana in Hellevoetsluis constateert dat er een nieuwe groep opkomt die opteert voor een bungalow in het park, de Nederlanders die zaken doen in het buitenland, daar voor enige tijd moeten wonen en tijdens hun verlof in het vaderland liever niet bij familie of in een hotel wonen. Voor hun is de verplichting om de villa twaalf weken te verhuren een uitkomst.

Coltof pakt de brochure van het park Suder Burd in Grou erbij. Hij windt er geen doekjes om. 'Gewoon lelijke architectuur. Ik kreeg het ook maar toegeschoven. Maar de locatie is top. Het hangt er maar van af hoe je het aanprijst: zet een modelwoning neer, zorgt dat de koffie klaar staat, stuur een videoband op met een impressie van het interieur. Als iemand voor vier ton wil investeren, ga je hem toch niet ontvangen in een bouwkeet of in een onverwarmde, sfeerloze en kale bungalow? Hier in Grou zit een voorzitter van een raad van bestuur, topadvocaten, medici. Mensen die meer dan een half miljoen gulden te besteden hebben, bezitten niet alleen zo'n villa aan het water maar ook nog een bungalow in Juan les Pins of een appartement in Miami. Als ze in Nederland verblijven, willen ze bij elkaar zitten. Voor de sociale controle.'

Lelijke beleggingsobjecten in de groene etalage van Nederland. En ze zijn uitgegroeid tot een melkkoe. 'Wat doet nou zo'n villa, vraag je je af? Anderhalf jaar geleden verkocht ik er een voor 465 duizend gulden, laatst werd die weer doorverkocht. Buitenkant niks bijzonders, dat kan iedereen zien. Maar hij ging voor een miljoen van de hand en er moet nog voor 130 duizend aan vertimmerd worden.'

En dan zijn er recreanten die met enig schaamte aan Coltof bekennen dat ze hun tweede huis dat jaar maar een keer bezocht hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden