Soundos El Ahmadi: ‘Komedie, dat zit in je of niet, dat kan je niet leren.’

Interview Soundos el Ahmadi

U mag Soundos’ ronde reet kussen

Soundos El Ahmadi: ‘Komedie, dat zit in je of niet, dat kan je niet leren.’ Beeld Jouk Oosterhof

Goede recensies, slechte recensies, ­comedian Soundos el Ahmadi (37) ligt niet wakker van een mening. Kan ze niet aan ­beginnen. Soundos moet alleen maar dóór. 

Laatst vroeg Soundos el Ahmadi (37) aan haar ­dochter Aaliyah (4) wie de beste mama van de hele wereld is. Soundos: ‘Toen stopte ze even, keek ze me aan, en zei ze: ‘Papa.’ Kijk, dát is dus een goeie grap: je draait ’m om, zet een pauze en kopt ’m in. Timing, daar draait het om bij een goeie grap. En zij heeft dat. Nu al.’

Waar draait een grap nog meer om?

‘Verrassing. Dat is het belangrijkste. De slechtste grap is de grap die je aan ziet komen, de grap die nog net niet aanbelt en zegt: ‘Hé, ik sta om de hoek.’ Ik kijk weleens naar collega’s op tv en dan maak ik de grap thuis op de bank al af.’

Is dat een doodzonde voor een cabaretier?

 ‘Ja tuurlijk, dat is niet wat je wil. Als iedereen denkt dat je de ene kant uitgaat, moet je precies de andere kant pakken.’

En dat deed Aaliyah. 

Glunderend: ‘Ja! Ze had het ook echt door hè, dat ze een goeie grap had gemaakt. She knows. Haha.’

Denk je dat humor genetisch is? 

‘Echt wel. Aaliyah is een mini me. Hoe ze praat, hoe ze kijkt. En ik lijk weer erg op mijn moeder. Alle vrouwen in mijn familie zijn grappig. Verhalen vertellen is ook iets wat in de Marokkaanse cultuur zit hè, die werden van generatie op generatie doorgegeven. Sowieso zijn Marokkanen open, gezellige mensen. Niet ingetogen. Net als Amsterdammers. Maar komedie, dat zit in je of niet, dat kan je niet leren. Ik heb het zoveel mensen zien proberen. Vijf jaar, tien jaar. Én maar vragen waarom het niet lukt. Ja vriend: omdat je geen comedian bent, maar een comedian spéélt. Bij mij was het andersom. Het kwam er heel lang niet uit, maar iedereen zag: het zit er wél in.’

Waarom kwam het er niet uit? 

‘Onzekerheid. Onder de indruk van het publiek, van collega’s, van alles. Daar moet je doorheen, maar dat duurt even. Mensen zeggen vaak: ‘Ik vind je nu grappiger dan vroeger.’ Ja duh! Dat heet ont-wik-ke-ling. Wat mensen vergeten, is dat jouw individuele mening niet de absolute waarheid is. Als jij mij niet grappig vindt, betekent dat niet dat ik niet grappig bén. Ik ben misschien niet jouw cup of tea, maar dat is wat anders.’

‘De domste mensen doen atheneum.’ Beeld Jouk Oosterhof

Wat is jouw stijl? 

‘Eerlijk, kwetsbaar, dicht bij mezelf. Het grootste compliment vind ik als mensen zeggen dat ik mezelf ben op het podium. Want jezelf zijn in een onnatuurlijke situatie – wat theater toch is: we hebben een gesprek maar jij mag niet praten – is hartstikke moeilijk. Als het dan lukt, ben ik blij.’

Soundos el Ahmadi wordt op 20 december 1981 geboren in Amsterdam. Haar moeder komt oorspronkelijk uit de Spaanse exclave Ceuta, haar vader uit Rabat, ze ontmoeten elkaar op een feestje in Amsterdam. Ze hebben het goed thuis. Vader bestiert een autorijschool in een tijd dat er bijna geen concurrentie was, moeder doorloopt eerst een mbo-opleiding, doet dan een hbo-studie en studeert dan af aan de Erasmus Universiteit, waarna ze re-integratietrainingen gaat geven aan managers. Een doordouwer, noemt Soundos haar, ‘eentje die toen al met bontjassen rondliep en een auto had met telefoon. Wel zo’n koelkast, maar oké.’ Wanneer Soundos 6 jaar oud is, gaan haar ouders uit elkaar. Soundos blijft bij haar moeder wonen, doorloopt het atheneum en gaat theaterwetenschappen studeren aan de UvA, waar ze in collegazalen terechtkomt waar ‘alleen maar witte kinderen zaten. Sommigen hadden zelfs nog nooit een allochtoon gezien. Gingen ze aan me zitten. Doen mensen nog steeds trouwens, bij mijn dochter ook, willen ze even aan haar haar voelen. Dat verbied ik. Echt: don’t touch my child.

Na vier maanden ben je gestopt met Theaterwetenschappen. Waarom?

‘Omdat het allemaal gefrustreerde, talentloze mensen waren. En allemaal slijmen bij de regisseurs, hè? Ze kropen nog net niet hun kont in. Ik hou daar niet van. Je kan mensen waarderen en hun werk goed vinden, maar dat héilig doen... Na een voorstelling was ik altijd de enige met kritiek. Dat benoemde ik dan ook altijd: sorry jongens, de helft zit hier gewoon te liegen. Haha. Ja, daar leer je toch van? Daarom vind ik het ook prettig om met comedians te werken: die zijn keihard naar elkaar. Of keihard: ze zijn ­gewoon duidelijk. Zonder dat iemand meteen gaat zitten janken.’

Je tijd op het atheneum was ook al niet plezierig. 

‘De domste mensen doen atheneum, echt. Atheneummensen dénken dat ze slim zijn, maar ze zijn niet slim, ze kunnen gewoon goed informatie stampen. Dat heeft niks met intelligentie te maken, dan ben je een computer.’

Nou... 

‘Niemand daar kon discussies voeren! Dat zie je ook bij artsen, dat zijn allemaal ‘hoogopgeleide, intelligente’ mensen, maar normaal met een patiënt communiceren kunnen ze niet. Eén arts heb ik bijna aangeklaagd omdat een zin zó rot uit haar mond kwam dat ik dacht dat ze tegen mij zei dat mijn kind doodging. En ze doen ook nog eens alsof je 5 bent. Ik ben een intelligente vrouw, je kan gewoon met mij praten.’

Soundos El Ahmadi. Beeld Jouk Oosterhof

Waarom gingen je vader en moeder uit elkaar?

 ‘Tja, waarom gaan mensen uit elkaar? Gewoon, het werkte niet.’

Speelt je vader een rol in je leven? 

‘Nu weer wel, maar van mijn 10de tot mijn 20ste niet. Hij kreeg een nieuw gezin, ging door met zijn leven. Dat nam ik hem toen erg kwalijk, ik was écht boos, droomde ook over hem, maar op een ­gegeven moment kwam ik bij hem thuis en zag ik dat hij allerlei krantenknipsels over mij aan de muur had hangen. Dat was voor mij het teken van: o, hij is wél met mij bezig. Dus toen had ik er vrede mee. En nee, het was niet leuk, maar ik was me ervan bewust dat ik niet dat wijf wilde worden met daddy issues: alleen maar aandacht van mannen willen, alleen maar de verkéérde mannen willen. Een vriendin van mij deed het met elke jongen en die had daardoor altijd liefdesverdriet, altijd. Ik weet nog dat ik op een gegeven moment door de telefoon schreeuwde: ‘Hou dan ook eens een keer je broek aan, godverdomme! Ga eerst eens met elkaar eten voor je seks hebt!’

Volgens jouw goede vriend Bobby Sukhraj is humor jouw manier om met het leven te dealen. 

‘Met humor kan je dingen verwerken, met humor kan je het ergens over hebben. Op het moment dat je ergens een grap over kan maken, ben je al met verwerking bezig. Mijn moeder zag natuurlijk dat ik boos was op mijn vader. Als ik dan naar hem toe ging maakte zij grappen van: ‘Ooo, mevrouwtje heeft weer een papa? Toe maar! En meteen ­allemaal nieuwe kleren? Netjes hoor, netjes!’ Door die grappen kon ik erom lachen, wat de spanning wegnam.’

De grap als ventielfunctie. 

‘Já. Vooral over pijn moet je grappen kunnen maken. In mijn huidige show zit heel veel frustratie. Ik heb het over racisme, over seksisme – maar zónder dat het een therapiesessie wordt. Want dat is onaardig naar je publiek toe. Het mag schuren, ze mogen zich ongemakkelijk voelen, maar ze zijn niet mijn therapeuten.’

‘Mannen denken toch vaak: humor is ons domein, daar mag jij niet aanzitten.’ Beeld Jouk Oosterhof

Soundos begint haar carrière bij Comedytrain, het stand-upgezelschap dat zijn thuisbasis heeft in het Amsterdamse café Toomler en comedytalenten als Henry van Loon, Sanne Wallis de Vries en Marc-Marie Huijbregts voortbracht. Er volgen twee soloprogramma’s, ze doet mee aan televisieprogramma’s als De Slimste Mens en Wie is de Mol?, en in 2017 eindigt ze in de finale van het survivalprogramma Expeditie Robinson. Dat laatste levert haar op ­sociale media de titel ‘aller-irritantste BN’er aller tijden’ op, en ook De Wereld Draait Door, waar ze in 2016 cabaretier Peter Pannekoek opvolgt als huiskomiek, wordt niet het succes waarop ze had gehoopt.

Jouw vriend Bobby, die in de muziekindustrie werkt, zei het volgende over kritiek: ‘Bij muzikanten hebben mensen vaak nog een soort ontzag omdat ze zelf niet kunnen zingen of piano kunnen spelen, daar is dan ook verder geen discussie over. Maar bij cabaretiers denken ze toch vaak: mijn oom is grappiger. Of: ík ben grappiger.’

 ‘Dat zeggen mensen ook over abstracte kunst: dat kan een kind van 5 ook. Nou: dóé het dan! Dat het er makkelijk uitziet, betekent niet dat het makkelijk ís. En ja: cabaretiers zijn wat dat betreft de abstracte kunst van het theater. Vooral mannen denken vaak grappiger te zijn dan ik. Heel gênant: ik ga toch ook niet tegen Badr Hari vechten? Maar mannen denken toch vaak: humor is ons domein, daar mag jij niet aanzitten. Maar ik zit er wel aan, en goed ook.’

Waar ging het mis bij De Wereld Draait Door

‘O, dat verhaal komt me onderhand mijn neusgaten uit. Maar oké: het matchte gewoon niet. Actualiteiten werken niet bij mij. En de registratie voelde niet goed, omdat het publiek nooit werd versterkt. Als een optreden goed ging hoorde je altijd alleen Marc-Marie en Matthijs lachen. Terwijl het publiek wel degelijk in een deuk lag, maar die hoorde je niet als kijker.’

Maar dat is toch een betrekkelijk eenvoudig op te lossen mankement? 

‘Ja, maar dat deden ze niet, dat kon technisch niet ofzo. Ik begrijp het ook nog steeds niet. Maar effe serieus: waarom komt deze vraag al-tijd terug?’

Omdat De Wereld Draait Door zo’n groot podium is.

‘Ja, en ook weer niet: het is maar tv, hoor. Mensen maken van tv iets heel belangrijks, maar het is niet dat ik minister-president was en ik over het kinderpardon ging ofzo.’

Irriteert het je? 

‘Nou ja, op een gegeven moment wel. Kijk, verder komen in het leven gebeurt door te falen. Maar wij leven in een cultuur waarin je wordt uitgelachen als je faalt. Dan denk ik: what’s up met die andere twintig jaar? Met het feit dat ik als een van de weinige vrouwen bij de Comedytrain zit? Dat ik met de grootste comedians van Nederland speel?’

Het zegt misschien ook iets over hoe wij naar vrouwen op televisie kijken. 

‘Ja, dát ben ik met je eens. Luister, de emancipatie is mislukt: vrouwen op tv zijn ijskoninginnen, wij zijn bitches, wij zijn oud. Dat ook altijd: zo, die heeft een ouwe kop gekregen! Ja, ze is niet doodgegaan, sukkel, waarom ben je boos?’

Aan de recente documentaire Dat zijn geen grappen! van omroep Powned, waarin cabaretiers spraken over alle facetten van humor, deed geen enkele vrouw mee. Volgens de makers hadden ze wel vrouwen benaderd. Sarcastisch: ‘Ja, wat ráár! Wat raar dat er allemaal vrouwen zijn die niet mee willen doen met een zender die seksistisch, racistisch en homofoob is! Nee, natuurlijk ga ik niet meedoen met een zender die het over tyfusmietjes en ­klotemoslims heeft. Daar zal ik effe een programma voor maken, ja da-hag. Alleen witte, rijke, heteroseksuele mannen hebben aan dat programma meegedaan.’

Je kan ook redeneren: sla ze daarmee in hun eigen huis om de oren. 

‘Ik doe het wanneer het míj uitkomt.’

Over het krijgen van kritiek zei Bobby ook: ‘Wat de boer niet kent vreet-ie niet. Soundos is natuurlijk niet die ­typische blonde vrouw.’ ‘Klopt: ik ben een sterke, Amsterdams-Marokkaanse vrouw die weet wat ze wil, dat vindt men ook al eng. Veel van die zure oude witte mannelijke columnisten schreven na De Wereld Draait Door: waarom krijgt die vrouw zo’n groot podium? Zij heeft De Nieuwe Maan toch al? Het zijn altijd zure, rechtse mannen met kleine piemels die diep in hun hart ook wel weten dat ik in mijn kleine teen meer talent heb dan zij in hun hele lichaam. Echt hoor, een man die het nodig heeft een sterke vrouw naar beneden te halen is een zwakke man. Zó onaantrekkelijk.’

Lukt het je altijd kritiek zo terzijde te schuiven? Lig je nooit ’s avonds in je bed aan jezelf te twijfelen? 

‘Nee. Want uiteindelijk houden ze toch wel van me. Story of my life: eerst stribbelen ze tegen, maar uiteindelijk kunnen ze niet zonder me, haha.’

Soundos El Ahmadi. Beeld Jouk Oosterhof

Volgens Bobby lig jij van drie dingen wakker: ‘Familie, planning en alles wat van rechts komt.’ In een eerder ­interview vertelde je dat je blij bent dat je in de Bijlmer woont, omdat theaterzalen vaak zo wit zijn. 

‘Ik zou niet in een witte buurt willen wonen, nee. Ik wil niet meer de enige zijn waar ik woon. En de reden dat theaterzalen zo wit zijn is heel simpel: dat komt doordat weinig theaters investeren in nieuwe doelgroepen. Het is niet dat ze er niet zijn. Als een theater mij boekt, moet je ook niet verwachten dat de zaal ineens vol zit met allochtonen – zo werkt het niet. Van een theaterdirecteur kreeg ik na afloop een keer een fles olijfolie in plaats van een fles witte wijn ‘omdat exotische vrouwen zo lekker kunnen koken’. Dan heb je wel een probleem hoor. Gelukkig beginnen dingen nu te veranderen. Laatst kwam er een Marokkaans-Surinaamse vrouw naar me toe die zei dat ze zo trots was toen ze op Netflix mijn special (Comedians of the World, red.) had gezien. ‘Eindelijk iemand op tv die op mij lijkt’, zei ze. Tofik Dibi zei dat een keer mooi bij DWDD, toen het over zijn uit de kast komen ging. Hij groeide op zonder dat hij zich ook maar in iemand herkende op tv, en zei: ‘In die wereld bestond ik gewoon niet.’ En dan zijn wij nog Marokkaans. Heb jij weleens een Aziaat op tv gezien? Nee hè? Huidskleur in mode, nog zoiets. Moet je als donkere vrouw eens om een huidkleurige panty vragen. Krijg je ­gewoon een beige panty mee, hoor.’

In je nieuwste show Niets te verliezen hou je de kijker een spiegel voor over structureel racisme, seksisme en het ‘fragiele, witte ego’. Is het moeilijk balanceren tussen een spiegel voorhouden en mensen jankend de zaal uit sturen? 

‘Ja, dat is het moeilijkste óóit. Dat bedoel ik met: het moet geen therapiesessie worden. Het moet luchtig blijven en je moet ook naar jezelf durven kijken, verantwoordelijkheid nemen. Gelukkig heb ik een hele goeie regisseur, Wimie Wilhelm. Ik wil nooit meer een ander.’

Van NRC kreeg je vier ballen voor je nieuwe show, in het Instagramfilmpje dat je daarover postte ging je bijna door het dak van blijdschap. Was dat de ontlading? 

‘Ja ook, zeker. Er zijn heel vaak recensenten bij mijn shows ­geweest die het heel goed vonden wat ik deed, maar op de een of andere manier was daar nooit iets van terug te zien in de krant. Als je dan ineens zo’n lovende recensie krijgt, is dat wel heel geil.’

Even een vervelende vraag: in je show maak je een grap over je haarextensions van 1.000 euro: ‘Het kost een hoop geld om er zo goedkoop uit te zien’. Die grap kwam me bekend voor: dat is namelijk een gevleugelde uitspraak van Dolly Parton. 

‘Echt? Wat zegt zij dan?’

Nou, precies dat. ‘It costs a lot of money to look this cheap.’ 

‘O, oké.’ Lachend: ‘Ja nee weet je: dat kan weleens gebeuren. Soms kopieer je onbewust dingen van een ander.’

En niemand in je omgeving die je dan even aan je jasje trekt van: ‘hé, die kennen we al’? 

‘Nee. Het ergste wat je als comedian kan doen is jatten. En die comedians bestaan wel. Iedereen in het vak weet nu over wie ik het heb, maar die mensen zullen ook nooit, nooit respect krijgen van hun collega’s. Dus dat wil je niet. Ik ken Dolly Parton niet eens. Ja: ik weet dat ze zo’n countryzangeres is, en de peetmoeder van Miley Cyrus. Maar verder niet. Nogmaals: kan gebeuren. Ik heb in Toomler ook weleens precies ­dezelfde grap gemaakt als Hans Sibbel. Die heb ik daarna natuurlijk nooit meer gemaakt.’

Maar deze staat voor de rest van je leven op Netflix.

‘En daar blijft-ie ook op staan, want ik ga hem niet weghalen. Weet je wat het is: alles is al ooit gezegd en alles is al ooit gedaan. Alles. Ik ben ook niet de eerste die het over fragiele witte mensen heeft. En het is maar één zin, die niet eens zo belangrijk is voor de show.’

Goed, die vier ballen zijn binnen. Wat is je volgende doel, vakmatig? Een prijs, een internationale doorbraak? Droom hardop.

 ‘Een tour met alleen maar grote zalen zou ik heel sexy vinden. En ik zou heel graag, echt héél graag acteren. Dat kan ik namelijk ook gewoon goed, haha. Ik ben al best wel een tijd bezig met een bioscoopfilm, maar dat is moeilijk in Nederland, want van het Filmfonds moet je eerst al een film hebben gemaakt voordat ze je helpen met het maken van een film. Ja, dat kán dus niet! Daarom zie je hier ook altijd dezelfde mensen in dezelfde soorten films. Ik ga iets maken dat nog nooit eerder is gemaakt.’

Vertel.

 ‘Nee. Straks wordt mijn idee gejat. Maar ik heb wel gezegd: als dit niet lukt houdt het op, dan kap ik ermee. Oké luister: het wordt een soort Sex and the City meets Bridget Jones’s Diary meets Gooische Vrouwen, met allemaal vrouwen die je nog nooit op het witte scherm hebt gezien.’ Wijst naar zichzelf: ‘Zoals moi. Maar met het Filmfonds gaan we er niet uitkomen, want die zeggen alleen maar: je moet dit en je moet dat, je moet zus en je moet zo. In feite kom je er gewoon niet tussen, wat heel killing is voor nieuwe aanwas. Dat zijn allemaal oude mechanismen die op een gegeven moment niet meer bestaan, maar tot die tijd moeten mijn compagnon en ik andere wegen zoeken.’

Soundos het breekijzer. 

‘Is vermoeiend, hoor. Ik wou dat John de Mol mijn vader was.’

Ja, ze is een activist zegt ze, en ja, ze heeft haar bekkie bij zich, maar uiteindelijk is er maar één ding dat er echt toe doet en al het andere relativeert, en dat is thuis: bij Daniël, en bij Aaliyah. Tegelijkertijd zijn zij ook juist de reden dat ze zich zo ferm opstelt. Soundos: ‘Vroeger schaamde ik me voor alles. Voor mijn lage stem, voor mijn vrouwelijke rondingen, voor mijn rare Arabische naam, voor alles. Nu denk ik: nee. Als jij een probleem hebt met mijn dikke kont, mag je ’m zoenen. En als je niet uitkijkt laat ik nog een scheet ook.’

Ik geloof dat ik nu de kop van mijn verhaal heb. 

‘Haha. Maar het is echt zo: ik heb geen tijd meer. Ik wil een beter leven voor Aaliyah.’

In Comedians of the World zeg je dat je blij bent om op het ­podium te staan – even níét die zorg voor een kind.

‘Ik ben heel veel thuis met mijn kind, dat vind ik heerlijk. We kunnen lekker naar school slenteren, we kunnen lekker praten. Maar een kind van 4 is een kind van 4 – dan is het lekker om af en toe weg te zijn.’

Hoe hebben jullie het thuis verdeeld? Volgens Bobby is jouw echtgenoot Daniël (34) ‘zo’n lekkere nuchtere ­Limburger die weet wanneer hij even tweede viool moet spelen.’ 

‘Ja! Heel belangrijk, heb ik op date nummer twee meteen met hem besproken, I kid you not. ‘Twee dingen,’ zei ik. ‘Eén: onze kinderen krijgen Arabische namen en twee: mocht ik doorbreken, moet jij een stapje terug doen.’ Nou, dat was goed. Hij is geen sukkel die niets doet hoor, hij werkt gewoon, als beleidsmedewerker bij de VU. Slimme gast. En hij laat niet over zich heen lopen – ik zorg ook voor hem. Na dit interview ga ik naar huis en heb ik zó’n berg om te strijken, dat is allemaal zijn kleding. Een betere man vind ik nooit meer. Maar als je met een artiest gaat, heb je soms ook een chagrijnig iemand in huis, een onzeker iemand. Daar moet je dan wel iemand naast hebben staan die stabiel is. Twee artiesten in één huis werkt niet.’

Hoe ontspan jij? 

‘Door met vrienden uit eten te gaan. Laatst zijn we met z’n allen naar Vrienden van Amstel Live geweest, dat was echt geweldig. Weekendjes weg met Daniël, ook leuk. En lezen: ik heb net Bestsellerboy uit van Mano Bouzamour. Heel mooi boek. Ik had het van hem zelf gekregen, dus ik moet dit nu wel zeggen, haha.’

Ik vroeg aan Bobby waar jij blij van wordt. Weet je wat hij zei? 

‘Nou?’

Een Rolex. 

‘Hahaha, genant! Nou ja, het is wel zo. Op nummer 1 staat mijn gezin, maar het is ook wel lekker als je pinnen kan.’

CV Soundos el Ahmadi

20 december 1981 Geboren in Amsterdam.
1996 Acteert bij jongerentheatergroep Artisjok/ Nul­twintig.
2000 Atheneumdiploma.
2002 Theaterwetenschappen aan de UvA (niet afgemaakt).
2007 Stand-upcomedian bij ­Comedytrain, Amsterdam.
2010 Eerste ­solotheater­-pro­gramma Soundos ­Aangenaam!
2011 Deelnemer tv-programma Wie is de Mol?
2012 Deelnemer De Slimste Mens.
2013 Theaterprogramma Er is geen plan B.
2015 Theaterprogramma ­Geboren met ­ervaring.
2017 Finalist in tv-programma Expeditie Robinson.
2017 Doet mee aan de roast van dj Giel Beelen.
2019 Team­captain tv-programma Thank You For The Music.
2019 Solo­voorstelling Niets te verliezen.

Soundos is getrouwd met ­Daniël, met wie ze een dochter heeft, Aaliyah (4). Ze wonen in de ­Amsterdamse wijk Bijlmer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden