Het Eeuwige LevenMelanie Peters (1965-2021)

Tussen wetenschap en samenleving bleef de mens haar maat der dingen

Think global, act local – and have some fun, was het motto van de directeur van het Rathenau Instituut. In tijden van digitaal vergaderen liet ze taart bij collega’s bezorgen om de stemming erin te houden.

Melanie Peters Beeld Albert Meijer
Melanie PetersBeeld Albert Meijer

‘Als wetenschapper verzaak je je plicht als je in het maatschappelijk debat alleen maar feiten oplepelt’, vond Melanie Peters. Buiten ivoren academische torens wijdde ze haar loopbaan aan het benutten van kennis. Het directeurschap van het Rathenau Instituut, op het snijvlak van wetenschap, technologie, samenleving en politiek, was haar op het lijf geschreven. Op 11 augustus overleed Peters, pas 55 jaar oud, aan borstkanker.

Peters werd geboren in Geleen als oudste van drie. Haar vader was hoofd van het vertaalbureau van chemieconcern DSM, haar moeder huisvrouw. Dat haar moeder later alsnog geschiedenis ging studeren, vervulde Peters met trots. Het sterkte haar ook in de overtuiging dat de universiteit altijd open moet staan, ook voor mensen die eerder geen kans kregen.

Via kindertijdschrift Samsam leerde Peters vroeg dat de wereld groter was dan Geleen. Ze ging levensmiddelentechnologie studeren in Wageningen. Met vrienden liftte ze naar Ghana. Het filosofievak wijsgerige antropologie maakte indruk. ‘Ze was altijd gericht op de mens’, zegt haar man Albert Meijer.

Peters promoveerde in Londen en werkte enige tijd in Texas alvorens terug te keren naar Nederland voor een baan bij Shell. Daar bleek haar streven naar een betere wereld te zeer te schuren met de bedrijfsbelangen. Ze vond haar heil bij het ministerie van Landbouw, en in die tijd ontmoette ze Albert. Ze kregen in 2001 een dochter, Eva, en verhuisden van Amsterdam naar Utrecht. In 2009 adopteerden ze nog een dochter, Swati, uit India.

Think global, act local – and have some fun, luidde Peters’ motto. Rechtvaardigheid hield voor haar niet op bij de grens. Bij de Consumentenbond had ze oog voor internationale productieketens. Haar idealisme werd praktisch toen ze zich verzette tegen de verkoop door ‘zorgcowboys’ van het verzorgingshuis waar haar vader verbleef.

Worstelen met de afstandsbediening

De drang om wetenschap te verbinden met maatschappelijke vraagstukken bracht haar bij Studium Generale in Utrecht. Om kennis toegankelijk te maken, zette ze vol in op nieuwe media. Ze wist veel over technologie, maar kon thuis worstelen met de afstandsbediening, zegt dochter Eva (19). Peters’ werk nam haar flink in beslag, maar ze was coach van Eva’s hockeyteam en op zondagochtend bracht ze Swati naar paardrijden. Tijd voor het gezin was er ook tijdens vakanties, zoals in 2019 naar Mexico.

Gerdi Verbeet, destijds bestuursvoorzitter van het Rathenau Instituut, was in 2015 overdonderd door Peters’ bevlogenheid tijdens haar sollicitatie. ‘Ze was de verpersoonlijking van onze missie: het verbinden van wetenschap, politiek en samenleving.’

Zorgen om nepnieuws

Kruisbestuiving gaat niet vanzelf, wist Peters. Ze plaatste een contactpersoon op het Binnenhof en verwachtte dat medewerkers de agenda van de Tweede Kamer in de gaten hielden, om politici te informeren als het ertoe deed. ‘En dan niet met dikke rapporten, maar met toegankelijke memo’s.’ Tegelijkertijd was ze scherp op de rolverdeling: de politiek moest zich niet achter de wetenschap verschuilen, bijvoorbeeld bij de formulering van coronabeleid. Nepnieuws, wantrouwen tegen de wetenschap en digitale bubbels baarden haar zorgen.

De mens bleef haar maat der dingen. Ze vond dat met de voortschrijdende robotisering het recht op menselijke zorg moest worden vastgelegd. En in tijden van livestreams en digitaal vergaderen liet ze taart, chocola of een borrelbox bij collega’s bezorgen om de stemming erin te houden.

Melanie Peters had een groot geloof in het vermogen van mens en wetenschap om oplossingen te vinden voor de uitdagingen van onze tijd. Ook toen het noodlot haarzelf trof. In april 2020 werd borstkanker bij haar geconstateerd. ‘De behandelingen sloegen niet aan, maar ze bleef hoopvol en was meer bezig met beter worden dan met ziek zijn’, zegt echtgenoot Albert. Tot het plots afgelopen was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden