Trendwatcher Adjiedj Bakas: ‘Ik ben hier niet gekomen om Surinaams gettootje te spelen’

Land van afkomst: welke rol speelt afkomst in Nederland?

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt de Volkskrant in een reeks interviews. Deze week: trendwatcher Adjiedj Bakas (54).

Adjiedj Bakas Beeld Casper Kofi

Van tevoren had Adjiedj Bakas één voorwaarde: hij wilde niet meewerken aan een huilinterview over discriminatie. ‘In deze serie lees ik allemaal verhalen van klagers. Ik heb niets te klagen, ik kom uit een klein dorp in Suriname en nu ben ik big in Japan. Daar geef ik lezingen voor grote zalen. Mensen die klagen, moeten ontbozen.

‘Klagen over Nederland is ondankbaar, het is natrappen. Suriname wordt geregeerd door veertig families. Als je daar niet bij hoort, kun je nooit iets bereiken. In Nederland kreeg ik de kans om een A-merk te worden, dit land kent een meritocratie. Ik kwam hier toen ik 18 was. Hollanders hebben mij alles geleerd, zonder er iets voor terug te vragen. Op de universiteit legden ze me de Nederlandse studiemethodes uit, ze leerden me hoe ik een das moest strikken, dat ik geen bruine schoenen moest dragen onder een blauw pak. Ik wist niets.

‘Alle migranten die lopen te klagen: in de landen waar ze vandaan komen, hadden ze nooit kunnen bereiken wat ze hier is gelukt. Ik reis over de hele wereld en ik kan je zeggen dat een heilstaat niet bestaat. Nederland is niet perfect, maar het is wel een van de beste landen om in te wonen.’

Kinderen van immigranten zijn geboren als Nederlander.

‘Als ze hier niet gelukkig zijn, kunnen ze terug naar het land van hun voorouders.’

Het zijn Nederlanders.

‘Niemand dwingt ze om hier te wonen. Als ze denken dat het elders beter is: ga maar. In Suriname haten ze remigranten, die noemen ze euro’s. In de derde wereld is de elite niet geïnteresseerd in het volk, daar bestaat geen mededogen. In Nederland wel. Al die uitkeringen worden betaald door hardwerkende blanke mensen.’

Heb je veel Surinaamse vrienden?

‘Ik heb vijf intieme vrienden en die zijn blank. Ik ben hier niet gekomen om Surinaams gettootje te spelen. Binnenkort geef ik een lezing voor zo’n Surinaams eliteclubje. Mensen die het hebben gemaakt in het bedrijfsleven, ze zijn iets hoogs bij Heineken of Philips en zijn meestal getrouwd met een blanke partner. Die mensen zie je nooit in de media. Weet je waarom? Ze zijn als de dood om te worden meegesleept in de gekte van identity politics. En ze willen geen bedelbrieven krijgen. Weet je dat Surinamers gieriger zijn dan Hollanders? Je ziet het bij overleden familieleden die in Suriname begraven willen worden. Een dode Surinamer in een vliegtuig vervoeren kost 10 duizend euro, een levende kost 700. Ze duwen hun oma die op sterven ligt het vliegtuig naar Suriname in, uit angst voor die 10 duizend euro.’

Ben je nooit bang te worden misbruikt door racisten? Zo van: als hij het zegt, mogen wij het ook.

‘Ik las ooit een citaat van mezelf terug op de site van het Vlaams Blok, daar schrok ik wel van, dat was niet de bedoeling. Maar dat was één keer.’

Afgelopen december vergeleek je de Vara met fascisten omdat ze in tv-programma’s spreektijd gaven aan tegenstanders van Zwarte Piet. Vond je dat een smaakvolle vergelijking?

‘Dat was misschien iets over de top. Maar identity politics is wel een soort fascisme. Uit Amerika geïmporteerd door Gloria Wekker, haar huid is blanker dan die van welke blanke ook. Ik neem het de Vara kwalijk dat ze de ruimte geven aan deze verhalen om Nederlanders een schuldgevoel aan te praten. De gedachte dat ieder mens in een hokje moet worden geplaatst, vernietigt het immuunsysteem van de samenleving.

‘Mijn ouders waren allebei als onderwijzer gedetacheerd in Nickerie, een dorp buiten Paramaribo. Mijn oma zei: negers zijn geen mensen, want op hun hoofd hebben ze wol en geen haar. Zo ging dat in de jaren vijftig in Suriname. Denk je dat negers anders spraken over Hindoestanen? Jaren later kreeg de dochter van mijn oma kinderen met een neger. Die kleinkinderen drukte ze vol liefde aan haar tot theezakjes verschrompelde borsten.’

Veel mensen vinden neger geen prettig woord meer.

‘Dat is hun probleem, ik gebruik de woorden die ik wil. Ik heb zo vaak met negers in bed gelegen, dat is het voordeel van een multiculturele samenleving: je kunt in eigen land aan sekstoerisme doen. Zij noemden zichzelf allemaal negers. In de Algarve gebruiken ze Spaanse leenwoorden, ze noemen me negro en zo betitel ik mezelf daar ook. Klanten noemen mij hun juichneger omdat ik zo veel hoop, troost en vrolijkheid breng op hun congressen.

‘Ons werd thuis geleerd om hard te werken. Mijn oma was niet onbemiddeld, maar ze woonde in een klein huisje in Suriname. Ze gaf niets uit. Negers feestten, ook als ze geen geld hadden. Genieten, zwier en flair, dat heb ik van negers geleerd.’

Maar je bent geen neger.

‘Ik ben een deels vernegerde, deels verkaasde Hindoestaan, die ook nog angejiddeld is, volgens rabbijn Menno ten Brink. Ik heb een fluïde identiteit en leen uit verschillende culturen wat me aanstaat. Waar het om gaat: blijf niet hangen in het verleden. Denk je dat het voor Hindoestaanse contractarbeiders zo prettig was op het Surinaamse platteland?

‘Toen ik 10 was, werd mijn vader ontslagen en veranderde hij in een depressieve, agressieve alcoholist. Dat zag je vaker onder Hindoestaanse mannen. Ze lieten hun emoties niet zien. Hard werken, niet klagen, be a tough guy. Dus gingen ze drinken. Mijn ouders bleven bij elkaar voor de kinderen. Ze konden beter uit elkaar gaan voor de kinderen. Maar ik heb nooit geklaagd, na mijn 18de verbande ik mijn vader gewoon uit mijn leven. Nu ik meer weet van depressies, begrijp ik hem beter. Ik heb hem vergeven.’

Nederlands

‘Altijd.’

Surinaams

‘Als ik roti of een broodje pom eet.’

Eten

‘Japans. Ik reis over de wereld en hou van al het eten. Alleen niet van Afrikaans.’

Partner

‘Hij is een Duitse Jood, ik noem hem mijn huismof. Je moet kunnen lachen om jezelf.’

Nederlandse joods-christelijke cultuur

‘Dat is de cultuur van dit land. Bij de EO noemen ze mij een cultuurchristen, dat ben ik ook.’

Adjiedj Bakas (Suriname, 1963) geeft als trendwatcher lezingen over de hele wereld. ‘Behalve op Amerikaanse universiteiten. Daar doen ze te veel aan identity politics.’ Eind april verschijnt zijn nieuwe boek, Kopzorg. ‘Over depressie, een epidemie zoals de pest in de Middeleeuwen. Mijn boeken geef ik zelf uit. Ik verkoop ze vooral bij mijn lezingen, zo’n honderdduizend boeken per jaar.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.