Trefballen met De Bink

Het kan zo leuk zijn, en het is zó makkelijk: spelletjes spelen met je kinderen. Regisseur Ate de Jong bedacht er een stuk of vijfenzeventig....

Er is niks mis met televisie kijken. Filmproducent en regisseur Ate de Jong (56), zoon van een televisiereparateur, is zelfs ‘dol’ op televisie. En toch: toen zijn dochters klein waren en net als de meeste andere kinderen voor de televisie wilden hangen om tekenfilms te kijken, vond De Jong dat jammer.

Dus begon hij met het verzinnen van spelletjes. Met spullen in huis: stofzuigers, lakens, kranten, een kartonnen doos. Of: met de televisie en de afstandsbediening. In het spel Zapp Trap schrijven de kinderen een paar woorden op stukjes papier: huis, hond, zoenen. Deze gaan opgevouwen in de hoge hoed. Daarna trekken de spelers ieder een aantal woorden. De televisie gaat aan. Telkens als een kind een woord wat hij of zij in handen heeft, hoort of ziet, moet er gezapt worden. De eerste die al zijn woorden kwijt is, wint.

De Jong komt uit een gezin met acht kinderen – en toch werden er thuis, in Zeeuws-Vlaanderen, zelden spelletjes gespeeld. ‘Ik kan me herinneren dat mijn vader ooit één potje met me gedamd heeft. Dat heeft een grote indruk op me gemaakt.’

Eigenlijk zou De Jong de ongeveer vijfenzeventig spelletjes die hij inmiddels bedacht heeft best in boekvorm willen zien, voorzien van de door hem geschreven bijpassende verhalen. Vaak zijn dat verhalen uit de tijd dat De Jong in Hollywood woonde, van midden jaren tachtig tot begin jaren negentig – de ‘meest opwindende tijd’ van zijn leven.

In die tijd regisseerde hij bijvoorbeeld een aflevering van misdaadserie Miami Vice, waarin Don Johnson de hoofdrol speelde. Op de persoon van Johnson baseerde De Jong het spelletje Hit & Run. Ook al heeft hij er nooit met een uitgever over gesproken, de instructies en het verhaal staan al op papier, in een oplage van vier exemplaren, voor elk van zijn kinderen één.

Toen ik mijn episode van Miami Vice regisseerde mocht ik een door Don georganiseerd tuinfeest meemaken. Don arriveerde per helikopter en verordonneerde dat het tijd was om een spel te spelen. Hij had verfpistolen meegebracht. Op dat moment had nog niemand van Paintball gehoord. Zijn team bestond uit Navy Seals – speciaal getrainde mariniers. Zij traden in hun vrije uren op als bodyguards en zorgden dat niemand Don kon raken. Ze lokten tegenstanders in een hinderlaag en dan kon Don het genadeschot afvuren. Elk team had zijn eigen kleur: rood, blauw, groen. Don als enige schoot met witte verf. De volgende dag, maandag, was er een klein probleem met één van de actrices. De witte verf in haar haren bleek onuitwasbaar.

Na de laatste opname van mijn episode ging ik naar Don om afscheid te nemen. Ik vroeg hem of zijn manier van spelen niet erg egoïstisch is. Hij verontschuldigde zich op geen enkele manier en vertelde dat hij jaren als mislukt acteur door het stof had moeten kruipen. Nu dat hij eindelijk een ster was, was hij van plan om van elke seconde te genieten zonder zich te laten beperken door sociaal fatsoenlijk gedrag.

Don Johnson was ‘een absolute schoft’, zegt De Jong. ‘Maar ik moet toegeven dat ik zijn baldadig egoïsme heimelijk bewonder.’ In het op Johnson gebaseerde spel – een soort trefbal – is een van de kinderen De Bink. Uit de instructies: ‘Hij/zij heeft een beschermende wand waarachter hij/zij zich kan verschuilen. Zodra hij uit zijn schuilplaats wegrent, gooien de kinderen ballen. De Bink heeft ook ballen. Als hij/zij een kind raakt met een bal is het kind af. Raken de kinderen De Bink drie keer dan winnen zij.’

Korte tijd was De Jong ‘hot’ in Hollywood. ‘Ik heb een paar grote speelfilms geregisseerd, Highway to Hell, bijvoorbeeld, en Drop Dead Fred, met Rik Mayall uit The Young Ones. Een wereldhit.’ Eigenlijk zou hij graag terug willen, zegt hij, ‘maar ik denk niet dat het gaat gebeuren. Het is te lang geleden, ik heb er geen profile meer. Bovendien ben ik lang niet zo ambitieus als vroeger. Mijn kinderen gaan nu boven alles, ook boven de film.’

In 1993 verhuisde De Jong van Hollywood naar Londen. Hij ontmoette er Libby, met wie hij nog twee kinderen kreeg: Samson van 14 en Bruno van 11. Hij woonde er veertien jaar. Sinds twee jaar is De Jong gescheiden en woont hij weer in Amsterdam. ‘Ik ga elke maand een week naar Londen, dan huur ik daar een huisje en ben ik met de jongens. Dan doen we normale, ogenschijnlijk saaie dingen, want ik wil geen vakantievader zijn. Ik vind het wel jammer, hoor. Als de ouders het niet goed hebben, is het toch beter om bij elkaar te blijven voor de kinderen. Ik zou er heel wat voor over hebben.’

Zijn dochters – met hun moeder Laura Dols woonde hij nooit samen – zijn inmiddels volwassen en acteren, naast hun studie, allebei: Mea (21) in Gooische Vrouwen, Loïs (19) speelde onlangs de hoofdrol in Het leven uit een dag.

Als zijn kinderen een partijtje gaven, verzon De Jong van tevoren de spelletjes. ‘Vooral in Londen kreeg ik hele leuke reacties. Daar is zoiets heel bijzonder. Het is daar gebruikelijk dat de kinderen aan de nanny worden overgelaten en dat er op een verjaardag een goochelaar of clown ingehuurd wordt. Kinderen mogen zich af en toe vertonen om netjes een handje te geven, maar ze mogen vooral hun mond niet opendoen. Eén keer kreeg ik na zo’n feestje problemen. Ik had een spel verzonnen waarbij kinderen héle kleine cadeautjes kregen. Dus ik had een schroef ingepakt, twee spijkers. En zo’n hele simpele, ouderwetse muizenval. Die stond heus niet op scherp. Maar een vader is toen heel erg kwaad geworden.’

Leuk, natuurlijk, maar hebben werkende ouders wel tijd en zin om ’s avonds of in het weekend verstoppertje te doen of om te proberen papieren borden te vangen met de stofzuiger? ‘Als je veertig uur werkt, heb je tijd genoeg. Als je tachtig uur per week werkt, zoals mijn ex, wordt het lastiger. Ik was altijd thuis, ik zorgde voor de kinderen, ik deed de spelletjes. Met heel veel plezier. Met z’n vieren hadden we het het leukst als we in de auto zaten ,want dat was het moment dat we niet afgeleid werden, dat we konden praten. Helaas is dat sinds de Blackberry ook afgelopen.’

Het zou goed zijn als ouders meer samen met hun kinderen zouden spelen, denkt De Jong. ‘En het is zó makkelijk. Aan de andere kant: misschien is het voor mij wel makkelijker, omdat ik elk spelletje een dramatisch plot geef. Elk spel is een verhaal. Een minifilm waarvan ik de regisseur ben.’

Voor een variant op blindemannetje liet De Jong zich inspireren door een ontmoeting tijdens de voorbereidingen van horrorfilm Highway to Hell.

Ik bracht een bezoek aan de make-up artist van Highway to Hell. Vlak voordat ik het masker van personage Hellcop kritisch kon bekijken, verliet een tengere man met een grote zonnebril de werkplaats. ‘Wie ben ik?’, vroeg hij mij. Hij stelde nog een paar vragen, maar ik raadde het niet. ‘Wie is dat?’, vroeg ik de special make-up artist. Het was Michael Jackson. Hij kwam elke drie à vier weken langs om zich een ander gezicht te laten aanmeten zodat hij zonder herkend te worden kon gaan winkelen.

In het bijbehorende spel schrijven kinderen namen op papiertjes; een vriend, een bekende of een beroemdheid. ‘Eén kind krijgt een masker op en trekt een papiertje. De andere kinderen moeten de geheime naam van de gemaskerde raden door ja/nee vragen te stellen. Na vijf keer nee verliest de groep.’

De Jong wil een aantal spellen gebruiken in een nieuwe film. Hilversum – ‘en daarna de wereld’ – zou de spellen kunnen gebruiken voor een ‘fantastisch’ kinderprogramma. Hoe eenvoudiger het spel, hoe beter, weet hij inmiddels. ‘Eén van de grootste successen bij mijn dochters was kartonnendozenman. Dan deed ik een doos op mijn hoofd met twee gaatjes erin en riep ik dat ik kartonnendozenman was. Alleen een doos! Zelfs mijn eigen kinderen geloofden dat kartonnendozenman echt bestond. Dat is toch niet te geloven?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden