Het Eeuwige LevenPeter van Walsum (1934-2019)

Topdiplomaat met ondiplomatieke meningen

Ondanks zijn soms ongezouten opinies schopte hij het tot de top van de diplomatieke dienst. In 1999 zat hij namens Nederland in de VN-Veiligheidsraad.

Peter van Walsum.Beeld ANP

Diplomaten doen hun werk meestal in stilte. Niet Peter van Walsum. Hij maakte zijn hele carrière herrie met uitgesproken meningen, controversiële uitlatingen en boude stellingen. Niettemin bereikte hij er de top van de diplomatieke dienst. Hij werd ambassadeur in Berlijn en in 1999 lid van de Veiligheidsraad toen Nederland die post tijdelijk had.

In de jaren zeventig keerde hij zich als diplomaat al af van het toenmalige kabinet-Den Uyl en ‘diens verkettering van de prestatiemaatschappij’. Toen hij voor straf werd overgeplaatst als derde man op de ambassade in New Delhi klaagde hij publiekelijk ‘niets anders te doen te hebben dan het maandelijks organiseren van een filmavond voor de Nederlandse gemeenschap’.

Dankzij zijn persoonlijke uitstraling, intellectuele bagage en benijdenswaardige netwerk met mensen als Frits Bolkestein, Erik Jurgens en NRC- en Elsevier-hoofdredacteur André Spoor maakte hij een spectaculaire comeback.

Na een tussenstop in Londen werd hij ambassadeur in Bangkok. Als directeur-generaal Politieke Zaken werd hij persoonlijk adviseur van minister Hans van den Broek van Buitenlandse Zaken en bedacht een plan om het uit elkaar vallende Joegoslavië te verdelen langs etnische grenzen.

Vervolgens kreeg hij de prestigieuze post van ambassadeur in Berlijn na de Duitse hereniging. Toen hij in 1999 benoemd werd bij de Veiligheidsraad, stampte hij binnen twee weken een VN-vredesmacht uit de grond voor missies in Oost-Timor en Kosovo.

Na zijn pensioen werd Van Walsum nog persoonlijke afgezant van de VN-secretaris in de Westelijke Sahara en lid van de commissie-Davids, die onderzoek deed naar de besluitvorming rond de Nederlandse deelname aan de Irak-oorlog. Ook daarna stak hij een ongezouten mening niet onder stoelen of banken. Op 4 december overleed het enfant terrible van de diplomatieke dienst.

Van Walsum was zelf VVD’er maar kwam uit een PvdA-nest. Zijn vader, Gerard van Walsum, was burgemeester van Delft en Rotterdam, en ook zijn broer Huib werd later burgemeester van Delft.

Eigenzinnig was hij al jong, maar ondanks zijn belangstelling voor exacte wetenschappen en de journalistiek hield hij de familietraditie hoog en ging hij rechten studeren in Utrecht. Daarna moest hij zijn wilde haren kwijt. In Het Parool vertelde hij in 1994: ‘Ik ben de kant van New York opgegaan. Een baantje bij het NBBS. Ik moest er studenten werven voor trips per Volkswagenbusje. En aangezien vooral meisjes in die reizen waren geïnteresseerd, werd ik geacht alle girls’ colleges af te gaan, een heel aantrekkelijke functie.’

In 1963 kwam hij in het diplomatenklasje van Buitenlandse Zaken, waarna hij eerst naar Parijs ging en daarna naar Boekarest. In 1970 kwam hij bij de permanente vertegenwoordiging in New York.

Hier vroeg NRC-hoofdredacteur André Spoor hem eeen rubriek te beginnen. Na een scheiding van zijn eerste vrouw in New York hertrouwde hij in Londen met de Maleisische Miao Yiong Lim. Met beiden kreeg hij twee kinderen.

Na de slachting bij Srebrenica stelde hij voor om een bataljon mariniers naar Sierra Leone te sturen om Nederland te verlossen van het Srebrenica-syndroom. ‘Een diplomatieke lazarus’, noemde NRC hem in een portret, nadat zowel minister Van Aartsen als de Kamer dit idee van tafel had geveegd.

In 2005 volgde hij, toen al 71, de Amerikaanse ex-minister van Buitenlandse Zaken James Baker op als speciaal gezant in West-Sahara. ‘Dit is het beste wat de Nederlandse diplomatie te bieden heeft’, schreef de Volkskrant toen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden