het eeuwige leven Tineke Holscher (1927-2019)

Tineke Holscher (1927-2019): chirurg met elegante, doch eeltige handen

Voor Tineke Holscher was er geen glazen plafond. ‘Als je je geëmancipeerd gedraagt’, zei ze, ‘dan word je ook zo behandeld.’

Tineke Holscher.

Ze was de eerste vrouwelijke hoogleraar in de algemene geneeskunde, gespecialiseerd in de traumatologie. Maar ze vond dat niet bijzonder. Voor haar bestond er geen glazen plafond. ‘Ze vond dat vrouwen hun eigen lot in handen hadden. Als je maar zorgt dat je goed bent, kom je er wel’, zegt Yoka van Brummelen, de partner met wie de laatste twintig jaar onafscheidelijk was.

In een interview met het vakblad Geneeskundige Gids zei Tineke Holscher in 1975: ‘Ik geloof dat wanneer je je als vrouw volkomen geëmancipeerd gedraagt, je ook volkomen geëmancipeerd wordt behandeld.’

Toch had ze in het begin van haar carrière met achterstelling te maken. Als specialist werd haar in 1957 nog gezegd dat het niet zeker was of ze als vrouw wel in dienst zou kunnen blijven, en kreeg ze ook te horen dat ze vanwege haar sekse 10 procent minder zou gaan verdienen. Maar doordat ze haar werk zo goed deed, kreeg ze snel toch gelijk betaald.

Tineke Holscher, die 16 augustus overleed, werd in Den Haag geboren als middelste in een gezin met drie kinderen. Haar vader was beroepsofficier, maar had opvoedkundig liberale gedachten. Hij vond dat meisjes dezelfde kansen moesten krijgen als jongens. Op haar 6de verhuisde het gezin naar Overveen. In 1944 haalde ze het einddiploma hbs-b aan het Kennemer Lyceum. In 1946 besloot ze medicijnen te gaan studeren aan de huidige UvA, niet omdat ze geneeskunde als roeping zag, maar omdat ze het ‘wel interessant vond’.

Tijdens de studie raakte ze toch gepassioneerd door het vak. Zo kreeg ze les van Barend Jansen, ‘die de vitamine B had ontdekt en beriberi had opgehelderd’. ‘Ik benijd de studenten van nu niet. Je hebt de grootste moeite iets origineels te vinden’, zei ze. Na haar artsexamen in 1954 deed ze de opleiding tot chirurg in het Haarlemse Elizabeth Gasthuis en het Amsterdamse Wilhelmina Gasthuis.‘Ik houd ervan iets met de handen te doen, iets te maken’, zei ze zelf. ‘Soms had ze eelt op haar handen van het aandraaien van de schroeven’, zegt Van Brummelen.

In 1962 werd ze hoofd van de afdeling traumatologie van het Wilhelmina Gasthuis, wat betekende dat ze de ongevallenpoli leidde. ‘Dat Tineke een vrouw was en geen man deed er niets toe. Het ging om de inhoud en de manier waarop, en in beide was Tineke voortreffelijk’, zegt professor Karel Hamelynck, een van haar toenmalige assistenten.

Anton Vos, hoogleraar kinderchirurgie, schreef dat hem haar handen opvielen: sterk, met kortgeknipte nagels, zeer verzorgd, doelmatig en toch elegant. Ze promoveerde bij de befaamde Ite Boerema, voor wie ze de eerste vrouw met een promotieplek was. ‘Waar raak ik nu een vrouwelijke chirurg kwijt?’ uitte hij aanvankelijk zijn twijfels.

Maar na haar promotie werd ze eerst lector en later ook hoogleraar (professor A.A. Holscher) aan de UvA. Tot haar grote schrik bleek in het nieuwe AMC, waarin het Wilhelmina Gasthuis en het Binnengasthuis in de jaren tachtig opgingen, geen plek voor een autonome afdeling traumatologie.

Ze ging naar de rechter om dat af te dwingen en won, maar de verhoudingen waren te gespannen. In 1988 kreeg ze eervol ontslag. Ze sloot zich daarna aan bij een maatschap die vooral opereerde in het Prinsengrachtziekenhuis en het Boerhave. Op haar 69ste jaar ging ze met pensioen.

Ook daarna bleef ze actief als keuringsarts voor verzekeringen en publiceerde ze veel over geneeskunde. Tot op hoge leeftijd las ze alle vaktijdschriften en bezocht ze zoveel mogelijk congressen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden