interview

Tina de Bruin: ‘Ik ben een soort hamster die de hele tijd vanuit een hoekje mensen zit te bestuderen’

Tina de Bruin Beeld Valentina Vos
Tina de BruinBeeld Valentina Vos

Ze deed twee keer mee aan Wie is de mol? en speelde in talloze films en series, maar sinds ze typetjes doet op Instagram, is er ineens geen houden meer aan voor Tina de Bruin. Terwijl het is wat ze altijd al doet: mensen maken.

Eva Hoeke

Tina de Bruin (46) komt binnen in het College Hotel in Amsterdam-Zuid, gaat zitten met een zucht en zegt: ‘Wist je dat je oud begint te worden wanneer je overal geluiden bij gaat maken? Dus wat ik net deed: zitten met geluid. Laatst ook al, stapte ik uit een taxi met zo’n enorme kreun: uuuuugh. Die auto had een lage instap, maar toch.’

Zie je daar dan meteen een typetje in?

‘Ik zie overal typetjes in! Dus ook in mezelf. Ik heb bijvoorbeeld net mijn rijbewijs gehaald. Dat was er door alle commotie nog niet van gekomen, maar ik wilde geen vrouw worden die haar rijbewijs niet heeft, dus hup. In twee keer gehaald. Maar nu dat rijbewijs er is, is dat naast een heerlijke vrijheid ook een bron van echtelijke ergernissen. Want ík heb nu iets verworven, maar dat betekent dat mijn man Vincent (Croiset, red.) iets moet loslaten.’ Met een stemmetje: ‘Daar zit een spanningsveld.’’

Hoe dan?

‘Nou, gisteren gingen we bijvoorbeeld naar Ikea voor een kast, en dan begint hij tijdens het rijden alle knopjes en lampjes uit te leggen. Dat moet je natuurlijk niet doen. Want dan hoor ik mezelf dingen zeggen waarvan ik ontzettend zou genieten als ik het een ander zou horen zeggen, dingen als: ‘Als het zo moet, hoeft het voor mij niet meer.’ En: ‘Nog één woord en ik stap uit.’ Dan word je dus zelf degene om wie je altijd lacht.’

Ook als cabaretière ontkom je niet aan jezelf.

‘Niemand ontkomt aan zichzelf.’

Ze studeerde af aan de Kleinkunstacademie, won de persoonlijkheidsprijs op het Camerettenfestival, deed twee keer mee aan Wie is de mol?, speelde in hits als Hij gelooft in mij, Toren C en Het klokhuis en staat op de aftiteling van vele populaire films en series, maar sinds ze typetjes doet en die op Instagram zet, is er ineens geen houden meer aan. Tony met z’n matties en zijn straattaal, Dineke die alles weglacht, de keurige Andrea met haar enorme seksdrive: de filmpjes krijgen gemiddeld 150 duizend views en in de reacties worden ze vervolgens uitgebreid bejubeld (actrice Tanja Jess: ‘Jaaaa, daar is Andrea weer!’). Maar, het is wat ze altijd al doet, zegt Tina. ‘Vroeger deden we dat op de Toneelschool, maakten we poppen van papier-maché, nu gebruik ik een Snapchat-filter. Maar het blijft mensen maken.’

Tina de Bruin
 Beeld Valentina Vos
Tina de BruinBeeld Valentina Vos

Wie is je lieveling?

‘Ik denk Marianne, die vrouw die altijd kwaad is. Om niks. Dat zie je toch weleens, van die mensen die heel boos zijn om futiele dingen? Vind ik geestig. Als mensen zelf niet doorhebben wat ze doen, dat ze zich enorm staan op te winden om een berg bladeren, dat is genieten. Dan laten ze hun decorum vallen, zijn ze heel even wie ze écht zijn. Misschien hou ik daar gewoon wel van, dat mensen zijn wie ze zijn, wat overigens het moeilijkste ever is. Maar als het lukt, is het ook precies het moment dat je van iemand gaat houden. Mensen die struikelen, vind ik ook altijd mooi om te zien. Dat verbergen van het ongemak, wat nooit lukt.’

Hoe kom je op die typetjes?

‘Op Andrea kwam ik toen ik met mijn man in de auto zat en op de radio iemand aan het woord was met een totaal eigen stem en vocabulaire. Dat vind ik dan zo héérlijk om naar te luisteren. Ik weet niet eens meer waar het over ging, want dat is wel een probleem, als iemand iets bijzonders heeft hoor ik niet eens meer wat diegene zegt omdat ik alleen maar luister naar hóé iemand het zegt. Dus ook bij deze vrouw, met die heel ernstige stem (doet stem na) en dat taalgebruik. Dan denk ik meteen: hoe zou het zijn als iemand met zo’n stem puur seksueel gericht de wereld in stapt? Nou, dan ga ik een beetje zitten spelen en ineens is Andrea er.’

Ernst wordt vaak hoger aangeslagen dan humor. Herken je dat?

‘Bij mijzelf niet. Iets kan me enorm aangrijpen, en als daar dan een laag humor bij komt, vind ik dat alleen maar nóg knapper. Juist vanuit de ernst is het prettig even adem te halen.’

Jouw goede vriend en acteur Rop Verheijen vertelde dat hij op de Toneelschool les kreeg van Ton Lutz. Die zei: ‘Komedie spelen is een ambacht, als je dát kunt, komt het drama vanzelf. Andersom is veel ingewikkelder. Maar voor komedie krijg je nooit een Oscar.’

‘Hmm, ja dat klopt misschien wel, maar ik heb niet echt het gevoel dat ik niet word gewaardeerd. Ik geniet zelf bijvoorbeeld enorm van een Ricky Gervais. Die kaart best ernstige zaken aan, maar altijd met zelfspot, met een kwinkslag. Dat vind ik geweldig, want daardoor doet die pijn misschien nog wel meer pijn.’

Herkennen mensen zich weleens in jouw typetjes?

‘Ja tuurlijk. Jim Bakkum schreef dat zijn oma precies zo lacht als Dineke, hij heeft zelfs een filmpje van haar gepost. En het was ook echt zo.’

En voelen mensen zich ook weleens bespot?

‘Neuh. Ik bespot die mensen ook niet. Ik laat deze personages gewoon zien zoals ze zijn. Dan is de toeschouwer ook veel meer geneigd om ze te begrijpen.’

Maar tussen humor en spot loopt een dunne lijn. Je piest er zo naast, zeker in deze bewuste tijden. Hou je daar rekening mee?

‘Nee, eigenlijk niet. Ik speel de mensen zoals ik ze zie. Tony is bijvoorbeeld gebaseerd op mijn twee stiefzonen die vrienden meenemen aan tafel die precies zo praten. Het is straattaal. En Tony is toch ook gewoon een heel lieve jongen? Ik maak hem niet belachelijk. Als mensen dat wel vinden, kunnen we daarover praten. Maar tot nu toe is het me niet overkomen dat iemand zich eraan stoort.’

Wie bewonder jij zelf?

‘O, zoveel mensen. Ricky Gervais dus, iedereen van Saturday Night Live, om Jo Brand (Engelse comédienne, red.) moet ik altijd vreselijk lachen. Theo & Thea, Van Kooten en De Bie, de jongens van Jiskefet... Ik heb maandag nog gespeeld met Pierre Bokma, Gijs Scholten van Aschat en Laus Steenbeeke, ja, dat zijn allemaal mensen van wie ik veel kan leren.’

Tina de Bruin Beeld Valentina Vos
Tina de BruinBeeld Valentina Vos

Kun je humor leren?

‘Nee, maar wel timing, en tekstbehandeling. Het plezier waar geen speld tussen te krijgen is. Beppie Melissen, ook zo’n geweldige actrice. Miriam Margolyes, erg geestig, zelfspot van heb-ik-jou-daar.’

De Australische comédienne Hannah Gadsby zegt in haar show Nanette dat zelfspot helemaal niet leuk is, omdat je die grappen alleen maar maakt om de ander tegemoet te komen, ten koste van jezelf.

‘Ik kan me voorstellen dat het voor sommige mensen inderdaad zo is. Dat het pijn kan doen als je iets hebt en daar voortdurend op wordt aangesproken. Voor mezelf vind ik het wel fijn. We leven in een harde wereld, mensen zeggen van alles, daar moet je jezelf tegen wapenen. Want het gaat toch nooit veranderen, er zullen altijd mensen zijn die jou stom vinden.’

Hoe helpt zelfspot daarbij?

‘Als ik om mezelf kan lachen doet het minder pijn als een ander om mij lacht, want ik lach er zélf al om. Snap je? Ik vind dat fijn. Je wil jezelf toch ook niet alleen maar serieus nemen? Maar goed, ik zit ook niet in de positie dat ik me erg moet wapenen tegen anderen. Ik kan het me permitteren om mijn ware kleuren te laten zien, dat kan niet iedereen.’

En waar kan jij níét om lachen?

‘Jeetje. Dat weet ik niet. Mag ik daar later op terugkomen?’

Ik help je: Geer & Goor?

‘Daar kan ik héél hard om lachen.’

André van Duin?

‘Jaaaaa.’

Jandino Asporaat?

‘Eh, ja dat vind ik ook heel knap, wat hij doet. Ga er maar aan staan.’

Dat is wat anders, dan bewonder je het vakmanschap. Maar moet je erom lachen?

‘Ik ben sowieso een slechte lacher, hardop. Ik lach vanbinnen. Of ik lach juist als enige in de zaal, dat gebeurt me ook vaak, dat ik te laat ben met de lach. Ik denk omdat ik vaak zo opga in hóé iets wordt gemaakt. Maar ik ga niet over collega’s zeggen dat ik niet om ze kan lachen, dat vind ik niet chic.’

Er gaan steeds vaker niet-theatermensen het theater in – van stylist Fred van Leer tot televisiemaker Ivo Niehe en YouTube-ster Nienke Plas – en daarin zijn ze vaak nog succesvol ook. Hoe kijk jij daarnaar?

‘Als je een verhaal te vertellen hebt en je hebt een goede regisseur, dan kun je een heel eind komen. Daar is niks mis mee.’

Dan denk je niet: dat is degradatie van het vak?

‘Dat heb ik nog nooit gedacht. Ik denk alleen maar: ik ga zelf ook weer een voorstelling maken. Met Rop Verheijen ga ik binnenkort het theater in, met een voorstelling over een volkstuincomplex. Over een schrijfster die een beetje haar mojo kwijt is, zichzelf opnieuw wil uitvinden, daarvoor op een volkstuincomplex gaat wonen en vervolgens met allemaal mensen in aanraking komt die haar willen aanvreten, die impertinent zijn, over grenzen heen gaan. Dat zijn natuurlijk leuke mensen om te spelen.’

Hoe komt het dat je daar zo’n oog voor hebt, voor die pijn?

Met een stemmetje: ‘Hoe komt het dat je daar zo’n oog voor hebt. Wat een moeilijke vragen, Eva.’

Dan: ‘Ja god, ik kijk gewoon graag naar mensen. Eigenlijk ben ik een soort hamster die de hele tijd vanuit een hoekje mensen zit te bestuderen. Dat komt hoogstwaarschijnlijk door mijn achtergrond, want ik ben opgegroeid bij mijn opa en oma en die spraken nooit zo over hoe het leven in elkaar zit, en wat je moet doen als mensen bepaalde dingen zeggen, en hoe je dan moet reageren. Dat heb ik allemaal zelf moeten uitvogelen. Dat deed ik door het bij mensen af te kijken. Ik was een soort dikke spons, en dat ben ik nog steeds. Ik vind het heerlijk om naar mensen te kijken en te luisteren. Want luisteren is ook een ding, hè? Horen wat iemand zegt, of éígenlijk zegt, de subtekst oppikken. Ik weet nog dat er eens een vrouw bij ons thuis kwam die de hele tijd op haar wang beet. En ik weet ook nog dat ik toen al heel erg naar die wang zat te kijken van: wat ben je toch allemaal aan het dóén.’

Waarom deed ze dat, denk je nu?

‘Zenuwen, denk ik. Misschien wel zelfcensuur. Ontspannen is het in ieder geval niet.’

Je gaat ook het theater in met een solo, Een onfortuinlijk begin.

‘Ja, dat gaat daarover, over mijn jeugd. En hoe je die de rest van je leven meeneemt, en hoe je je daar ook weer van moet ontdoen om te worden wie je bent.’

Tina de Bruin wordt op 24 november 1975 geboren in Emmerich als eerste kind van een 16-jarige moeder en een 19-jarige vader. Ze is ‘niet helemaal de bedoeling’, de opvoeding ‘lukt niet zo goed’, en dus wordt ze op haar 5de bij haar ouders weggehaald, waarna ze bij haar grootouders van vaders kant komt te wonen. Aardige mensen, ze doen hun best, maar uit schaamte voor wat er is gebeurd, wordt er nergens over gesproken. Tina leert het leven door schade en schande te leven en slaagt daar redelijk in, totdat ze op de Kleinkunstacademie in volle vaart tegen zichzelf aan botst. ‘Ik moest daar ineens ontzettend uit mijn gevoel gaan zitten putten, en dat ging natuurlijk niet. Daar zat al jaren een grote, dikke deksel op.’

Tina de Bruin Beeld Valentina Vos
Tina de BruinBeeld Valentina Vos

Waarom?

‘Er was helemaal geen ruimte voor gevoel, voor emoties. Dat vond ik ook helemaal niet erg, van mij mocht die deksel erop blijven zitten. Sterker, ik keek op tegen mensen die hard genoeg waren om al dat soort gevoelens te onderdrukken. Over filters gesproken. Toen ik op school kwam was ik heel erg van: rot allemaal lekker op, het interesseert me niet. In feite schaamde ik me gewoon kapot, daar kwam het op neer. Je denkt: wat moet ik een verschrikkelijk gedrocht zijn dat niemand bij mij wil zijn, en daar neem je dan een voorschotje op door je daarnaar te gedragen. Maar ik kwam er al snel achter dat ik zo niet verder kon. Niet alleen in dit beroep niet, maar misschien wel in mijn hele leven niet.’

Wat gebeurde er in die eerste vijf jaar?

‘Nou ja, er wordt niet voor niets besloten dat je naar je grootouders toe moet, dat gebeurt niet zomaar.’

Was er sprake van mishandeling?

‘Nee... Dat niet. Nee. Nou. Ik heb mijn portie wel gehad, laat ik het zo zeggen.’

Is het lastig daarover te spreken?

‘Ja, nou ja, wat ik er moeilijk aan vind: ik denk dat het niemands keuze was, hoe dit gelopen is. Er is geen schuld. Niemand heeft gedacht: dit gaan we nou eens even op deze manier aanpakken. Het is een samenloop van omstandigheden die onfortuinlijk was en dermate onhoudbaar dat ik daar weg moest. Er werd niet goed genoeg voor mij gezorgd, laat ik het zo zeggen.’

Ingewikkeld om er een voorstelling van te maken, als het nog zo lastig onder woorden te brengen is.

‘Ja, ik ben ook nog hard op zoek naar de vorm. Wat het ook is: mijn opa en oma zijn overleden, maar mijn ouders leven nog, en die hebben er niet om gevraagd te worden besproken. En je wil ook niet iemand worden die de hele tijd zijn moeilijke jeugd uitvent. Maar ik weet ook dat er honderden verhalen zoals de mijne zijn. Als ik dat als kind had geweten, had ik me minder eenzaam gevoeld. Dus vertel ik het toch maar.’

Heb je de voorstelling van Aaf Brandt Corstius gezien, Welkom bij mijn zielige jeugd?

‘Jaaaa. En toen heb ik wel héél hard zitten huilen. Maar ook dan zit ik te kijken hóé het is gemaakt. Maar mijn ouders waren ook jong, hè? Ik weet niet of ik het zelf beter had gedaan.’

Tina de Bruin  Beeld Valentina Vos
Tina de BruinBeeld Valentina Vos

Heb je nog contact met ze?

‘Eh, nee. Met beiden niet. Maar het zijn wél mijn ouders. En hoe gek dat misschien ook klinkt, dat koester ik. Ik koester mijn verleden. Ik koester de eenzaamheid. Het heeft me namelijk ook veel opgeleverd. Ik zie snel waar de pijn zit bij mensen, en ik kan goed door bullshit heen prikken. En ik heb sterk de drang er het beste van te maken. Ik heb maar één leven, en nu ik me eindelijk voel zoals ik me voel, heb ik, nou, geen haast, maar ook geen tijd te verliezen in kwaaiigheid, zoals ik jaren heb gedaan.’

Rop vertelde dat die kwaaiigheid precies was wat jullie in elkaar vonden toen jullie elkaar tegenkwamen op de Kleinkunstacademie. ‘Allebei boos, allebei fan van The Cure, allebei een donker, duister wezen.’

‘Ken je Career Girls van Mike Leigh? Is een heel toffe film uit de jaren tachtig, daar zit ook zo iemand in. Ricky heet die. Maar ja, zeker, zo was het. Ik begreep niks van mezelf.’

Hoe is het je gelukt die ommekeer te maken?

‘Door me in de zaken te verdiepen. Ik ben er echt voor in psychoanalyse gegaan. Ik heb alle radertjes bekeken en geolied, en zo is er geleidelijk aan begrip ontstaan voor waarom de dingen zo zijn gelopen, en de posities van alle betrokkenen.’

Wat een werk.

‘Dat heeft járen geduurd. Maar ik ben er dankbaar voor, want het heeft me gered. Het maakt je leven veel makkelijker als je kwetsbaar bent, open bent, je niet verschuilt. Als je dat durft en toelaat, is dat een enorme bron van zekerheid. Want iedereen heeft die pijn, die is universeel. En hoe meer je dat toelaat, en deelt met mensen, hoe meer je erachter komt dat je niet de enige bent die zich rot voelt.

‘Door die psychoanalyse kwam ik ook tot de conclusie dat niemand schuld heeft. Mijn ouders niet, en mijn grootouders ook niet. Ik weet nu alleen wel wat het met míj heeft gedaan. Door eenzaam op te groeien, door het leven niet uitgelegd te krijgen. Dat heeft mij enorm gevormd, want ik was een kind en kon me niet verdedigen. Ik had niet de woorden om te zeggen: dit wil ik niet. Dat vond ik ook het moeilijkst, dat er niet over werd gesproken. Want dan is het net of het niet bestaat. Het is toch het handigst, hoe pijnlijk ook, om de koe maar bij de horens te vatten.’

Denkt even na. Dan: ‘Er is een zin in een lied van Theo Nijland, De pijn is weg, en ik hóóp dat ik dit droog kan zeggen: ‘Omdat jij zomaar mijn hand losliet.’ Die zin. Zomaar je hand loslaten, en je had het niet verteld. Dat is voor mij zo kernachtig. Die vat heel goed samen wat dat gevoel is, die hand in je rug die je hebt gemist. En het is ook zo beeldend. Handen zijn zo krachtig, dat is zoiets moois. Want die zeggen van álles. Maar wat was je vraag ook alweer? Sorry hoor.’

Als je het hebt over wat het je heeft gebracht, heb je het dan ook over een bron van inspiratie? Rop vertelde over de streek waar jullie allebei zijn opgegroeid, rondom Arnhem. ‘Heel volks, accenten, treurnis, piratenzender met schlagers. Daar wil je niet op maandagochtend in de supermarkt staan, maar je kunt er wél humor in zien.’

Meteen vrolijk: ‘Jaaa, Radio Romantica! Sigaretten in een glaasje, lekker roken, lekker klagen. Het klinkt gek, maar daar heb ik toch ook wel weer mijn hart aan verpand. Het was een harde omgeving, waar weinig plaats was voor gevoel, maar als we daar moeten spelen, dan zoeken we elkaar altijd meteen op. Het blijven je roots.’

En dan nu in het chique Amsterdam-Zuid wonen. Hoe verhoud je je daartoe?

‘Het zijn niet alleen gegoede mensen die hier wonen, hoor, het is een mengelmoes.’

Tina de Bruin Beeld Valentina Vos
Tina de BruinBeeld Valentina Vos

Nou...

‘Het merendeel is gegoede burgerij, dat is waar, maar we komen Zuid ook weleens uit, godzijdank.’

Hoe jij bent opgegroeid en hoe jouw zoontje Teddy (4) opgroeit, daar zit een wereld tussen.

‘Ja, dat is ook zo, en daarom probeer ik ook bewust contact te maken met mensen, en daar niet kieskeurig in te zijn. We groeten iedereen, praten met iedereen. Ik probeer hem te leren een vriendelijk mens te zijn, door overal en nergens te komen.’

Hoe was het om verliefd te worden op Vincent Croiset (49), telg uit een Amsterdams acteursgilde?

‘Ook dat stond mijlenver van me af, wij gingen thuis nóóit naar toneel. Ik snap niet eens hoe zich dat heeft ontwikkeld in mij, ik bedoel, hoe kan dat nou? De Toneelschool lag niet echt voor de hand. Vincent heeft een totaal andere jeugd gehad.’

Spelen jullie daardoor anders?

‘Absoluut! Hij heeft een veel geschooldere bron dan ik, en een brede culturele achtergrond, waar het gaat om theater en oudere acteurs. Wat ik al zei: ik ben een voyeur, dus ik geniet van Jules, zijn vader, en hoe hij allerlei anekdotes vertelt. Net zoals ik ervan geniet als Pierre Bokma en Gijs Scholten van Aschat herinneringen ophalen, dan zit ik ook met zulke schotels te kijken naar hoe ze het vertellen.’

Wat is het verschil in acteren?

Denkt na. ‘Misschien ben ik vrijer, ik zit niet vast aan ‘zo hoort het’. Maar ik praat nu voor hem, dat vind ik ingewikkeld. Hij heeft natuurlijk meegekregen: dan praat je zo en dan sta je zo en daar is het licht. Ik sta nooit in het licht op het toneel, iedereen moet altijd tegen mij zeggen: stapje opzij, en dan die kant op kijken. Ik speel meer op mijn gevoel, denk ik, waar Vin meer die technische laag heeft.’

Je kunt nog steeds somber zijn, vertelde Rop. ‘Maar vroeger was ze dan dagen onvindbaar, en nu niet meer.’ Komt dat ook door Teddy?

‘Ja, zeker! Teddy is zo helend geweest, een kind is zoiets geweldigs. Van de week was ik voor Sinterklaas aan het versieren op zijn school terwijl hij met zijn juf en de andere kindjes in een lokaal een film mocht kijken, en dan sta ik even naar hem te kijken en dan word ik daar zó intens gelukkig van. Van het zien waar hij zich elke dag begeeft, waar zijn plekje is, waar zijn jas hangt, waar zijn laarsjes staan. En toen kwam hij iets laten zien wat hij heeft geknutseld en toen zag ik dat hij het fijn vond dat ik er was en dat ik zag wat hij had geknutseld, en dan ben ik zó blij, dat hij weet dat ik er ben, en ik ben zelfs blij als hij het wel weer even genoeg vindt, ga nou maar weer mama, want dat betekent dat hij zijn leventje heeft, en dat het volkomen vanzelfsprekend is dat ik er ben.’

Dat is die hand.

‘Ja, dat is die hand.’

CV Tina de Bruin

24 november 1975 Geboren in Emmerich.

1986 Havo Liemers College.

1988 Toneelopleiding Maastricht.

1990 Kleinkunstacademie Amsterdam.

2002 Wint de persoonlijkheidsprijs op het Camerettenfestival.

2004 Sketches in Kopspijkers.

2008 Musical Hij gelooft in mij, speelt de rol van Conny.

2013 Te zien in de film Chez Nous van Tim Oliehoek.

2015 – heden Serie Welkom in… van Niek Barendsen.

2018–2019 Televisieserie Het geheime dagboek van Hendrik Groen 1 & 2.

2019-2020 Wie is de mol? & het Jubileumseizoen.

2019-2020 Neemt de rol van Chantal Janzen over in Kees & Co.

2021 Zapp-serie Vlogmania samen met Rop Verheijen als Ans en Johan.

2021 Vanaf december te zien als een van de Sisters met de Ashton Brothers in Het Paleis der Wonderen in Haarlem.

2022 Toneelvoorstelling Volkstuincomplex, met Rop Verheijen en Ricky Koole.

2022 Solovoorstelling Een onfortuinlijk begin, vanaf najaar 2022 in het theater.

2022 Film Piece of my heart van Dana Nechustan.

Tina de Bruin woont in Amsterdam samen met acteur Vincent Croiset, met wie ze zoon Teddy (4) heeft.

Credits fotografie

Fotografie Valentina Vos. Visagie: Amber de Wilde de Ligny (GeenBluf!)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden