PostuumTimothy Brown (1966-2020)

Timothy Brown, de eerste mens die van hiv genas, gaf anderen hoop op genezing

Een listige therapie tegen leukemie bestreed óók het hiv-virus. Het maakte Brown een medisch wonder.

Timothy Ray met zijn hond Jack in San Francisco. Beeld AP

Hij was de eerste mens ter wereld die van hiv genas, bizar genoeg omdat hij kanker kreeg. De behandeling tegen leukemie bleek in één klap effectief tegen twee dodelijke ziektes, maar de kanker die twaalf jaar geleden een zegen was keerde terug, en dit keer was er geen uitweg. Dinsdag overleed Amerikaan Timothy Brown, thuis in Palm Springs. Hij werd 54 jaar.

Brown werkte in Berlijn toen hij in 2008, dertien jaar na zijn hiv-diagnose, leukemie kreeg en zijn hematoloog een list bedacht die van Brown een medisch wonder zou maken: de arts vond een stamceldonor met immuuncellen die resistent zijn tegen hiv. Browns afweersysteem werd vervangen door een volledig nieuwe versie, die niet alleen de kanker bestreed maar voortaan ook het hiv-virus buiten de deur hield.

De Berlijnse patiënt

Jarenlang heette Brown in de wetenschappelijke literatuur ‘de Berlijnse patiënt’, maar in 2010 besloot hij zichzelf bekend te maken. Gemakkelijk vond hij dat niet; hij was een verlegen, fragiele man die moest wennen aan de schijnwerpers en aan de vele verzoeken voor interviews en spreekbeurten overal ter wereld. Hij deed het, vertelde hij negen jaar geleden in een interview met de Volkskrant, omdat hij zich schuldig voelde. Hij had vrienden verloren aan aids, met zijn optredens wilde hij aandacht vragen voor onderzoek.

Niet dat een stamceltransplantatie voor alle 38 miljoen hiv-patiënten een optie is – zo’n behandeling is zwaar en duur – maar Brown bracht artsen én patiënten vooral de hoop dat genezing mogelijk was, vertellen arts-viroloog Anne Wensing en moleculair bioloog Monique Nijhuis, die Brown goed kenden. De twee wetenschappers raakten door hem geïnspireerd, gingen door op het pad dat hij als eerste was gegaan en zetten vanuit het UMC Utrecht een Europees onderzoek op. Vorig jaar maakten ze bekend dat twee nieuwe hiv-patiënten op vergelijkbare wijze als Brown waren genezen. Die zijn nu, twee jaar en drie jaar na hun behandeling, nog steeds vrij van hiv. Dankzij die kennis kan nu worden gezocht naar een minder ingrijpende behandeling, voor een veel grotere groep patiënten.

Niet meer de enige

‘Wij brachten hem dat nieuws en hij vond het geweldig’, herinnert Nijhuis zich. ‘Hij was zo blij dat hij niet langer de enige was.’ Brown genoot van de tweede kans die hem was geboden, zegt ze. Hij was geïnteresseerd in de wetenschap achter zijn genezing, maar hij kon ook feesten, en vertellen over de beste nachtclubs in Berlijn.

Wensing en Nijhuis noemen zijn dood ‘een persoonlijk verlies’. Tot het laatst toe, zeggen ze, heeft hij benadrukt dat hij ging overlijden aan kanker maar dat hij genezen was van hiv, zó belangrijk vond hij die boodschap. Vorige week stuurde hij ze vanaf zijn sterfbed een afscheidsvideo. ‘Hij moet zoveel pijn hebben gehad, hij moet bang zijn geweest, maar hij informeerde hoe het met ons was’, vertelt Wensing, ‘en vroeg of we alsjeblieft willen doorgaan met ons onderzoek. Ik beschouw dat als een ultieme daad van altruïsme.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden