Het Eeuwige LevenEddy Grootes (1936-2020)

Timmermanszoon die Bredero omarmde

Terwijl schilders uit de Gouden Eeuw worden bewierookt, moeten schrijvers uit die periode voor de vergetelheid worden behoed.

Eddy GrootesBeeld .

‘Vadertje’ Jacob Cats, PC Hooft, Constantijn Huygens, Joost van den Vondel en Bredero - wie leest ze nog? Historisch letterkundige en hoogleraar Eddy Grootes wijdde zijn hele werkzame leven aan de schrijvers van de Gouden Eeuw. Hij wilde dat de 17de-eeuwse letterkunde springlevend zou blijven, terwijl ze op de scholen langzaam uit het lesmateriaal verdween en in het culturele leven op de achtergrond raakte.

‘Hij was de grootmeester van de Neerlandistiek en de historische letterkunde. Zijn opmerkingen waren altijd raak, zijn commentaren kernachtig en hij werd nooit boos’, zegt Jeroen Jansen, docent historische letterkunde aan de UvA, die bij hem zijn kandidaats- en doctoraal examen deed en ook promoveerde.

Grootes overleed 5 februari thuis in zijn woonplaats Heemstede. De laatste jaren waren moeilijk omdat hij als gevolg van Alzheimer vergeetachtig werd. Daarvoor had hij zich nog aan een Herculisch karwei gewaagd: de vertaling van de Historiën van PC Hooft, 800 duizend woorden in 27 delen geschiedschrijving die vorig jaar eindelijk verscheen.

Grootes was voor een Neerlandicus afkomstig uit een a-typisch milieu. Zijn vader was timmerman, zijn moeder een boerendochter. Toen er tijdens de crisis onvoldoende timmerwerk was, openden ze een manufacturenwinkeltje in het Noordhollandse Anna Paulowna. Hier werden garen en band verkocht, maar ook boeken uitgeleend. Zo kwam Eddy, de oudste zoon, in aanraking met lezen.

‘Hij was de beste van de klas. En terwijl de andere kinderen na de lagere school een vak moesten gaan leren, mocht hij naar het Helders Lyceum’, zegt zijn dochter Caroline Grootes. ‘Dankzij de alerte lerares Duits ging mijn vader na de 2e klas Lyceum naar het gymnasium in plaats van de hbs. De toenmalige burgemeester kwam in het winkeltje van zijn ouders langs om een universitaire studie te bepleiten. ‘Die wilde dat hij naar Nyenrode zou gaan, maar het werd Nederlandse taal- en letterkunde aan de UvA. Dat hij koos voor historische letterkunde had te doen met zijn fascinatie voor geschiedenis en kunst uit de Renaissance.’

Na een kort leraarschap in Amsterdam kreeg Grootes in in september 1965 een aanstelling als wetenschappelijk medewerker aan het toen nog flink groeiende Instituut voor Neerlandistiek.

Twee jaar eerder was hij getrouwd met de lerares Frans Joy Verschoor, met wie hij twee kinderen zou krijgen. Hij promoveerde in 1973 aan de UvA op een minutieuze vergelijking van P.C. Hoofts komedie Schijnheiligh met de Italiaanse brontekst, waaruit Hooft dit had vertaald. Drie jaar later werd hij benoemd tot hoogleraar Historische Nederlandse letterkunde. Zijn oratie luidde Literatuurhistorie en Cats’ visie op de jeugd. Maar zijn grote liefde was Bredero (1585-1618) vanwege de lyriek en de directheid van diens kluchten.

In 1968 was hij al secretaris geweest van het comité dat het Brederojaar organiseerde. In 1979 verscheen zijn editie van Bredero’s Schyn-heyligh. ‘Hooft had het vertaald uit het Italiaans, maar in prozavorm. Bredero zette het op rijm’, aldus Jansen. Grootes was directeur van het Instituut voor Cultuurgeschiedenis, stond aan de de wieg van het tijdschrift Literatuur en schreef het schoolboek Het literaire leven in de zeventiende eeuw.

Drie jaar na het overlijden van zijn eerste vrouw, hertrouwde hij met universitair historica Boudien de Vries met wie hij in Heemstede ging wonen. Na zijn emeritaat publiceerde hij eerst een bloemlezing uit Hoofts Historiën. Daarna stak hij met een literator en geschiedkundige het hele werk in een nieuw jasje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden