Het eeuwige leven Thijs Bleiker

Thijs Bleiker (1923-2018) dacht tbc wereldwijd te kunnen uitbannen

Thijs Bleiker was niet alleen een studeer-kamergeleerde, hij ging ook de jungle in om wereldwijd tuberculose te bestrijden.

Thijs Bleiker bij 0001TE eeuwigeleventhijsbleiker Beeld RV

Hij had in zijn leven tuberculose wereldwijd willen uitbannen. Dat zou mogelijk moeten zijn. Maar toen kwam hiv en werd het immuunsysteem van zoveel mensen aangetast dat het opnieuw een mondiale volksziekte is geworden met grote haarden in gevangenissen in Rusland en sloppenwijken in Afrika.

Wereldwijd sterven jaarlijks nog 1,6 miljoen mensen aan tbc. ‘Compleet onnodig’, vond Thijs Bleiker, want tbc is een behandelbare ziekte die goed te bestrijden is.’

Bleiker zette zich daar zijn hele leven voor in. Hij was een gelauwerd wetenschappelijk onderzoeker bij TNO – zijn team zat dichtbij de Nobelprijs voor Geneeskunde – maar ook een man van de praktijk. Hij reisde onder het motto ‘als wij het niet doen, doet niemand het’ de wereld rond om medici en verpleegkundigen te trainen in het zetten en aflezen van de Mantouxtest. Vaak gingen die reizen in primitieve prauwen tot diep in de jungle.

Ook na zijn pensioen ging hij door met zijn werk. Hij overleed op 7 september in Rotterdam. Hij had nog graag de oratie van zijn dochter Eveline als hoogleraar in Leiden willen meemaken. ‘Maar dat lukte helaas niet. Een galblaasontsteking werd hem fataal. Maar hij heeft mijn toga nog gezien. Hij had die mij zelfs cadeau gegeven’, aldus Eveline Bleiker, die zelf werkt bij het Nederlands Kanker Instituut in Amsterdam. Zijn andere dochter Jacqueline Bleiker is huisarts in Best.

Bleiker was de enige zoon van het hoofd van een jongensschool in Rotterdam. Hij was 16 jaar toen hij van nabij het bombardement op de Maasstad meemaakte op 14 mei 1940. ‘Ik ben nog nooit zo bang geweest’, zei hij. Vlak daarna verhuisde hij met zijn ouders naar de wijk Hillegersberg. In 1943 haalde Thijs zijn hbs-diploma. Hij wilde geneeskunde gaan studeren, maar de universiteiten gingen dat jaar dicht. Uit angst om bij een razzia te worden opgepakt voor de arbeitseinsatz verschool hij zich thuis. In een keukenkastje doodde hij de tijd met veel lezen en het leren van Latijn.

Hij had ook een eigen radio in elkaar geknutseld die met de lichtknop werd bediend om naar de berichten uit Engeland te luisteren. In 1945 kon hij de studie geneeskunde in Leiden eindelijk oppakken. Als assistent-scheepsarts reisde hij in 1949 naar Nederlands-Indië; heen met 300 planters, terug met 1800 soldaten.

Op de terugweg brak aan boord pokken uit. Er was maar voor twaalf man vaccin, waardoor mensen overleden en een zeemansgraf kregen. ‘Die reis heeft zijn carrière mede bepaald. Hij wilde een infectieziekte bestrijden. Dat werd tuberculose in plaats van pokken’, zegt zijn dochter Eveline. Het schip werd in quarantaine aan de ketting gelegd in Aden en mocht het Suezkanaal niet door. Bleiker moest de autoriteiten met een doos sigaren trachten mild te stemmen om een tien dagen durende omweg via de Kaap te voorkomen. Hij kreeg het voor elkaar.

In 1953 slaagde hij voor het artsexamen. Hij werd daarna hoofd tuberculineonderzoek bij de afdeling gezondheidskunde TNO. In 1960 promoveerde hij te Groningen op Specifieke en aspecifieke tuberculinegevoeligheid bij de mens in Nederland. Van 1981 tot 1988 was hij directeur van de Koninklijke Nederlandse Centrale Vereniging tot Bestrijding der Tuberculose, waarna hij met pensioen ging en opnieuw bestuurslid werd van die vereniging, van 1989 tot 2002.

Veelvuldig trad hij in de media op als tuberculosedeskundige. Zijn Leerboek der tuberculosebestrijding is een klassieker. Eind deze maand zal hij worden herdacht op het jaarlijkse Union World Conference on Lung Health in Den Haag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.