'Theemeisje' vreest oneerlijk proces

België heeft het maar moeilijk met de bejegening van Fehriye Erdal. Maandag beëindigde de Turkse linkse activiste na 45 dagen haar hongerstaking....

Turkse kranten noemden haar quasi-liefkozend cayci kiz, het theemeisje. Ze werkte als hulpje voor de secretaresses in het kantoor van de grootindustrieel Sabanci, toen de magnaat en twee naaste medewerkers in 1996 bij een aanslag om het leven kwamen. De moord werd opgeëist door de extreem-linkse organisatie DHKP-C, het Front van de Revolutionaire Partij voor de Bevrijding van het Volk.

In de omschrijvingen in de krant gaat het cayci kiz dikwijls vooraf door het adjectief moorddadig. 'Landverraadster' is ze. Zo onschuldig is ze immers niet, beweren de Turkse autoriteiten. Ze wordt verdacht van betrokkenheid bij de drievoudige moord.

De Belgische politie pakte haar september vorig jaar op in een appartement in Knokke, waar ze onder de valse naam Nese Yildirim haar intrek had genomen. In de flat lagen wapens, paspoorten en documenten van de DHKP-C.

Fehriye Erdal (23) stelt sinds haar arrestatie de creativiteit van de Belgische politiek zwaar op de proef. België wil haar niet terugsturen naar Turkije, omdat daar nog de doodstraf geldt. De Brusselse autoriteiten proberen Erdal uit te wijzen naar een ander land, dat niet uitlevert aan Ankara. Er circuleren nog andere opties: eerst in België berechten, wegens verboden wapenbezit, heling en bendevorming, of zelfs in België vervolgen voor de in Turkije gepleegde misdrijven.

Vrij rondlopen mag ze in elk geval niet. Minister van Binnenlandse Zaken Duquesne heeft huisarrest opgelegd. Hij kan haar veiligheid niet garanderen en vreest dat ze de benen neemt.

Maandag gunde de activiste de autoriteiten even wat meer adem in het zoeken naar een oplossing. Ze beëindigde na 45 dagen een hongerstaking, waarmee ze vrijlating en erkenning als vluchteling probeerde af te dwingen. Advocaat en arts hadden niet nagelaten de ernst van de situatie te beklemtonen. Het vermageringsproces had al 'onomkeerbare' wendingen aangenomen: spier- en zenuwgestel zouden zijn aangetast. Ze woog nog krap 41 kilo. Maar een nieuw onderduikadres - het derde nadat eerdere onderkomens uitlekten - biedt volgens haar raadsman voldoende bescherming tegen een ontvoering door de Turkse geheime dienst.

Erdal heeft van haar sympathieen voor de DHKP-C geen geheim gemaakt. In de rechtszaal wuifde ze vrolijk naar de aanhangers op de publieke tribune, riep leuzen en maakte het V-teken. In een vraaggesprek met De Morgen, die haar vorige week ontmoette op een vorig geheim adres in buurt van Charleroi, noemt ze de partij haar 'familie'. 'Wij zorgen voor elkaar.'

Over haar eigen jeugd vertelt ze niets. 'Het privéleven van een partijlid is niet belangrijk.' Wel verhaalt ze hoe ze in aanraking kwam met de DHKP-C. Toen ze aan een universiteit voorlichting en reclame ging studeren, stelde ze vast dat agenten in burger elke linkse oprisping onder studenten in de kiem smoorden. 'Logisch toch dat je je daartegen afzet?' In 1995 werd ze voor de eerste keer opgepakt, terwijl ze affiches maakte over vrouwen die een revolutionaire strijd voerden. Toen een jaar later het gebouw van Sabanci het doelwit was van een aanslag, was zij als kantoormedewerkster snel een van de belangrijkste verdachten.

Ze weet waarom de aanslag is gepleegd. 'Omdat enige tijd daarvoor, in de gevangenis van Ümraniye, vier DHKP-C'ers vermoord werden. Met die actie wilden ze gerechtigheid voor het volk.' Maar ze ontkent betrokkenheid. 'Ik wil er niet te diep op ingaan. Maar neen, ik heb er niets mee te maken. Ik moest vluchten voor mijn eigen veiligheid. Waarom geef je jezelf niet aan en bewijs je je onschuld dan niet, zeggen ze vaak. Zo eenvoudig is dat niet. Ik zal in Turkije nooit een eerlijk proces krijgen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden