Terug naar Suriname

Deze zomer verruilen Jolanda en Vivian de Almeerse bloemenbuurt voor Uitvlugt in Paramaribo. Ze behoren tot de bijna duizend Surinamers die dit jaar terugkeren naar hun geboorteland....

Jolanda vraagt of iedereen in de woonkamer wil komen.

Kort spreekt ze haar familie toe. 'We zijn hier om elkaar te groeten en niet om afscheid te nemen. Afscheid nemen doe je bij een bepaalde andere gelegenheid.'

Zittend, met haar handen gevouwen in haar schoot, vertelt ze waarom ze teruggaat naar haar geboorteland en over de onderneming die ze samen met haar man Vivian gaat opzetten. Hij staat achter haar, met zijn handen op haar schouders. Ze zegt dat ze lang moest wachten op een teken van boven dat het goed was. Uiteindelijk begreep ze dat het antwoord besloten lag in de grote hoeveelheid spullen die particulieren en organisaties spontaan ter beschikking stelden. Er is zoveel binnengekomen dat er nog een tweede container wordt verscheept.

'Wát?', schreeuwt broer Guno. 'Nou, denk maar niet dat ik er nóg een voor jou ga volstoppen.'Luidkeels gelach van de familieleden. Dan volgen een kort gebed en enkele liederen. 'Zijn er nog vragen?”Jawel, ik word directeur en Vivian wordt mijn adjunct.'

Opnieuw gelach.

De volgende dag zullen Jolanda Hokstam-Sweet (38) en Vivian Hokstam (42) naar Suriname vertrekken. Voorgoed. Nou ja, de Nederlandse nationaliteit geven ze niet op, maar dat is vooral om hun zoon Jovian (12) straks in Nederland te laten studeren. Jolanda en Vivian willen in eigen land een bedrijf in naschoolse opvang en peuter-en kleuteronderwijs opzetten. Vanaf half augustus, bij het begin van de grote vakantie in Suriname, beginnen de eerste naschoolse activiteiten.

Ooit zou Jolanda eigen baas worden. Dat idee heeft haar nooit verlaten. Het sluimerde vanaf de tijd dat ze in Suriname een kleuterklas leidde. Ze droomde ervan tijdens de zes jaar op Curaçao, waar ze de mo-opleiding pedagogiek volgde. En ook in de afgelopen vijf jaar in Nederland verdween het niet uit haar gedachten. Jolanda gaf les op een basisschool in Almere en telkens bedacht ze dat ze het begeleiden van kinderen beter, of in elk geval anders, zou aanpakken. Dat is geen toeval, want de familie Sweet is een echte onderwijsfamilie.

Anderhalf jaar geleden las Jolanda in de bus naar huis een advertentie in de krant. Het was een oproep aan ondernemers die een bedrijf wilden beginnen in het land van herkomst. Vanaf die dag ging het snel. Met ondersteuning van bemiddelingsbureau Intent lag er binnen de kortste keren een ondernemingsplan, er volgde een marktonderzoek en ook de financiering kwam rond.

Nu staat het rijtjeshuis in de Almeerse bloemenbuurt tjokvol dozen. Huisraad, tweedehands computers, lesboeken, methodes voor huiswerkbegeleiding. Alles is ingepakt, behalve de televisie, de laptop en de telefoon, die voortdurend overgaat. Haar broer uit Curaçao aan de lijn: 'Mi gudu duschi, ga je nu al huilen?'

Familieleden druppelen binnen. Schalen bami en moksalesi onder de arm. Jolanda en Vivian zijn moe van alle voorbereidingen, maar hun ogen glinsteren. Af en toe komt zoon Jovian erbij zitten. Dat ze één kind hebben, maakte de beslissing te remigreren een stuk eenvoudiger. Jovian heeft er ook zin in. Hij is een paar keer voor een lange zomervakantie in Suriname geweest. Vriendjes genoegdaar. Wel valt het zwaar om Buitenboys D5 te verruilen voor een onbekend elftal bij Robinhood.

Begin dit jaar had Jolanda een gesprek met het hoofd van de Petrusschool op Tourtonne 5, een buitenwijk van Paramaribo. Haar plannen voor naschoolse opvang kwamen als geroepen. Na school, vanaf een uur 's middags, is er geen toezicht. Vooral in de hoogste klassen van de basisschool is dat een probleem. Niet het minst voor de buurt.

Jolanda organiseerde voor haar vertrek naar Nederland een ouderavond en kreeg meteen dertig inschrijvingen. Dat aantal moet oplopen tot honderd, een kwart van het aantal leerlingen. En inmiddels studeert ze op de mogelijkheid ook kinderen van andere scholen op te vangen.

Remigranten worden niet altijd met open armen ontvangen in Suriname. Ze worden uitgemaakt voor blaka bakra's: donkere Nederlanders of vernederlandste SuOf ze typisch Nederlandse dingen zullen missen? De flitspalen in elk geval niet. rinamers. Hun mentaliteit moet het ontgelden: 'Jaja, naar Suriname komen als het hier wat beter gaat en net zo makkelijk weer naar Holland vertrekken als het tegenzit. En dan zeker komen vertellen hoe wij het hier moeten doen.'

Vivian haalt zijn schouders op: 'Ik ga af op de verhalen van vrienden die zijn teruggegaan en die het nu heel goed gaat. Een eventuele terugkeer naar Holland? Daar hebben we geen moment aan gedacht.'

Ook Jolanda kent geen twijfel: 'Waarom zou ik bang zijn om terug te gaan naar mijn eigen land? Het gaat om onze ideeën. Daar mogen ze ons op beoordelen. En dat komt wel goed. Niemand hoeft bang te zijn dat ik kom vertellen hoe het moet. Ik ga daar niet de ster uithangen. Wel wil ik mijn kennis, ervaring en professionaliteit overdragen.'

Jolanda en Vivian willen ook een peuter-en kleuterschool kopen op Uitvlugt, een van de meer welgestelde wijken van Paramaribo. Het is dezelfde school waar Jolanda haar loopbaan begon. Hier wil ze de principes van early child development in praktijk brengen: behoeften en mogelijkheden van kinderen in kaart brengen om ze optimaal voor te bereiden op de basisschool. Bij de kleuterschool hoort een woonhuis waar ze over een maand of drie hun intrek nemen. Tot die tijd logeren ze bij familie.

Vivian denkt groter, en commerciëler. Een franchise-formule moet mogelijk zijn. Andere basisscholen hebben al contact gezocht. Hij komt niet voor niets uit het bedrijfsleven, waar hij administratieve functies vervulde bij UPC, KPN en Xerox. Maar eerst moeten ze met 'nul cent'beginnen. Het huis in Almere is verkocht.

Vivian: 'We gaan er stappen op achteruit in Suriname. Maar zoveel hebben we er niet nodig. Er is alleen schaarste voor de kleine man. Voor iemand met een redelijk inkomen is er alles te krijgen.'

Vivian heeft vertrouwen in de toekomst van zijn land. Vooral omdat na een aantal stillere jaren zich weer meer Surinamers en Nederlanders in Suriname vestigen. Bij het reisbureau vertelden ze dat hij deze maand de zoveelste remigrant was. 'Er zijn veel ouderen die teruggaan. Die hebben meestal flink wat geld gespaard en voor ouderen is de kwaliteit van leven in Suriname veel hoger.

'Daarnaast is Suriname de laatste jaren zo'n beetje herontdekt door bezoek tijdens feestdagen en festivals. Man, de vliegtuigen hebben nog nooit zo vol gezeten! Het gaat groeien, jawel. Denk ook eens aan al die Hollandse stagiaires in het onderwijs, de gezondheidszorg en in het toerisme. Die komen terug met enthousiaste verhalen en dat heeft weer een sterke spin off in Nederland.'

Of ze ook iets zullen missen uit Nederland? De flitspalen in elk geval niet, wel de gewoonte afspraken na te komen. Vivian: 'Hier is alles geregeld, iedereen komt op tijd. Daar moet je altijd na-bellen voor een afspraak. Je kunt gerust een uur uittrekken om op je afspraak te wachten. Als degene met wie je afspraküberhaupt komt opdagen.'

Jolanda: 'De kleine gemeenschap in Paramaribo kan iets benauwends hebben. Maar dan ga je toch lekker de stad uit? Met die nieuwe bruggen ben je tegenwoordig zo in de districten, of in Coronie en Nickerie.'

Nee, Jolanda ziet nergens tegenop. Of het moet de vliegreis zijn. Ze hoopt van harte dat ze nog eens per raket naar Suriname kan vliegen. Alles beter dan die achtenhalf uur boven de oceaan. 'Het wordt hard werken. De boel opknappen, lokalen inrichten, kijken of we rondkomen. Maar ik heb er zo veel zin in. Idealisme? Ik wil investeren in het kind van Suriname. En de toekomst van de kinderen is de toekomst van mijn land.'

Afscheid of niet, de avond verloopt feestelijk. De huiskamer loopt langzaam leeg. Af en toe droogt Jolanda haar ogen. Ach, ze ziet iedereen binnenkort weer. En misschien gaat het net als bij hun verhuizing naar Holland. Destijds waren zij de eersten die hier een huis kochten en kwam de familie hen achterna. Wie weet. Een van Jolanda's zusjes heeft al geïnformeerd wanneer ze mag solliciteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden