Postuum R.A. Basart

Tegenslag en welbespraaktheid typeerden dichter en schrijver R.A. Basart (1946-2019)

Hij was al leraar Nederlands te Hilversum, en niet van zins die baan op te geven, toen hij debuteerde als ironisch dichter met Oranjebal (1975). In die bundel vergelijkt Ronald Albert Basart, die dinsdag op 72-jarige leeftijd is gestorven, de ochtend met een ouwe vrijster in een plastic regenjas, ‘krom van verwijten./ Eerst poogt ze mij de polsen door te snijden,/ maar dat mislukt. Dan maar ontbijten.’

R.A. Basart Beeld Geert Snoeijer

Dat gedicht heet ‘Pluk de dag’, en dat is R.A. Basart ten voeten uit. In zijn tweede bundel De gezonde apotheek (1977) liet hij de naam van criticus Kees Fens rijmen op contactlens, en nam hij vrolijke zangen op rond ijkpunten als café ‘De Lage Wal’, rusthuis ‘Het Kortste End’ en begraafplaats ‘Het Onderspit’.

In de daaropvolgende decennia leek Basart zich toe te leggen op de kunst van het zwijgen, waarin hij zo bedreven raakte dat velen hem niet meer kenden toen hij in 1997 zijn eerste roman publiceerde: De laatste lach, over de verliteratuurde leraar Adam Beek te Schijndrecht, strijdend met een identiteitscrisis – hij wordt ontslagen, vervreemdt van zijn vrouw, worstelt met zijn vroeg overleden Joodse vader. De weg kwijt in het midden van zijn leven. Maar Basart tekent Beeks dromen van hemelse sferen en zijn ontwaken in dagelijkse misère met zo veel stijl en humor (de familiereünie met de manisch-depressieve tante Leen en haar speechlustige man Jo is puur cabaret), dat de lezer zich toch gesterkt voelt.

Tegenslag en welbespraaktheid typeren eveneens Basarts tweede wederopstanding, de roman De verzoening (2016), over oud-leraar Inni Pardijs (63) die zich natuurgeneeskundig arts noemt en direct met zichzelf aan de bak kan, want op de eerste pagina schiet de spit in zijn rug. Dood, depressie, onderwijsinnovatie, modderende mensen: overal waar Pardijs zijn oog op laat vallen, zit iets scheef. De hele schepping heeft spit. Treurig en lachwekkend zijn de scènes die Basart opvoert, met komische dialogen (Man 1: ‘Weet je wat jij bent? Een gigantische klotenklapper!’, Man 2: ‘Daar herken ik mij niet in’), rake vergeefsheid (‘De dagen waren snotterig en bitter als andijvie’) en plotselinge lyriek: ‘’s Nachts, als de mensen rusten, en de meeste dieren, dan komt de schaamte op vilten pantoffels. En daarna op laarzen de spijt.’

Basarts nieuwe uitgever Lebowski presenteerde in 2017 een keuze uit zijn poëzie, Zingend naar huis, met ook enkele nieuwe gedichten, die vermoedelijk de laatste zijn: ‘Daar ga je, nagewuifd/ vanaf de kade, tranen/ in de zee:/ niets bracht je hier, niets/ neemt je mee.’ Aldus R.A. Basart, schrijver voor een klein maar dankbaar publiek, dat nu voltallig treurt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden