ProfielSylvana Simons

Sylvana Simons in de Amsterdamse raad: een ‘dappere vrouw’ die lof en ergernis oogst als moeder van alle buitenbeentjes

Sylvana SimonsBeeld Kiki Groot

Sylvana Simons verliet afgelopen week de gemeenteraad in Amsterdam, die ze verrijkte met termen als intersectionaliteit en klimaatracisme, om zich toe te leggen op de landelijke politiek. Zal ze met haar partij Bij1 genoeg kiezers weten aan te spreken voor een zetel in de Tweede Kamer?

De moeder van alle buitenbeentjes in de stad; de kwetsbaren, de kunstenaars, de daklozen, de ongedocumenteerden, iedereen met een beperking en iedereen uit de lhbti-gemeenschap. En natuurlijk voorvechter van alle ‘Amsterdammers van kleur’. Zo afficheerde politicus Sylvana Simons zich afgelopen twee jaar in de Amsterdamse gemeenteraad en zo zal zij zich vermoedelijk profileren in de Tweede Kamer.

Simons nam afgelopen week afscheid als gemeenteraadslid om zich toe te leggen op de landelijke verkiezingen van volgend jaar. Zaterdag presenteert zij het programma van haar partij Bij1. In 2017 haalde Simons partij – destijds nog Artikel 1 ­geheten – niet meer dan 28.700 stemmen. Dat roept de vraag op of Simons zich afgelopen jaren heeft ontwikkeld tot een politicus die een brede doelgroep aanspreekt.

‘Ze heeft best veel bereikt met één zetel’, zegt raadslid Hendrik-Jan Biemond (PvdA). ‘Zonder politieke ervaring, puur op strijdlust en intelligentie.’ Simons’ belangrijkste bijdrage, stelt hij, was bewustwording. ‘Ver voor Black Lives Matter sprak zij al over institutioneel racisme. Wij zaten nog in een ontkennende fase en zij heeft ons op weg geholpen.’ Volgens Biemond ontpopte Simons zich ook als een spreekbuis voor de lhbti-gemeenschap. ‘Ik vind het jammer dat ze niet bij de PvdA zit.’

Polarisatie

Raadslid Reinier van Dantzig (D66) heeft op sommige onderwerpen prettig samengewerkt met Simons. ‘In het bestrijden van etnisch profileren door de politie trokken we samen op.’ Toch vindt hij dat Bij1 een grote kans heeft laten liggen in Amsterdam. ‘Die partij had bij uitstek al die bevolkingsgroepen in Amsterdam kunnen verbinden. Maar Simons koos voor polarisatie. Voor een soort activisme dat goed werkt op straat, maar niet in de politieke arena.’ Bij1, stelt Van Dantzig, heeft Amsterdam vooral verder onder spanning gezet.

In haar afscheidswoord tijdens de laatste raadsvergadering in Amsterdam noemde Simons enkele landelijke ambities. ‘Jeugdzorg, verhogen van het minimumloon, betere bescherming van burgers tegen de overheid staan hoog op mijn Haagse agenda. En hoe mooi zou het zijn als de Nederlandse staat onomwonden excuses maakt voor zijn rol in de trans-Atlantische slavernij.’ Haar laatste advies voor Amsterdam: ‘Het nachtleven is meer dan een plek om te feesten – om met z’n allen in dezelfde ruimte te ­zweten. Ik spreek uit ervaring als ik zeg dat het voor veel mensen ook een safe space is, waar zij zich veilig voelen en kunnen ontwikkelen.’

Mocht Simons in de Kamer komen, dan zullen meer politici kennismaken met haar directe stijl, vaak gebaseerd op eigen ervaringen (als zwarte vrouw, voortijdig schoolverlater, dakloze, alleenstaande moeder, bedreigde activist) of die van haar vrienden die ze aanduidt als my tribe. In de documentaire Sylvana, demon of diva (2018) legt zij het nog één keer uit aan een witte man die naar eigen zeggen erg tegen Zwarte Piet is. ‘Racisme is een systeem, dat leidt tot gedrag en dat noemen we discriminatie.’ De man: ‘Jawel.. maar is het wel slim dat beladen woord te gebruiken.’ Simons: ‘We moeten het beestje bij de naam noemen.’ Man: ‘Als je iemand hard tegen de schenen schopt, dan…’ Simons: ‘Nee! Nee! Nee! Daar neem ik aanstoot aan. Mensen die zelf niet geconfronteerd worden met het probleem, en dan tegen hen die daar wel last van hebben zeggen: ik wil best aan dat probleem werken, maar alleen op een manier die voor mij prettig is. Daar heb ik moeite mee!’

Stijl

Klimaatracisme, cismensen, intersectionaliteit en toxische masculiniteit: Simons verrijkte de notulen van de raad met nieuwe termen en oogstte waardering voor haar pogingen alle groepen een stem te willen geven. Maar er was ook ergernis over de manier waarop zij soms het debat claimt. ‘Sylvana is een dappere vrouw, die haar dossiers kent en met veel passie debatteert’, zegt wethouder Marjolein Moorman (PvdA, onderwijs, armoede, inburgering). ‘De raad heeft nu meer oog voor diversiteit in de stad, dat is haar belangrijkste bijdrage.’ Tegelijkertijd dacht de wethouder ­geregeld: een meerderheid van de raad vindt dit al. ‘Veel mensen streven dezelfde doelen na, ook al kunnen ze daarbij niet uit eigen ervaring putten. ’

Burgemeester Femke Halsema omschreef de bijdrage van Simons bij het afscheid als volgt: ‘De aandacht voor daklozen, sekswerkers, aandacht voor slavernijgeschiedenis en het structurele karakter van racisme en discriminatie worden natuurlijk ook door anderen geagendeerd. Het wezenlijke van uw bijdrage in de raad is dat door uw doordachte en doorleefde betogen al deze onderwerpen nog grondiger worden besproken en voortvarender worden aangepakt.’

Bij1-fractiemedewerker Marieke Hermsen ergert zich eraan dat een oordeel over Simons vaak over haar stijl gaat. ‘Eerst was ze een leuke en exotische tv-presentator; tot zij zich ging uitspreken – nu is ze de boze zwarte vrouw.’ Simons vertelt volgens Hermsen een ongemakkelijke waarheid en dan heeft de boodschapper het gedaan. ‘Ik werk dagelijks met haar en kan nog steeds niet geloven hoeveel drek zij over zich heen krijgt.’ Dieptepunt was volgens Hermsen 13 februari 2019, toen de voltallige raad de aanval opende op Simons. ‘Ze had nog niet eens wat gezegd!’ (Simons had een debat aangevraagd over een dodelijk politieoptreden zonder het onderzoek van de Rijksrecherche af te wachten.)

Oprichter Eva Yoo Ri Brus­saard van Single SuperMom, een belangenvereniging voor alleenstaande moeders, is zeer te spreken over de aanpak van Simons. ‘Ik voel je pijn’, zei die, ‘ik ga je helpen.’ Simons schreef (ongevraagd) een manifest voor Brussaard, lobbyde bij de wethouder en kreeg een motie aangenomen voor eenoudersteunpunten in de stad. Een landelijke motie is in de maak. ‘We bestaan al twaalf jaar, maar dit had geen enkele politicus voor ons gedaan.’ Brussaard bracht op Moederdag een taart. ‘Ze deed open in pyjama en het werd heel gezellig. Iedereen die beweert dat Sylvana kil en arrogant is, die kent haar niet.’

Te goed van vertrouwen

Raadslid Mourad Taimounti (Denk) vreest eerder dat Simons te lief en te integer is voor de Tweede Kamer. ‘Daar zijn ze een stuk harder en sneaky.’ Taimounti werkte afgelopen jaren veel samen met Bij1; beide partijen vertegenwoordigen burgers die zich onvoldoende gehoord voelen in de politiek. ‘Door haar zijn de linkse partijen nog linkser geworden, en dat wil wat zeggen in Amsterdam.’ In het begin was Simons volgens hem te goed van vertrouwen. ‘Als je te veel informatie deelt, gaan andere partijen er met je ideeën van door.’ Later werd Simons volgens hem voorzichtiger.’ Taimounti: ‘Ze is een vrouw met een goed verhaal, jammer dat ze bij Denk is weggegaan.’ (Simons verliet die partij in 2016.)

Politicoloog Floris Vermeulen (Universiteit van Amsterdam) twijfelt of Bij1 kans maakt op een Kamerzetel. De antiracismebeweging is volgens hem weliswaar sterk gegroeid sinds 2017, daar staat tegenover dat Simons nog altijd leunt op een smalle achterban. ‘We hebben dat onderzocht in Amsterdam. Daar haalde Bij1 maar één raadszetel, ondanks de grote bekendheid van Simons.’ Zelf had Simons vijf à zes zetels verwacht, blijkt uit de documentaire.

Vermeulen: ‘Ik was niet verbaasd. Kiezers mobiliseren op basis van een combinatie van identiteit is heel moeilijk in Nederland.’ Veel politici met een migratieachtergrond vervulden volgens hem eerst belangrijke functies in hun eigen gemeenschap, waardoor zij een groot netwerk konden activeren. Simons heeft die achtergrond minder. Daarnaast is het opkomstpercentage onder Surinaamse Amsterdammers traditioneel laag (25 procent) en wist Simons dat niet te verhogen. ‘Ze moet meer mensen gaan aanspreken, ook buiten haar smalle achterban. Bijvoorbeeld door een perspectief te bieden; waar wil ze naartoe? Anders redt ze het denk ik niet.’

3 keer Simons, persoonlijk en politiek

Het Simek-moment

Na een opmerking van tv-presentator Martin Simek in 2015 – hij noemt bootvluchtelingen ‘die zwartjes’ - besluit Sylvana Simons activist te worden. In de documentaire Sylvana, demon of diva zegt ze over dat moment: ‘ik dacht eerst dat het wel genoeg zou zijn, om een positief zwart rolmodel te zijn. Maar toen dacht ik: je moet nu je mond opendoen. Ik zeg altijd tegen mijn kinderen dat zij voor zichzelf mogen opkomen, dat zij altijd vragen kunnen stellen. Dan moet ik wel zelf het goede voorbeeld geven.’

Moeilijke jeugd

Sylvana Simons (1971) liep weg van huis op haar 14de na een conflict met haar vader. Zij belandt in opvanghuizen en in begeleidwonenprojecten. Simons volgt een opleiding bij balletschool Lucia Marthas, maar maakt die niet af. Bijna tien jaar verdient ze haar geld als danseres in nachtclubs. Op haar 21ste bevalt Simons van een zoon, een jaar later pleegt haar vriend zelfmoord nadat hun kind bij een huiselijk ongeluk gewond was geraakt. Op haar 24ste wordt Simons VJ bij muziekzender TMF. Op haar 25ste bevalt Simons van een dochter. Later presenteert zij programma’s bij SBS, RTL en wordt tafeldame bij De Wereld Draait Door. In 2016 richt Simons politieke partij Artikel 1 op (later hernoemd tot Bij1). Simons is sinds kort grootmoeder.

3 Politie als onderdrukker

De jongerentak van Simons partij, Radicaal, hekelde afgelopen weekend de bonus van 300 euro voor agenten in een tweet. ‘Even extra cashen om je medemens te onderdrukken. Voor dit racistische machts(misbruik)instituut geen punt!’ Na woedende reacties van de Amsterdamse korpsleiding en de politievakbond (kwetsend, beledigend en misplaatst) werd de tweet maandag verwijderd. Radicaal stelde daarop in een reactie dat de politie racistisch is en haar geweldsmonopolie misbruikt. Over dat onderwerp botste Simons afgelopen jaren flink in de Amsterdamse gemeenteraad. Maandag onthield zij zich van commentaar omdat Radicaal volgens haar onafhankelijk opereert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden