'Surinaamse vrouwen redden' zich wel zonder man'

Apothekersassistente Maureen Caupain (38) heeft vier kinderen van vier verschillende mannen. Haar twee zoons (18 en 14) en twee dochters (10 en 6) voedt ze alleen op....

'Ik weet niet zeker of creools-Surinaamse mannen vaker "buiten slapen" dan Nederlandse. Ik weet wel dat de Nederlandse mannen zijn opgegroeid met anticonceptie, en als ze vreemd gaan er in ieder geval voor zorgen dat er geen kinderen van komen. De meeste Surinaamse mannen willen geen condoom gebruiken. Het belemmert hen zogenaamd, of ze beweren dat ze te groot geschapen zijn. Volgens mij is het hebben van meerdere kinderen bij meerdere vrouwen terug te voeren op de slavernij, toen de negers geen gezin mochten stichten.

'Van een alleenstaande moeder met kinderen van verschillende mannen kijkt onze gemeenschap niet echt op. Ik ben zelf in die gezinssituatie opgegroeid. Ik heb ook halfbroers en zusjes, en het was mijn moeder die de kost verdiende en ons opvoedde. Mijn vader heb ik voor het eerst ontmoet toen ik mooie cijfers had gehaald voor mijn citotoets. "Zo", zei mijn moeder. "Ga nu maar naar hem toe om te laten zien wat er van je geworden is."

'Mijn moeder stond op goede schoolresultaten. Papieren zijn je eerste man, hield ze me voor. Wanneer ik een diploma had, hoefde ik niet van een vent te slikken dat hij met een andere vrouw zou slapen, me zou slaan of me achter het aanrecht zou zetten, want dan was ik financieel onafhankelijk. Omdat het aanbod van opleidingen in Nederland groter was, stuurde ze me op mijn dertiende naar mijn grootmoeder in Amsterdam. En hoewel ik al een paar jaar een vriendje had met wie ik graag kinderen wilde, nam ik haar advies ter harte. Eerst zou ik mijn opleiding als apothekersassistente afmaken en een baan vinden.

'Ik was twintig toen ik beviel van een zoon. Op onze trouwplannen was mijn vriend inmiddels teruggekomen en meteen na de geboorte had hij behoefte aan tijd en een huis voor zichzelf. Het "onze baby-gevoel" heb ik nooit gekend. Ik had vrij snel besloten dat het uiteindelijk minder pijnlijk was om alleen voor het kind te zorgen dan steeds af te wachten tot hij weer eens zin had om langs te komen. Het laatste wat ik wilde, was afhankelijk zijn.

'Twee jaar later trof ik in het vliegtuig naar Suriname de vader van mijn tweede zoon. Ik was absoluut niet op zoek naar een man, maar toen hij me acht maanden later in Nederland opzocht, gaf ik me over en stond ik open voor een tweede kind. Door de ervaring met mijn vorige vriend had ik weinig verwachtingen van de vaderrol die deze man op zich zou nemen. En dat was maar goed ook, want tijdens mijn zwangerschap kwam ik erachter dat hij getrouwd was. Ik heb hem onmiddellijk de deur gewezen.

'Ik was al gewend om alles zelf te doen. Een kind meer, daar zag ik niet tegenop. Er waren vrouwen die acht kinderen in hun eentje opvoedden. Maar het was zwaar. Na mijn werk holde ik naar de supermarkt, van de ene naar de andere crèche, om vervolgens te gaan koken. Tijd om contacten aan te knopen met andere moeders had ik niet, oma was te oud om in te springen en mijn eigen moeder was niet in de buurt. Ik had alleen haar stem die over de telefoon zei: "Je redt het wel."

'Er kwam verlichting in mijn leven toen ik een Surinaamse dame ontmoette, een prachtmens. Ze was ziek en voor medische behandeling in Nederland, maar desondanks nam ze mij onder haar hoede als was ik haar dochter. Ik kon mijn twee zoons overdag bij haar brengen en 's avonds kookte zij voor ons. Ze is net als mijn moeder een groot voorbeeld voor mij geweest. Via cursussen had ze zich opgewerkt tot hoofd personeelszaken bij een grote bank, waar ze 's avonds ook werkte als schoonmaakster om een extra zakcent te verdienen zodat ze haar kinderen in elk opzicht financieel kon steunen. Geïnspireerd door haar doorzettingsvermogen begon ik naast mijn werk aan een tweejarige studie Farmacotherapie om hogerop te komen.

'De cursus ging me gemakkelijk af. Ik had een beter betaalde baan gevonden, mijn huis ingericht zoals ik het wilde en mijn eerste auto gekocht. Ik genoot van mijn twee kinderen en voelde me sterk. Toch bleef ik geloven in de Surinaamse prins op het witte paard. Ik kreeg een derde kind, en vier jaar later het vierde, maar net als mijn voorgaande relaties bleken ook deze twee mannen rond de bevalling geenszins ideaal. Die laatste teleurstelling in de liefde kon ik moeilijk verkroppen. Waarom overkwam me dit steeds opnieuw? Een brand in mijn woning was de druppel. Ik raakte overspannen, kwam een jaar in de ziektewet terecht en daardoor in de financiële problemen. Daar zat ik met vier kinderen, maar ik was te trots om alimentatie van die vaders te vragen.

'Als ik nu terugkijk, lijkt het alsof ik tot dat moment zaagsel in mijn hoofd had. Ik dacht dat de liefde alles zou overwinnen. Hoe naïef. Ik heb een harde les geleerd, maar ik geloof dat ieder mens krijgt wat hij dragen kan. Ik heb het emotioneel en financieel altijd gerooid, net als mijn moeder. Surinaamse vrouwen redden zich wel zonder man. In de Bijlmer, waar ik woon, vormen ze een groot netwerk en vangnet voor elkaar. Als ik het even niet zie zitten, kan ik altijd bij iemand aankloppen.

'Er zijn altijd momenten waarop ik twijfel over mijn kwaliteiten als moeder, vooral wat betreft het verdelen van de tijd over mijn gezin en mijn eigen ontplooiing. Ik werk fulltime. Daar naast volg ik een studie management voor de apotheek die 25 uur per week van me eist en van mijn kinderen een grote bijdrage vraagt in de huishouding. Dat verwijten ze me niet. Ze weten hoeveel genot ik haal uit die cursus en dat die mij uitzicht geeft op een beter betaalde baan waar ook zij van profiteren. Toch voel ik me schuldig dat ik nooit met een kopje thee klaarsta als de kinderen uit school komen. Zeker nu allebei mijn zoons blijven zitten.

'De vrouwen uit mijn buurt vervullen een essentiële rol als klankbord. Als zij me vertellen dat je als moeder je kinderen wel een bepaalde richting op kunt sturen maar dat het ook mensjes zijn die eigen keuzen maken en hun les moeten leren, geeft me dat weer vertrouwen. Is waar, denk ik dan. Ik kan mijn kinderen alleen het gereedschap aanreiken om dingen in het leven goed te volbrengen.

'Ik denk dat mijn onafhankelijkheid een goed voorbeeld is voor mijn kinderen. Zeker voor mijn zoons. Zij zullen het niet vanzelfsprekend vinden dat hun toekomstige vrouw achter het aanrecht staat, want rolpatronen kennen we niet in onze familie. De jongens weten hoe de wasmachine werkt en ze kunnen allebei goed koken. Ik vind het belangrijk dat ze zelfstandig zijn en dat ze vrouwen als gelijkwaardige wezens behandelen.

'Laat moeders niet merken dat ze er later een tweede vrouw op na houden, want dan hoeven ze bij mij niet meer aan te kloppen. En ik hamer erop dat ze, wanneer ze voor kinderen kiezen, voor hen ook verantwoordelijkheid nemen, in de hoop dat zij het anders zullen doen dan hun vaders.

'Ik had het ook anders willen doen. Ik had als keurig getrouwde vrouw een gezin willen stichten met één man. Zo is het helaas niet gelopen. Mijn kinderen weten dat ik het betreur dat ze verschillende vaders hebben, maar zelf hebben ze er geen problemen mee. Ze missen die mannen ook niet. Tot nu toe heeft alleen de oudste behoefte gehad zijn vader eens op te zoeken, en dat heb ik, zoals het een goede moeder betaamt, aangemoedigd. Al heb ik hem wel op het hart gedrukt niet te vergeten dat zijn vader nooit z'n verantwoordelijkheid heeft genomen. De gedachte dat die man ineens met zijn zoon wegloopt nu blijkt dat hij misschien wel een professioneel basketballer wordt, vind ik onverdraaglijk. Hij heeft daar niets aan bijgedragen.

'Ik ben heel trots. Ik heb in mijn eentje toch maar mooi de vier beste kinderen uit de vier slechtste vaders gehaald. Al is de eindstreep nog niet bereikt, we zitten met zijn allen op de juiste weg en ik heb er alle vertrouwen in dat de kinderen goed terecht komen. Daar komt geen kerel aan te pas. Als er nog eens een man in mijn leven moet komen, dan komt hij, maar ik zit niet op hem te wachten. Ik haal mijn geluk uit mezelf, en uit de kinderen. Als zij zeggen dat ze trots op me zijn en van me houden, ben ik heel blij met mijn leven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden