Het eeuwige leven Suzanne Hoogendijk-Deutsch

Strijdbare dame die pionierde in milieurecht

Als jurist begaf ze zich zonder problemen in mannenbolwerken. Haar pre-adviezen doen nog altijd dienst.

Suzanne Hoogendijk-Deutsch (1924-2018) Beeld Onbekend

Dat ze hoog kon reiken, zo vertelde haar zoon op de uitvaart, had ze onder meer te danken aan het feit dat ze een hekel had aan het huishouden.

Schrobben noemde ze ‘het verdunnen van vuil’ en vegen ‘het verplaatsen van stof’. Het had ook te maken met haar opvoeding. Haar moeder groeide op in een milieu waar het gewoon was een huishoudster in dienst te hebben. Suzanne Hoogendijk-Deutsch werd wel het ‘Weense dametje’ genoemd. Ze zag er piekfijn uit en had flair. Dat gaf haar de kans het glazen plafond te slechten. Ze was een eminent jurist die pionierde in het milieurecht en belangrijke pre-adviezen schreef, die tot op de dag van vandaag het bestuurlijk rechtssysteem bepalen. Ze overleed 30mei op 93-jarige leeftijd na een tumultueus leven.

Ze werd geboren als Suzanne Deutsch. Ze was het enige kind van Joods-Oostenrijkse ouders die na de Eerste Wereldoorlog, toen het keizerrijk ineenstortte, van Wenen naar Amsterdam kwamen. De integratie verliep moeilijk. Zo wilden haar ouders niet leren fietsen ook toen het gebruikelijke vervoermiddel in Amsterdam.

Haar vader Gustav (een scheepsingenieur) overleed tijdens de oorlog, onder meer omdat hij als Jood geen beroep kon doen op medische voorzieningen. Zelf dook ze met haar moeder onder, vlak nadat ze het staatsexamen gymnasium had gehaald. Na de oorlog wilde ze eerst nog theologie gaan studeren, maar uiteindelijk koos ze voor een studie rechten.

Na haar studie kreeg ze een baan bij het ministerie van Financiën, waar ze werkte onder Guus Belinfante. Ze trouwde in 1955 met de Amsterdamse zenuwarts Witte Hoogendijk en kreeg in de vijf jaar daarop drie kinderen. Ze was enige tijd griffier bij het kantongerecht voordat ze in 1966 door dezelfde Guus Belinfante in zijn functie als rector magnificus naar de UvA werd gehaald als wetenschappelijk medewerker. Prompt braken daarop de studentenopstanden los met onder meer de Maagdenhuisbezetting, die Belinfante de kop kostte.

Peter Nicolai, een van de opstandige studenten, die een levenslange vriend van haar zou worden, weet nog dat ze allebei een kamer hadden aan de Oudemanhuispoort. ‘Ik was de hippie, zij het dametje. Maar in haar kamer lag een ligmatje opgerold. Als ze oververmoeid was, kon ze daarop even rusten.’

In 1967 overleed haar man als gevolg van een zeilongeluk. ‘Ze moest voor drie kinderen zorgen, carrière maken en had ook een oorlogsverleden’, zegt Nicolai. Ze zou later een nieuwe partner vinden in de persoon van hoogleraar staatsrecht Wim Duk, een oom van Wierd Duk, nu een roemrucht politiek commentator.

Suzanne Hoogendijk-Deutsch concentreerde zich eind jaren zestig op milieurecht, toen nog een braakliggend terrein. In 1973 schreef ze hierover een pre-advies.

Een jaar later werd ze een van de oprichters van het tijdschrift Milieu en recht. Daarnaast maakte zij deel uit van de commissie-Van Maarseveen, die een eerste ontwerp presenteerde voor wat de Algemene wet bestuursrecht is geworden. In 1979 werd ze hoogleraar. En ze schopte het ook tot de eerste vrouwelijke rechter van de Centrale Raad van Beroep - op dat moment een mannenbolwerk waar ze elkaar alleen met de achternaam aanspraken.

Na haar pensioen bleef ze de levenslustige en strijdbare vrouw die allerlei acties op touw zette, zoals tegen het besluit om bepaalde wegen in Amsterdam af te sluiten voor taxi’s (‘Hoe moet ik mij als 90-plusser met een rollator dan verplaatsen?’), en die nog regelmatig in het buurtcafé kwam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.