Strafzaak levert De Neus niets op, behalve fans

Weer succes voor officier van justitie Koos Plooij...

Van onze verslaggever Menno van Dongen

AMSTERDAM Officier van justitie Koos Plooij kan weer een succes op zijn conto schrijven. Na drugscrimineel Charles Z. , een flink aantal leden van de Hofstadgroep en de moordenaar van Pim Fortuyn kreeg hij vrijdag Willem Holleeder veroordeeld.

Samen met de voormalige aanklager Fred Teeven en diens vervangster Saskia de Vries bouwde Plooij een sterke zaak op. Zij slaagden erin grote problemen te overwinnen. Het kostte veel moeite getuigen te vinden die bereid waren belastende verklaringen af te leggen. Zakenlieden Rolf Friedländer en John Wijsmuller hielden onder ede vol dat ze niet waren afgeperst, hoewel het OM daar wel aanwijzingen voor had. In een geval leidde dat tot vrijspraak, maar de zaak-Friedländer werd bewezen geacht.

Zo lukte het justitie voor de tweede keer in een grote zaak een afperser te veroordelen, terwijl diens slachtoffer ontkent. Eerder gebeurde dat in de zaak tegen Itzhak M., die zakenman Erik de Vlieger geld afhandig zou hebben gemaakt.

Hiermee geeft het OM een belangrijk signaal af. Afpersing is een lucratieve bezigheid die moeilijk te bewijzen is. Dat het toch mogelijk is, zelfs als iemand ontkent, zal bij toekomstige slachtoffers wellicht vertrouwen inboezemen. Dat kan hen stimuleren om de politie openheid van zaken te geven.

Bijkomende complicatie in het Holleeder-proces was dat twee andere slachtoffers, Willem Endstra en Kees Houtman, niet konden verschijnen in de rechtszaal. Ze waren geliquideerd, enige tijd nadat ze met de politie hadden gesproken over hun conflict met de Heineken-ontvoerder.

Endstra nam vrijdag postuum wraak op zijn kwelgeest Holleeder. De vastgoedman sprak voor zijn dood in mei 2004 uitvoerig met de CIE, de ‘geheime dienst van de politie’. Hij vertelde honderduit over afpersingspraktijken van Holleeder. Endstra’s verklaringen op de achterbank van een auto van de politie mochten van hem niet worden gebruikt, omdat hij bang was voor lekken naar de Heineken-ontvoerder. Maar na zijn dood ging het OM ermee aan de slag.

Het werd een succes. Het politieteam vond op tal van punten bevestiging van Endstra’s verhaal: door dagboekaantekeningen, transacties en getuigenverklaringen.

Zo werd Holleeder veroordeeld op basis van een verklaring van een dode man (Endstra) die nooit aangifte heeft gedaan en nergens zijn handtekening onder heeft gezet. Een slachtoffer dat ook nog eens een omstreden reputatie had als ‘bank van de onderwereld’. Zijn verklaringen hadden ook minder bewijskracht, omdat de advocaten hem niet konden verhoren. Maar dankzij het aanvullende bewijs werd hij toch geloofwaardig geacht door de rechtbank.

Dat de twee vastgoedmannen postuum zegevierden, was voor een belangrijk deel ook te danken aan de weduwe van Houtman die een verklaring aflegde over Holleeder en diens medeverdachten.

Voor zakenman Jan-Dirk Paarlberg is de uitspraak slecht nieuws, zo lijkt het. Hij is nog slechts verdachte van witwassen en hij staat nog niet terecht, maar de rechtbank kwalificeerde enkele ‘onzakelijke’ betalingen van Endstra aan hem als afpersgeld. Het geld zou zijn overgemaakt na bedreigingen door Holleeder c.s.

Voor ‘De Neus’ is de strafzaak uitgelopen op een sof. Zijn relatief inschikkelijke houding tijdens de zittingen heeft hem weinig of niets opgeleverd, behalve een schare fans. De rechters gingen nauwelijks op zijn verweer in. Zijn verhaal over de afpersing van Friedländer (‘Ik kwam hem waarschuwen’) vonden ze kennelijk ongeloofwaardig.

Holleeder moet nog vier jaar in de gevangenis doorbrengen (tweederde van negen jaar, met aftrek van de bijna twee jaar die hij al vastzit). Zijn advocaat heeft al aangekondigd dat hij in hoger beroep gaat. Daarna zal de zaak waarschijnlijk tot aan het Europese Hof voor de Rechten van de Mens worden aangevochten. Het zou niet voor het eerst zijn dat hogere rechters anders oordelen.

De detentie van Holleeder heeft een bijkomend voordeel voor justitie. Het onderzoek naar de liquidaties van Endstra, Houtman en enkele anderen kan in alle rust worden voortgezet. Dankzij kroongetuigen komen steeds meer mensen rondom Holleeder in beeld als verdachten van betrokkenheid bij moord.

Het lijkt een kwestie van tijd tot Holleeder zelf wordt aangeklaagd voor een liquidatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden