Straatvechter Peper bijna de Helmut Kohl van Nederland

Bram Peper speelt zijn laatste troeven uit in het gevecht met de Rotterdamse raadscommissie die zijn declaraties onderzoekt. Via een procedurestrijd wil hij ontsnappen aan een zaak, die hem politiek de kop kan kosten....

Peper kan nuttige lessen trekken uit de affaire-Helmut Kohl. Net als de oud-bondskanselier regeerde Peper zestien jaar lang als een vorst. Net als Kohl verloor hij in die tijd zijn gevoel voor de realiteit en ontwikkelde hij megalomane trekjes. En net als de Duitse zwaargewicht begon de sloop van zijn reputatie zodra hij zijn positie had verlaten.

Kohl en Peper zijn natuurlijk qua gewicht niet te vergelijken. De oud-bondskanselier herenigde Duitsland en stimuleerde de Europese eenwording, Peper bleef steken in de promotie van de grootste haven ter wereld. Maar ook hun overeenkomsten zijn opmerkelijk. Ze reageerden als gekwetste heiligen op kritische vragen aan hun adres.

Kohl had alles gedaan 'in het belang van het land' en Peper 'had zich altijd suf gewerkt voor de stad'. Eigenlijk vonden ze dat afdoende antwoord op de verdachtmakingen. De partij van Kohl, de CDU, weet intussen waar die hooghartige houding toe leidt.

10 Procent van de CDU-kiezers haakte af, er loopt een juridisch onderzoek tegen de oud-bondskanselier, Kohl verloor zijn erevoorzitterschap van de CDU en zijn partij liet hem vallen als een baksteen. Geen aantrekkelijk vooruitzicht voor Bram Peper en zijn partij, de PvdA. Desondanks doet Peper in hardnekkige ontkenning niet onder voor Kohl.

Waar de oude CDU-baas intussen pijnlijk op de harde vloer is beland, koestert de Nederlandse minister van Binnenlandse Zaken nog de illusie van onkwetsbaarheid. Eigenlijk vindt hij het allemaal onzin wat er in Rotterdam gebeurt. Een onderzoek naar zijn declaraties als burgemeester werd in eerste instantie door hem met dédain weggeschoven.

Het ging om peanuts, volgens de minister. Dat hij werd doorgelicht door de politieke dwergen uit de gemeenteraad, voor wie hij jarenlang zijn neus ophaalde, was bijna ondragelijk. Intussen is Bram Peper wat wijzer. Met behulp van het accountantsbureau KPMG stuitte de raadscommissie op een reeks dubieuze uitgaven in de rommelige boekhouding van de gemeente.

De transparantie die minister Peper bij de overheid propageert, bleek onder zijn regiem in Rotterdam ver te zoeken. Geconfronteerd met die gegevens koos de minister voor de aanval, en wel frontaal. Een stijl die menig Rotterdams bestuurder herkende van vorige affaires, zoals het debacle rond de mislukte viering van 650 jaar Rotterdam en het geruchtmakende ontslag van hoofdcommissaris Brinkman.

Beide keren kwam Peper na een flink potje straatvechten en moddergooien als winnaar tevoorschijn. Als excuus voor zijn aanval op de raadscommissie voerde hij maandag aan het lekken van gegevens door de commissie, een kunst die de minister zelf als geen ander beheerst. Met een gerust hart kan worden aangenomen dat ook hij selectief lekt wat hem uitkomt.

Dat hoort bij straatvechten. Net als de bezwaren van Peper tegen de procedures van de commissie. Hij eiste als enige betrokkene (ook de declaraties van 23 wethouders worden nagetrokken) vooraf inzage in de voor hem belastende stukken. Daarmee werd de aandacht afgeleid van de hoofdzaak, de belastende gegevens die de commissie nu snel wil publiceren.

Huize Peper veranderde vorig weekend in een crisiscentrum. De minister en zijn vrouw, oud-minister Neelie Peper-Kroes, mobiliseerden hun omvangrijke netwerken. Dat resulteerde onder meer in het inhuren van PriceWaterhouseCoopers, een accountantskantoor waarmee mevrouw Peper nauwe relaties onderhoudt.

Maar de commissie bleek niet onder de indruk van het wapengekletter van Peper. Zijn eisen werden koeltjes afgewezen. De oud-burgemeester kreeg geen voorkeursbehandeling. Ook de ondervraagde wethouders hadden vooraf geen stukken mogen inzien. De commissie (vijf raadsleden) bleek steviger in haar schoenen te staan dan de minister dacht.

Voorzitter Mea van Ravesteyn (D66) waakt met verve over de onafhankelijkheid van de commissie, waarin alleen de CDA'er Frans-Jozef van der Heijden als vriend van Peper te boek staat. Het PvdA-lid Ruud van Middelkoop, oud-Kamerlid en twintig jaar raadslid, staat niet bekend als bewonderaar van zijn partijgenoot.

Dat geldt voor meer Rotterdamse PvdA'ers. Peper heeft met zijn botte gedrag veel vijanden gemaakt. Sinds hij onder vuur ligt, hebben met name zijn partijgenoten afstand van hem genomen. Afdelingsvoorzitter Dick van Dongen liet weten dat de PvdA hoe dan ook het gelag betaalt voor de affaire-Peper.

'We zijn als partij verantwoordelijk voor de cultuur die zich op de Coolsingel (het stadhuis, red.) heeft kunnen ontwikkelen', zei hij in een interview. Wethouder Hans Simons in Vrij Nederland: 'Dat cultuurtje van je niet expliciet voor financiële uitgaven hoeven verantwoorden, van zo royaal mogelijk leven, ligt me niet.'

Het lot van Peper ligt echter niet in handen van de Rotterdamse politici, maar van hun Haagse collega's. In Rotterdam wordt de munitie aangeleverd, die pas in Den Haag kan ontploffen. Cruciaal in dit spel is de houding van Wim Kok. De premier zei eerder minister Peper op zijn woord te geloven.

Maar daar kan verandering in komen zodra blijkt dat het eindrapport van de raadscommissie de minister van Binnenlandse Zaken, en dus de PvdA, veel schade berokkent. Dan wordt ook duidelijk of de parallel met de Kohl-affaire wordt doorgetrokken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden