HET EEUWIGE LEVENHarry van den Bergh (1942-2020)

‘Straaljager Harry’, een trouwe en kleurrijke PvdA’er

Harry van den Bergh fungeerde, zonder het te weten, als CIA-agent en moest in 1987 aftreden als Tweede Kamerlid wegens een al te ‘levendig en actief beursgedrag’. Maar hij vocht zich wonderwel terug. 

Harry van den Bergh.Beeld ANP

‘Hij was niet alleen in de politiek een vechter’, zegt zijn zoon Daniël van den Bergh. ‘Hij overleefde een hart­infarct, prostaatkanker en darmkanker.’ Harry van den Bergh overleed op 20 maart na een hersenbloeding. Hij werd 77 jaar.

Hij was een van de kleurrijkste politici in de PvdA toen die nog de grootste of een na grootste partij was. ‘Straaljager Harry’ was een van zijn bijnamen, omdat hij zich binnen de partij met defensie ­bezighield. Hij bekende tegen deze krant dat enige ijdelheid hem niet vreemd was. Vaak kreeg hij van tegenstanders het stempel ­salonsocialist opgedrukt.

Nadat het weekblad De Haagse Post hem in 1987 van handel met voorkennis in aandelen Fokker had beticht, zónder ­bewijs, dwong zijn partij hem toch ‘vanwege ­levendig en actief beursgedrag’ de Tweede Kamer te verlaten. Hij zag het als een diepe nederlaag.

Ben Verwaayen zat met hem in de commissie-Mommersteeg, die zich boog over de afschaffing van de dienstplicht, en bleef daarna met hem bevriend. ‘Ik was VVD’er en hij PvdA’er. Harry was radicaal waar het op rechtvaardigheid aankwam, maar gematigd in beleid. Een ideale bruggenbouwer. En ­absoluut niet rancuneus. Als het misging, zei hij altijd: ‘Dat hoort bij de wedstrijd.’ Hoe onrechtvaardig zijn vertrek ook was, hij bleef de partij trouw.’

Van den Bergh werd in de oorlog geboren in Amsterdam als oudste zoon van een gemeenteambtenaar. Zijn Joodse moeder ontsnapte als enige van haar ­familie aan de Holocaust. Later kreeg hij nog een broer, Kees, die openlijk homoseksueel was, iets wat in de jaren vijftig moeilijk lag.

Vanwege de spanningen in het ­gezin ging Harry al op zijn 15de het huis uit. Hij zat toen nog op het St. Ignatiusgymnasium en verdiende de kost met allerlei baantjes. Toch wist hij een studie politieke en sociale wetenschappen aan de UvA te voltooien. Vanaf 1970 maakte hij carrière in de PvdA, waar hij opklom tot internationaal secretaris.

Anjerrevolutie

Ongewild fungeerde hij vier jaar later als CIA-agent. Hij nam escudo’s op bij de NMB en bracht het geld in delen naar Portugal, waar het werd gebruikt voor de verkiezingscampagne van de sociaal-­democraten onder leiding van ­Mário Soares. Van den Bergh dacht dat hij in opdracht handelde van Willy Brandt, de ­leider van de Duitse SPD, maar in werkelijkheid kwam het geld van de CIA, die wilde voorkomen dat na de Anjerrevolutie de communisten de macht zouden grijpen.

In 1977 kwam hij in de Kamer, waar hij zich namens de PvdA liet gelden bij de acties tegen de kruisraketten en het apartheids­regime in Zuid-Afrika. Na zijn gedwongen afscheid haalde Verwaayen hem naar het telecombedrijf Alcatel ­Nederland. In 1989 werd hij voorzitter van Veilig Verkeer Nederland, een functie waarin hij in opspraak raakte omdat hij op de snelweg te hard had gereden.

Vervolgens was hij voorzitter van de Stichting Sporttotalisator (Lotto/Toto) en Vluchtelingenwerk Nederland. In 2006 werd hij ­gemeenteraadslid in zijn woonplaats Amstelveen. Esther Veenboer, de huidige fractievoorzitter van de PvdA aldaar, zegt dat het ‘raadswerk voor hem niet minder was dan de grote politiek’.

Van den Bergh was bestuurder van talloze Joodse organisaties in Nederland en Israël. De dood van zijn vrouw, twee jaar geleden was een zware klap, zegt zijn zoon. Kort daarna gaf hij zijn raadswerk op, al ging hij door in verschillende ­adviesraden. ‘Van het extraverte ­machotype is weinig meer over’, grapte hij enkele jaren geleden in een interview met het Nieuw ­Israëlietisch Weekblad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden