Stadsvernieuwer zonder sloopkogel

Architect en steden bouwkundige Wim van Es heeft zich met grote gedrevenheid ingezet voor stads vernieuwing, in Rotterdam en ver daarbuiten.

Wim van Es.

PvdA-staatssecretaris Jan Schaefer van Volkshuisvesting ('In gelul kan je niet wonen') creëerde de voorwaarden voor grootschalige renovatie van de binnensteden in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Wethouder Jan van der Ploeg (PvdA) zette het in Rotterdam bestuurlijk in gang. En zijn directeur Wim van Es van de Dienst Volkshuisvesting, PvdA-sympathisant, voerde het onder het motto 'geen woorden maar daden' in de praktijk uit.

Hij was in leren jack en zwarte spijkerbroek de kwajongensachtige straatvechter naast de grijze eminentie Van der Ploeg. Ze deelden een sociaal hart, een christelijke achtergrond en de gedrevenheid om van stadsvernieuwing in Nederland een succes te maken en aan de opruiming van 'krot'woningen met de sloopkogel een einde te maken. Na het succes in Rotterdam volgde Amsterdam (Schaefer was inmiddels wethouder) en Den Haag (waar wethouder Adri Duivesteijn er zijn eigen draai aangaf).

Passievol

'Bij Wim van Es straalde de passie ervanaf. Hij werd echt kwaad als een plan niet voortvarend genoeg werd uitgevoerd. En dankzij die passie kreeg hij de argwanende bewoners mee', zegt Hugo Priemus, emeritus hoogleraar van de TU in Delft.

Architect, volkshuisvester en stedenbouwkundige Van Es overleed 5 februari aan een longontsteking. Hij was dementerend en verbleef sinds september vorig jaar in een verpleeghuis.

Van Es was een domineeszoon, geboren in het Friese dorpje Warns. In 1946 verhuisde het gezin naar Rotterdam. Hij studeerde bouwkunde aan de HTS, waarna hij in 1960 begon bij twee bureaus die de wederopbouw in Rotterdam begeleidden. Maar als idealist wilde Van Es in dienst treden bij een gemeente om het algemeen belang te dienen. In 1969 kreeg hij die kans in Gouda. Tegelijkertijd volgde hij een opleiding aan de Academie voor Bouwkunst te Amsterdam, waar hij afstudeerde op de vernieuwing van de Afrikaanderwijk in Rotterdam-Zuid. Zijn toenmalige mentor Elizabeth Poot zou later zijn vaste partner worden.

In 1973 kwam hij naar Rotterdam, waar hij met zijn neus in de boter viel. Wethouder Van der Ploeg wees in het college van burgemeester André van der Louw elf wijken aan die voor stadsvernieuwing in aanmerking kwamen. Particuliere huurwoningen die in slechte of zelfs onbewoonbare staat verkeerden, kocht de gemeente op voor bedragen van 4.000 tot 5.000 gulden, waarna ze ter beschikking werden gesteld aan de woningbouwverenigingen.

Wim van Es Stadsprojecten

Na korte tijd als projectcoördinator te hebben gewerkt in de wijk Feijenoord kreeg Van Es de ambtelijke leiding. Hij zou tot 1988 directeur Volkshuisvesting in Rotterdam blijven. In dat jaar nam hij afscheid en maakte samen met Elizabeth Poot een lange zeiltocht rond Groot-Brittannië. Terug in Nederland richtte hij zijn eigen bedrijfje Wim van Es Stadsprojecten op. Hij werkte aan projecten in Utrecht, Harlingen en Spijkenisse. Daarnaast organiseerde hij een aantal grote tentoonstellingen in Rotterdam, zoals het festival Stadstimmeren over Stadsvernieuwing in 1990, Vijftig jaar wederopbouw in 1995 en Interbellum in 2001. Ook spande hij zich in voor de herbouw van het linieschip De Delft in Delfshaven, waarmee hij zijn liefde voor stadsvernieuwing en voor boten combineerde. Hij bleef ageren tegen sloopplannen, zoals die van Nieuw-Crooswijk waarbij de eerste generatie woningwetwoningen, gebouwd tussen 1913 en 1935, tegen de grond moesten.

Van Es kreeg in 2002 de Laurenspenning voor zijn 'jarenlange onbaatzuchtige en energieke inzet voor de presentatie van de bouw- en wooncultuur in Rotterdam'. Hij wordt overleefd door zijn partner Elizabeth Poot, ook stedebouwkundige. Met haar heeft hij een zoon. Daarnaast had hij twee dochters uit zijn eerste huwelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden