Sociaal-geneeskundige prof. Gunning pleit voor geleidelijker verloop carrière; 'Waarom moet je op je 35ste gepromoveerd zijn?'

Het krijgen van kinderen wordt steeds vaker uitgesteld; eerst moet er carrière worden gemaakt. Prof.dr. Louise Gunning-Schepers, hoogleraar sociale geneeskunde, wil een onderzoek naar de uitgestelde vruchtbaarheid....

Van onze verslaggeefster

Ineke Jungschleger

DEN HAAG

Minister Borst van Volksgezondheid opperde afgelopen zaterdag dat moet worden onderzocht waarom steeds meer vrouwen het moederschap uitstellen en pas zwanger worden als ze achter in de dertig zijn, met alle risico's van dien. Eerst carrière maken, dan pas kinderen: is dat werkelijk wat goed opgeleide vrouwen willen? Of wordt het hun opgedrongen?

Het wordt hoog tijd om dat te onderzoeken, vindt prof. dr. Louise Gunning-Schepers (45), hoogleraar sociale geneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam en lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). Het geboortecijfer gaat binnenkort weer dalen, en een blijvende daling zou dramatisch kunnen zijn voor de oude dag van de na-oorlogse geboortegolf.

Gunning: 'Tussen 1970 en '75 is het vruchtbaarheidscijfer in Nederland naar beneden gedoken. De pil was toen algemeen beschikbaar, en dat veroorzaakte uitstel van het eerste kind en beperking van gezinsgrootte.

'De meisjes van na 1970 komen nu in de leeftijd om kinderen te krijgen, en de maatschappij heeft er alle belang bij dat ze dat ook doen. We maken ons nu al zorgen over het feit dat de na-oorlogse geboortegolf voor AOW en pensioenen moet steunen op een veel kleinere beroepsbevolking.'

- Er is dus aanleiding voor een beleid dat jonge vrouwen stimuleert om kinderen te krijgen?

'Dat zou zo kunnen zijn. Nederland is altijd erg terughoudend geweest met bevolkingsbeleid, in tegenstelling tot Frankrijk, waar financiële beloningen werden gegeven voor het krijgen van kinderen. Toch is in Frankrijk de bevolking niet gegroeid, dus het is de vraag of zulk beleid invloed heeft.

'Een onderzoek naar de uitgestelde vruchtbaarheid kan heel nuttig zijn om te achterhalen of daar oorzaken achter zitten die mogelijk te beïnvloeden zijn door beleid.'

- U heeft zelf twee kinderen gekregen toen u tussen de 23 en 25 jaar was en u heeft uw studie een paar jaar later weer opgepakt. De generatie die nu studeert, bindt zich doorgaans niet zo jong. De meeste twintigers hebben meerdere relaties achter elkaar.

'Ik betoogde laatst voor een zaal studenten dat het jong krijgen van kinderen beter is, dat het je carrière uiteindelijk makkelijker maakt. Toen zei een studente: ''Dan moet je wél een partner hebben waar dat mee kan.'' Ik wil mezelf absoluut niet tot voorbeeld stellen, het had ook anders kunnen lopen. En op partnerkeuze is geen beleid te maken.

'Maar er valt wel te onderzoeken in hoeverre de uitgestelde vruchtbaarheid te maken heeft met het patroon van de relaties en wat de andere factoren zijn.

'Er ligt een grote druk op de tien jaar tussen de 25 en 35, zowel voor vrouwen als voor mannen. In die jaren moet je carrière maken. Voor je veertigste moet je je topniveau bereikt hebben en daar blijf je dan heel lang op. Nu het afgelopen is met de vroege pensionering, rijst de vraag of die snelle carrièrelijn nog wel aantrekkelijk is. Een geleidelijker carrière is wellicht beter omdat mensen minder snel uitgekeken raken als het werk meer gespreid is.

'En het wordt dan ook een stuk makkelijker te combineren met kinderen krijgen. Waarom moet je eigenlijk op je 35ste gepromoveerd zijn of specialist? Wat maakt het uit als je dat op je 38ste bent? Ik zie nu een heleboel dertigers achter zichzelf aan rennen om al die ballonnetjes tegelijk in de lucht te houden. Niet alleen vrouwen, ook steeds meer mannen gaan een dag minder werken en moeten de andere dagen rennen om op tijd bij de crèche te zijn.'

- Heeft u praktische voorstellen voor maatregelen die de combinatie makkelijker kunnen maken?

'Hoog opgeleide vrouwen zijn moeilijk te vervangen tijdens hun zwangerschapsverlof. Bij de uitzendbureaus zitten geen neurochirurgen en notarissen te wachten om uitgezonden te worden als invaller. Dat maakt de druk op de collega's groot: zij moeten het werk opvangen. Eén keer zijn ze daar misschien nog toe bereid, maar van een tweede kind wordt vaak afgezien omdat je je collega's dat niet kan aandoen.

'Een regionale pool van invallers zou het probleem van zwangerschapsverlof kunnen oplossen. Specialistenopleidingen duren een flink aantal jaren, en aan het einde is zo iemand veel waard voor het ziekenhuis. Als je al die specialisten in opleiding de laatste drie maanden inzetbaar maakt voor meerdere ziekenhuizen, heb je goede invallers. En voor de aankomende specialisten is het ook goed, want die kunnen nog eens ergens anders rondkijken. Je kunt die pool natuurlijk ook gebruiken voor alle soorten zorgverlof, zowel van mannen als van vrouwen. Overigens geldt ook voor gespecialiseerde verpleegkundigen dat ze moeilijk vervangbaar zijn. Ik kan me voorstellen dat zo'n pool voor meerdere beroepsgroepen een oplossing is.

'De overheid zou het onderbreken van de carrière om kinderen te krijgen makkelijker kunnen maken door ervoor te zorgen dat er geen gat valt in het pensioen. Voor het doorbetalen van de premies voor pensioen en AOW valt gemakkelijk beleid te maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.