Eeuwig leven Sjoerd Royer, president de Hoge Raad der Nederlanden

Sjoerd Royer (1929-2019), president van de Hoge Raad die opereerde in de schaduw

Sjoerd Royer was als president van de Hoge Raad de hoogste rechter. Eén keer schoot hij uit zijn slof. Verder opereerde hij in de schaduw.

Sjoerd Royer.

Een keer schoot hij als hoogste rechter van Nederland uit zijn slof. In 1995 kwam president mr. Sjoerd Royer van de Hoge Raad der Nederlanden in het geweer toen werd geroepen dat rechters bij de Hoge Raad hun persoonlijke politieke opvattingen in hun oordeel zouden laten meespelen.

Royer wees de suggestie van de rechter-op-de-stoel-van-de-wetgever van de hand ‘als een aantasting van de professionele integriteit’. ‘Nee, we zijn niet de Derde Kamer van de Staten-Generaal.’

In die tijd kreeg de Hoge Raad in cassatie steeds meer politiek gevoelige kwesties voorgelegd, zoals euthanasie, hulp bij zelfdoding, gelijke behandeling, rechts-extremisme en asielkwesties. Omdat in veel van die gevallen nog geen duidelijke spelregels van de overheid waren vastgelegd, moesten de rechters van de Hoge Raad bij gebrek aan wetgeving met hun uitleg van de bestaande wetten (jurisprudentie) een oordeel vellen. En die arresten kregen per definitie een politieke lading, zoals die in de euthanasiezaken Prins en Kadijk en de vaststelling van de marges bij snelheidsovertredingen.

Royer vond dat rechters in hun taakuitoefening niet alleen onafhankelijk moeten zijn van de andere staatsmachten, de media en de publieke opinie, maar ook van hun eigen persoon, eigen persoonlijke opvattingen en vooroordelen. ‘Rechters zijn niet apolitiek, maar hebben geen politieke agenda en achterban en hoeven niet te worden herkozen.’

Sjoerd Royer was van 1986 tot 1989 vicepresident van de Hoge Raad en van 1989 tot 1996 president. Behalve bij die ene keer opereerde hij het liefst in de schaduw ondanks een waslijst aan hoge functies. Naast president van de Hoge Raad was hij hoogleraar burgerlijk recht in Rotterdam, rechter aan het Internationaal Rijnvaarthof in Straatsburg en lid van het permanente hof van arbitrage.

Daarnaast zat hij in het bestuur van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie. De laatste drie jaar van zijn leven verbleef hij vanwege fysieke ongemakken in het verzorgingstehuis De Uylenburgh in Amsterdam. Hij overleed 23 oktober op 90-jarige leeftijd.

Royer was de jongste van de twee zonen van de directeur van het Diaconessenziekenhuis in Amsterdam. Na de oorlog pakte hij een studie rechten op in Leiden die hij in vier jaar afrondde. Na zijn advocatuurstage kwam hij in 1961 als raio (rechterlijk ambtenaar in opleiding) bij de rechtbank in Rotterdam in dienst. Zijn dochter Alix kan die keuze begrijpen. ‘Hij was een zachtaardige man die erg analytisch was ingesteld. Het zuivere van de rechtspraak boeide hem het meest, meer dan het vechten voor een verdachte dat de advocatuur vergt.’

Nadat hij hoogleraar was geworden in Rotterdam werd hij in 1969 raadsheer aan het gerechtshof in Amsterdam. Zes jaar later trad hij toe tot de Hoge Raad. Bij zijn werk pleegde Royer steevast na de lunch de dossiers op zijn bureaublad opzij te schuiven om met het hoofd op de armen in slaap te vallen. Na exact twintig minuten werd hij dan weer wakker om uitgerust zijn werkzaamheden te hervatten.

Alix noemt haar vader ‘een moreel kompas’ die trots was op de keuzes die zij en haar zusje maakten. ‘Hij had ook een verfijnd gevoel voor humor. Geen dijenkletsers, maar subtiele woordgrapjes. Tijdens een verblijf op Texel bedacht hij het volgende versje: ‘In de Muy leggen alle vogels een ui. Behalve de koekoek, die hufter, die legt het in de Slufter.’

Na de scheiding van zijn eerste vrouw had Royer vijftig jaar lang een lat-relatie met Francine Bosman. Met haar reed hij paard, reisde hij de wereld rond en bezocht opera’s, toneel en cabaret.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden