'Sinterklaas mag blijven, als hij met de tijd meegaat'

Overleeft Sinterklaas de 21ste eeuw? Aan de vooravond van de millenniumwisseling lijkt de traditie van pakjesavond op haar retour. In 1983 vierde 77 procent van de Nederlanders het sinterklaasfeest, vorig jaar was dat nog 50 procent....

De opmars van de kerstman wordt toegeschreven aan het voortschrijdend individualisme en materialisme. Drukke tweeverdieners hebben geen tijd meer voor het in elkaar knutselen van een surprise, het bedenken van een gedicht en het uitzoeken van een cadeau. Moderne gezinnen kiezen uit gemakzucht voor een duur pakje onder de kerstboom. En omdat winkeliers aan Kerst veel meer geld kunnen verdienen, leggen ze in november de eerste dennentakken al in de etalage.

Sinterklaas heeft bovendien een imagoprobleem, zegt historicus J. de Bas. Het sinterklaasfeest wordt gezien als burgerlijk, de Goedheiligman is het symbool geworden van 'ouderwetse truttigheid' en 'wegkwijnende folklore voor de laatste gezinnen in Nederland'. De Bas schreef daarom het boek Sinterklaas mag blijven , waarin hij voorstellen doet voor vernieuwing van het feest.

Gekleurde Pieten kunnen wat hem betreft naast pepernoten ook Marokkaanse couscous en Turkse baklava uitdelen. Het feest moet een maand eerder worden gevierd om de volle decembermaand te verlichten. De liedjes behoeven modernisering en een vrouwelijke sint moet mogelijk zijn.

Verder dient het sinterklaasfeest te worden omgevormd tot Nationaal Zorgfeest waarbij de minima op een extra gift kunnen rekenen. En Sinterklaas verdient bescherming door de overheid, die burgers moet stimuleren pakjesavond te vieren.

De Bas wil met zijn 'sinterklaasoverlevingsstrategie' een discussie op gang brengen over de waarden van het feest. Het geven en ontvangen van cadeautjes, het samen toneelspelen, zingen en gedichten maken, dat is wat telt, vindt hij. 'Er is een waardige figuur nodig die de goedgevigheid symboliseert en zich voortbeweegt op een milieuvriendelijk vervoersmiddel. Voor het overige moeten we met het feest dynamisch omgaan.'

De afgelopen jaren zijn tientallen initiatieven ontwikkeld om sinterklaas te promoten. Er kwam een actiecomité Red de Sint en een Nederlandse Sinterklazen Vakbond. In sommige gemeenten werden sinterklaasoptochten georganiseerd met gekooide kerstmannen. De gemeente Assen plaatste een paar jaar geleden anti-kerstmanborden om kerstversieringen voor 5 december te verbieden. Winkeliers in Elst verspreidden stickers met de tekst: 'BeSint eer ge met kerst begint'.

Het Nationaal Sint Nicolaas Comité, in 1993 opgericht door 'bezorgde burgers' verstrekte de afgelopen jaren adviezen aan intochtcomités, gaf tips aan winkeliers (regel een inpaktafel, huur een sneldichter) en stelde 'de zilveren pepernoot' in voor verdiensten bij de bevordering van het sinterklaasfeest. Het comité constateerde onlangs verheugd dat de belangstelling voor de sint de afgelopen jaren is gestabiliseerd.

De Bas betwijfelt echter of het feest ongeschonden kan voortbestaan. 'Veel hangt af van de manier waarop de vierde generatie allochtonen met het feest omgaat. Aan de andere kant leidt het toenemend internationalisme weer tot een versterking van nationale gevoelens. Wellicht wordt sinterklaas in de toekomst een identiteitskwestie.'

Hij bekritiseert de werkwijze van de vele actiecomités, die per se aan de huidige vorm van het feest willen vasthouden, tegen de traditie in. De sint is immers altijd met zijn tijd meegegaan. In de negentiende eeuw kwam hij aan per stoomboot, in die tijd een uiterst modern vervoersmiddel, en vertrok hij per trein of luchtballon. In de jaren zestig vond een 'versofting' van het feest plaats toen de zak van Sinterklaas en de roe van Zwarte Piet verdwenen.

De Bas: 'Er lijkt een strijd gaande tussen de rekkelijken en de preciezen. Ik pleit ervoor om een eeuwenoude traditie op eigentijdse wijze te belichamen. Sinterklaas kan blijven, maar moet zich aanpassen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden