Simpson contra Naar

De 'kwestie' zal Ronald Naar zijn hele verdere leven blijven achtervolgen. Het is inmiddels vijf jaar geleden dat de Nederlandse bergbeklimmer opnieuw een poging deed de hoogste berg van de aarde, de Mount Everest, te beklimmen....

Maar voordat het zover was, kregen Naar en zijn expeditieleden te maken met een gebeurtenis die de geslaagde poging inmiddels steeds meer overschaduwt. Het was in de jaren negentig een gedrang op en rond de top van de Everest, en ook in 1992 was de Nederlandse expeditie niet alleen. In mei van dat jaar klom ook ook een Indiase groep naar boven, slecht georganiseerd, met onvoldoende materiaal. Eén van die Indiërs stierf vlakbij de tent van de Nederlanders, die in de veronderstelling verkeerden dat de man al dood was en was achtergelaten door zijn eigen klimmaten. Totdat een sherpa naar buiten ging, schreef Naar later in zijn boek Alleen de top telt. Sherpa Dawa kwam de tent weer binnen en zei: 'Er ligt een dode buiten die wuift.'

Naar schrok, stak zijn hoofd uit de tentopening, en inderdaad, daar lag een wuivend lijk. Per walkie-talkie riep hij het basiskamp op en vroeg onder meer: 'Kan het zijn dat een dode stuiptrekkingen vertoont?' Antwoord: 'Nee, dat kan niet. Het is waarschijnlijk een levende die stuiptrekkingen vertoont.'

Het was bijna boven de achtduizend meter en buiten 35 graden onder nul. Naar nam na ruggespraak met zijn expeditiegenoten, die hevig twijfelden, een beslissing. 'We zitten te hoog, we hebben zelf te weinig reserves. We zitten niet in de Alpen.'

Terug in Nederland werd Naar (dan de derde Nederlander die de top van de Everest bereikte) gefêteerd vanwege de geslaagde beklimming, die ook uitgebreid op de televisie was te volgen. Maar hij kreeg van andere bergbeklimmers kritiek. Bart Vos, geen vriend van Naar en de eerste Nederlander die de Everest succesvol beklom, zei later in de Volkskrant over de 'dode' Indiër: 'Je laat zo iemand niet alleen sterven. Al gaat hij dood, je gaat erheen en houdt zijn hand vast.'

Naar, in 1995 in Het Parool geinterviewd na zijn geslaagde beklimming van die andere reus, de K2: 'Waag je dan je eigen team aan het redden van deze klimmer met het risico dat je zelf een bevriezing oploopt? Ik heb toen een harde, moeilijke beslissing genomen: wij ondernemen niets; die man is bijna ten dode opgeschreven en hij zoekt het verder maar uit. Ik heb daar nooit spijt van gehad. Ik denk dat het een van de dapperste beslissingen was in mijn leven.'

De 'kwestie' was vooral een nationale. Met de publicatie van het nieuwste boek van Joe Simpson verandert dat. In Dark Shadows Falling gaat de Britse klimmer/schrijver, die vooral bekend werd met Over de Rand, uitgebreid in op de beslissing van Naar. Simpson vindt het 'verbazingwekkend' dat de Nederlanders de Indiër niet goed onderzocht hebben. 'Ze lieten het nu aan het basiskamp over, it was never going to be more than guesswork.'

Simpson beschrijft vervolgens het rampjaar 1996, toen een elftal klimmers omkwam op de flanken van de berg, een dramatische gebeurtenis waarover de Amerikaan Jon Krakauer ook al een indrukwekkend boek schreef (Into Thin Air). Velen stierven, maar een aantal anderen werd gered, dankzij de tomeloze inzet van collega-bergbeklimmers 'in stark contrast to the expediency of the decision taken by Ronald Naar'.

Simpson schrijft in zijn nieuwe boek (dat vooral een aanklacht is tegen het 'commerciële circus' op de flanken van de overvolle Everest) hoe hij voor het eerst de video zag, waarop de Nederlanders de dode Indiër passeren, op weg naar de top. Hij hoort cameraman Edmond Öfner, die veel problemen had met Naars beslissing, huilen, terwijl hij het lijk filmt.

De vriend, met wie Simpson naar de video heeft gekeken, biedt hem een biertje aan. 'Hier, wat kun je er van zeggen? Dit soort dingen gebeuren.' Simpson: 'Die dingen gebeuren alleen maar, als je ze laat gebeuren.'

Rolf Bos

Joe Simpson: Dark Shadows Falling (Jonathan Cape, import Van Ditmar; ¿ 48,95).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden