InterviewMariëtte Hamer

SER-voorzitter Mariëtte Hamer: ‘Het is de hoogste tijd voor een vrouwelijke premier’

Zoals een baksteen in water zinkt, zo daalt Nederland op de wereld- ranglijst qua gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Alarmerend, vindt Mariëtte Hamer, voorzitter van de Sociaal- Economische Raad, die onlangs de Joke Smitprijs kreeg.

Mariette Hamer, voorzitter van de SER.Beeld ANP

Op de index die het World Economic Forum jaarlijks opstelt, kelderde Nederland van plek 27 naar plek 38. Elf plaatsen: zo slecht gaat het hier toch niet?

‘Meerdere cijfers wezen er de laatste jaren op dat we in Nederland niet vooruit gaan, waardoor andere landen ons voorbij streefden. De ongelijkheid in Nederland werd niet per se veel slechter. De daling moet bovenal een aanmoediging zijn voor het kabinet om maatregelen te nemen.’

Is er aanleiding om daar optimistisch over te zijn?

‘Ik zie diverse goede ontwikkelingen. Recent zijn er drie moties in de Tweede Kamer aangenomen: de motie van de SP en D66 om te bestuderen hoe alle vrouwen betere gelijke kansen kunnen krijgen op de werkvloer; het draait namelijk niet alleen om vrouwen aan de top, maar vooral ook om de weg naar de top. Ik noem dit de ‘gelijke-kansenmotie’. Ten tweede was er de motie van D66 en CDA om met een quotum meer vrouwen in de toplagen van het bedrijfsleven af te dwingen. 

‘Ten derde is de ‘motie-Kuzu’ aangenomen: aangenomen met maatregelen voor mensen met een andere culturele achtergrond. Zo kunnen werkvloeren diverser worden. In feite is het SER-rapport Diversiteit in de Top integraal aangenomen. Zoiets is nooit eerder gebeurd. Het is cruciaal dat de maatregelen velerlei zijn: er is geen silver bullet om de ongelijkheid tussen man en vrouw aan te pakken.’

Nederland moet landen als Rwanda en Uruguay voor zich dulden. Waar laten wij het liggen?

‘Nederland is ronduit slecht in het faciliteren van jonge ouders, waardoor ze werk en gezin niet goed kunnen combineren. Eric Wiebes (minister van Economische Zaken) stelde recentelijk nogmaals voor de kinderopvang te verbeteren, zodat jonge ouders sneller voltijds kunnen werken. En dat is hard nodig. Nederland loopt hierin achter door stellen te dwingen een keuze te maken: de een werkt, de ander zorgt voor de kinderen. Dat benadeelt beide partners.

‘Overigens is het ook zo dat voor de ranglijst de politieke participatie van vrouwen van belang is, en daarin lopen wij niet voorop. Daardoor zakken we elf plaatsen. Beschamend.’

Tot welke problemen leidt de ongelijkheid eigenlijk?

‘Nederland kampt in feite met een ongelooflijke verspilling van talent, zowel economisch als sociaal. Samenlevingen zijn erbij gebaat als verschillen in gender en culturen tot hun recht kunnen komen. Een inclusieve samenleving zorgt voor harmonie. Het is zelfs een economische noodzaak: er zijn steeds meer vrouwen dan mannen die hoogopgeleid zijn. Maar er zijn minder vrouwen in de top van het bedrijfsleven. Doodzonde.’

Heeft u zelf weleens gemerkt dat vrouwen op de werkvloer niet gelijkwaardig werden behandeld?

‘Naarmate je hoger stijgt en je je beter weet te verweren, is het voor mannen moeilijker je weg te drukken. Dat heb ik zelf ook moeten leren. Het gebeurde weleens dat ik veel werk had verzet, waarna twee mannen in een vergadering deden voorkomen dat zij alles hadden gedaan. Dat zijn momenten waarop je je moet laten horen. Mannen moeten vrouwen serieus nemen. Als een vrouw eerder weg moet om de kinderen op te halen, ervaren collega’s dat vaak als problematisch. Als een man om dezelfde reden vroeger vertrekt, wordt hij geprezen als ‘Moderne Man’.

‘De ongelijkheid is structureler: denk aan de loonkloof, waarbij vrouwen minder betaald krijgen voor hetzelfde werk.’

Lost het vrouwenquotum iets op?

‘Het vrouwenquotum is een belangrijk element, maar het is slechts een van vele maatregelen. Betere kinderopvang, goede in- en doorstroom van talent op de werkvloer én een quotum voor de top horen daar ook bij. Het quotum gaat alleen niet ver genoeg. De vijfduizend niet-beursgenoteerde bedrijven moeten daarnaast een ambitieus streefcijfer formuleren.

‘Bedrijven zouden ook verslag moeten uitbrengen van de manier waarop ze de gelijkheid tussen man en vrouw op de werkvloer promoten. De SER wil bedrijven daarbij ondersteunen door de infrastructuur te leveren: de talentenbank is daar een voorbeeld van. Dat is een pool van ambitieuze, getalenteerde vrouwen. ‘We kunnen geen geschikte vrouwen vinden’, zoals je nu vaak hoort, is dan geen argument meer. Het geldbedrag dat ik met mijn Joke Smitprijs won, ga ik gebruiken om binnen het SER naast het advieswerk extra aandacht te besteden aan het stimuleren van jonge vrouwen. Vrouwen moeten doorstromen naar de top. En het is de hoogste tijd voor een vrouwelijke premier.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden