Seksmail Arnon Grunberg

Seksmail aan Arnon: ‘Alle verliefdheid heeft stiekem een doordringend wrange smaak’

Wekelijks mailt of appt Arnon Grunberg met mensen over seks en aanverwante zaken. Deze week met vertaler en dichter Anneke Brassinga.

Anneke:

Goede Arnon,

De merel heeft zojuist gezongen dat verliefdheid eenzelfde doordringende smaak van waarheid heeft als de wrangheid die het waarmerk lijkt van andere soorten waarheden. Kun je daar wat mee, als gedachte?

Arnon:

Goede Anneke,

Alle verliefdheid heeft stiekem een doordringend wrange smaak. Zien de verliefden dat niet omdat ze verliefd zijn of omdat ze denken de uitzondering te zijn? Is de wrangheid van de verliefdheid dat het een verzonnen verhaal is, een verzonnen waarheid, met ernstige gevolgen in een echte dat wil zeggen andere wereld?

Goeds

Anneke:

Nee een fantasme, een verliefdheid, is geen verzonnen waarheid, er was een honger die iets opslikt, indrinkt, bliksemsnel, mijn eerste ervaring was op de kleuterschool, een stralende verblinding overviel me tegenover de jongen in het lichtblauwe overhemd, hij was stom, kon niet spreken, en ik wist nog niet dat ik bestond, zelf, dat merk je pas bij zo’n indringend opengaan. Het volgende moment al richtte ik een ongeluk aan.

Is liefde belofte? Belofte maakt schuld. ‘Je moet altijd meer doen dan je belooft’, zei een oude vriendin, en dat leek me heel juist. Tot mijn schade en schande. Waarheid? Alleen taal die geen praktische consequenties beoogt of daden gezag geeft kan waarheid zijn. Roman, gedicht, muziekstuk zijn waar omdat ze zich nergens op beroepen, niets dienen noch iets rechtvaardigen. 

Arnon:

Als liefde belofte is dan is liefde schuld. En fantasme is inderdaad beter dan een verzonnen waarheid als defi-nitie van verliefdheid, hoewel zo’n verzonnen waarheid hopla kan overgaan in een fantasme.

Maar menig schrijver probeert iets te rechtvaardigen, althans meer dan het eigen maaksel. En gezag van de verteller geeft daden misschien geen gezag, maar wel de tekst. Waar komt het gezag van de tekst vandaan? Menig roman, en hier en daar ook een gedicht, beroept zich op een werkelijkheid buiten die roman. Verwijzen is altijd ook zich beroepen. Hoeveel ongelukken heb jij al aangericht?

Anneke Brassinga

Anneke:

Maar ik houd niet van schuld! Waar komt het gezag van de tekst vandaan? Uit een dispositie om taal een magisch, bezwerend en ook gemeenschapssmedend vermogen toe te kennen, lees Northrop Frye, De grote code. In die zin heeft iedere tekst gezag.

Romans, tuurlijk hebben ze vaak een context, maar hun waarheid of waarde staat los van die verwijzingen naar de werkelijkheid. Ik ken van jou geen romans, alleen het essayboek De troost van de slapstickHoeveel ongelukken: drieëntwintig. Een priemgetal.

Arnon:

Wie houdt van schuld? Hoewel we zouden kunnen denken dat we ons schuldig voelen omdat we stiekem van schuld houden, omdat we schuldig willen zijn. Wie, laten we eerlijk zijn, verlangt naar onschuld? Deze schrijver is onschuldig. Is dat een aanbeveling?

Het gaat mij om de vraag waarom de ene tekst meer gezag heeft dan de ander. Zoals het er toch ook om gaat dat je op X verliefd wordt en niet op Y of omgekeerd. Als niet, zou er minder wrangheid zijn. Al heb ik ooit een literatuurwetenschapper horen beweren dat hij op Z, Y en X verliefd kon zijn, ik geloofde daar niets van, maar hield mijn mond. Ik ga je geen romans van me aanbevelen. Ga maar door het leven zonder. Ik hoef je liefde niet meer.

Anneke:

De schuld die me toekwam heb ik altijd op me genomen. Een tekst heeft gezag omdat de schrijver dat wil. Die wil kan zijn taalvermogen opstuwen. En dan is het maar afwachten waar hij op uit is. Eerlijkheid of boerenbedrog. Meeslepende verbeelding of leerstellige influisteringen. Het spijt me als ik je gekwetst heb met mijn opmerking dat ik geen romans van je ken. Ze zijn vast net zo goed als de essays. En nu hoef je mijn liefde niet meer, terwijl die nog niet eens was begonnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden