Opinie

'Seksegelijkheid bereik je niet door vaak te zeggen dat zij al is bereikt'

Helaas ontstaat er geen seksegelijkheid door vaak te zeggen dat zij al is bereikt. Hoewel het negeren van sekseongelijkheid de ultieme sekseblindheid lijkt te zijn, staat het in feite gelijkwaardigheid in de weg. Dat betoogt Toske Andreoli.

Shula Rijxman, die in DWDD pleit voor meer vrouwen op tv.Beeld Still uit DWDD

In de bijdrage van Eva Jacobs in de Volkskrant van 27 maart reageert zij op het stuk van Lotte Schouten en Noortje Pellikaan van 25 maart in deze krant. Jacobs stelt dat juist de opvatting van Schouten en Pellikaan, dat vrouwen vrij moeten zijn te kiezen of ze parttime of helemaal niet willen werken (of om op tv te komen of niet), ervoor zorgt dat zij in een slachtofferrol worden geduwd. Met haar oproep aan vrouwen om zich sterker op te stellen, vervalt Jacobs in de houding die er de oorzaak van is dat vrouwen als Schouten en Pellikaan geen zin hebben zich in te zetten voor de feministische zaak.

Juist het feit dat feministen vrouwen op hun kop geven niet te 'doen zoals de mannen doen', maakt dat Schouten en Pellikaan vinden dat vrouwen 'niets moeten'. De insteek van veel feministische initiatieven is verkeerd. Zodra vrouwen op een bepaald gebied ondervertegenwoordigd zijn, kijken de feministen naar de vrouwen die volgens hen meer ambitie moeten hebben.

Schouten en Pellikaan reageren daarop: als vrouwen niet willen, wie zijn de feministen dan om ze te dwingen? Ik geloof dat vrouwen zich vaker welkom zouden voelen als we beter zouden kijken hoe het komt dat een bepaald gebied vrouwen kennelijk niet lokt. We moeten niet steeds zeggen wat ze verkeerd doen. Jacobs laat volgens mij iets liggen wat nog het meest opmerkelijke is: opvattingen zoals die van Schouten en Pellikaan nemen feministen kwalijk dat zij een onderscheid tussen man en vrouw maken.

Jan Mulder
Dit klassieke verweer tegen feministische initiatieven was goed te zien toen NPO-bestuurslid Shula Rijxman haar idee van de groslijst van vrouwen bij De Wereld Draait Door kwam uitleggen op 18 februari. Jan Mulder reageerde: 'Denkt u nu echt dat ik maar een seconde nadenk of er een man of vrouw tegenover me zit?'.

Daar valt natuurlijk tegenin te brengen dat vooroordelen vaak onbewust zijn. Maar deze reactie is ook merkwaardig omdat het feministischer probeert te zijn dan het feminisme, terwijl het de deur naar feministische initiatieven probeert te sluiten. De redeneertrant is dan als volgt: omdat feministen zelf iedere keer weer met het onderscheid aankomen dat ze zo graag opgeheven zouden zien, houden ze de ongelijkheid juist in stand.

Het feminisme zou paradoxaal zijn: je maakt een onderscheid om het te kunnen laten verdwijnen. Als Jan Mulder zegt dat hij geen bewust onderscheid meer maakt, is daarmee niet automatisch de seksegelijkheid bewerkstelligd en het feminisme 'gelukt'. Het is een ander soort uitspraak dan 'hiermee open ik de vergadering'.

50-50
Helaas ontstaat er geen seksegelijkheid door vaak te zeggen dat zij al is bereikt. Hoewel het negeren van sekseongelijkheid de ultieme sekseblindheid lijkt te zijn, staat het in feite gelijkwaardigheid in de weg. Pas als de verdeling experts op televisie ongeveer 50-50 uitvalt, speelt sekse echt geen rol meer. Tot we zover zijn, moeten we in de gaten houden of evenveel mannen als vrouwen hoger in het bedrijfsleven willen werken of aan zou willen schuiven bij tv-programma's.

Als we de vraag stellen waarom minder vrouwen de ambitie hebben hogerop te komen, of waarom ze vaker 'nee' zeggen op een uitnodiging voor De Wereld Draait Door, kunnen we reacties als die van Schouten en Pellikaan voorkomen. Als we stoppen te noemen wat er mis is met de houding van vrouwen - wat feministen te vaak hebben gedaan en Jacobs nog doet - ontstaat er ook niet zo'n grote onwil.

Door de gebieden aan te passen waar vrouwen ondervertegenwoordigd zijn, zullen zij zich sneller uitgenodigd voelen dan wanneer ze van feministen op hun kop krijgen. Vrouwen zeggen niet per se 'nee' tegen De Wereld Draait Door vanwege de aard van dat programma - bijvoorbeeld dat men wordt verleid tot oneliners.

Twee typen tv-vrouwen
Misschien wordt van vrouwen in onze samenleving wel meer bescheidenheid verwacht. Dit leidt volgens mij tot twee typen tv-vrouwen. Het eerste type stelt zich exact op als de zelfverzekerde mannelijke deskundigen op tv - met veel scepsis en irritatie tot gevolg. Het tweede type is de zichzelf verontschuldigende vrouw die behaagt, onderhoudend is en haar verhaal doorspekt met persoonlijke anekdotes. Deze houding heeft echter weer gevolgen voor haar geloofwaardigheid als expert.

Ik denk dat vrouwen huiverig zijn om op tv te verschijnen omdat ze weten hoe kritisch zij zelf de vrouwen op tv onder de loep nemen en ze niet het gevoel hebben deze strenge test te doorstaan. Juist daarom zou een 50-50 verdeling op tv kunnen helpen. Er moet iets veranderen in de beeldvorming over vrouwen, zodat men professionele vrouwen sneller accepteert.

Volgens Schouten en Pellikaan heeft de Nederlandse vrouw voldoende vrijheid en kansen om de top te bereiken of op tv te schitteren, zolang ze het maar wil. Nu moeten we de kans alleen nog maar groter maken dat ze ook zou willen, zonder daarbij zoals Jacobs te stellen dat ze het tot nu toe verkeerd doet.

Toske Andreoli is student Wijsbegeerte aan de Rijksuniversiteit Groningen.

 
De insteek van veel feministische initiatieven is verkeerd. Zodra vrouwen op een bepaald gebied ondervertegenwoordigd zijn, kijken de feministen naar de vrouwen die volgens hen meer ambitie moeten hebben.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden