Seks en staatshoofd

De Amerikaanse president heeft een seksleven. Het huidige staatshoofd heeft, zoals men pleegt te gniffelen, zelfs een 'uitgebreid' seksleven. Maar is er werkelijk zoveel nieuws onder de zon?...

ER ZIJN LANDEN waar de porno in ruime mate beschikbaar is, maar waar de doorsnee-premier een brave huisvader is die domicilie houdt in de Beeklaan. En er zijn landen waar een beetje bloot op de televisie al tot grote consternatie leidt, maar waar de ene na de andere hoofdrolspeler op het politieke toneel ten prooi valt aan zijn vleselijke lusten.

In die laatste categorie vallen de Verenigde Staten.

Bill Clinton staat te kijk vanwege zijn nogal klungelig aandoende seksuele relatie met stagiaire Monica Lewinsky - en vanwege de nog klungeliger ontkenning ervan -, maar historisch gezien is zijn erotische escapade allesbehalve uitzonderlijk. Diverse presidenten en andere leidende politici zijn betrapt met hun broek naar beneden. Zelfs de nobele founding fathers werden soms overweldigd door Koning Libido. Zoals de geniaalste onder hen, Thomas Jefferson, die tot twee keer toe een hartstochtelijke relatie met een gehuwde vrouw had en kinderen verwekte bij een 17-jarige slavin.

Voor sommigen resulteerde overspel in een pijnlijke fall from grace, maar anderen wisten de schade te beperken tot een miniem smetje op hun blazoen. De ene keer sloeg er een golf van verontwaardiging door het land, de andere keer haalde de natie de schouders op. Jimmy Carter raakte al in moeilijkheden toen hij in een Playboy-interview bekende in gedachten wel eens een andere vrouw dan zijn Rosalynn te hebben begeerd. John F. Kennedy versierde de ene vrouw na de andere, zonder ervan beschuldigd te worden dat hij de waardigheid van het presidentiële ambt te grabbel gooide.

Sommige seksuele escapades bleven een goed bewaard geheim. Het presidentschap van Warren G. Harding was een aaneenschakeling van financiële schandalen, maar zijn twee buitenechtelijke relaties kwamen pas aan het licht na zijn vroegtijdige dood in 1923. (Een klein gezelschap wist er wel van; voor de veiligheid had het Republikeinse partijbestuur een van zijn maîtresses tijdens de verkiezingscampagne van 1920 op een geheel verzorgde, maandenlange cruise naar het Verre Oosten gestuurd.) De omineuze woorden waarmee Lyndon Johnson ooit een vrouwelijke logé op zijn ranch trachtte te veroveren: 'Move over, this is your president', staan in een biografie die na zijn dood verscheen. Van J. Edgar Hoover, de gevreesde FBI-directeur, die bedacht was op alles wat vies en voos leek te zijn, weten we nog steeds niet zeker of hij een homoseksuele relatie had met zijn onafscheidelijke assistent Clyde Tolson.

Meer dan eens heeft een politicus een dreigende ontluistering weten te voorkomen met boetvaardigheid en eerlijkheid. Vooral als hij daarmee niet talmde.

In 1884 ging de strijd om het Witte Huis tussen de Democraat Grover Cleveland en de Republikein James Blaine. Domineeszoon Cleveland had de beste papieren. Als gouverneur van New York had hij de corruptie kordaat aangepakt. Daarentegen hing om Blaine, een ex-senator uit Maine, een geur van dubieuze zaken. In Washington had hij de aanleg van een spoorlijn bevorderd die ten goede kwam van een bedrijf waarvan hij zelf aandeelhouder was.

Maar de kansen keerden toen een krant onthulde dat de vrijgezel Cleveland tien jaar eerder bij een weduwe een onwettig kind had verwekt en in het geheim alimentatie betaalde. In die tijd was dat een schandaal van de eerste orde, en in het Democratische hoofdkwartier gingen dan ook alle alarmbellen af. De presidentskandidaat zelf liet zich echter niet van de wijs brengen. 'Vertel maar gewoon de waarheid', zei hij tot zijn medewerkers. Dat bleek doeltreffend, niet in de laatste plaats omdat de onfortuinlijke vrijer de affaire tamelijk zorgvuldig had afgewikkeld: toen de moeder aan de drank was geraakt, had hij ervoor gezorgd dat de zoon bij een respectabel pleeggezin werd ondergebracht.

Door niet als een kat om de hete brij te lopen wist Cleveland de schade te beperken en zijn geloofwaardigheid te behouden. Voor de Republikeinen viel er per saldo weinig eer te behalen aan de affaire. 'Ma! Ma! Where is my pa?', schamperden ze tijdens de campagne. Maar de Democraten lachten het laatst. Na Clevelands zege zongen zij: 'Gone to the White House. Ha! Ha! Ha'

Wat Cleveland evenwel niet kon voorkomen, was dat de pers zijn privé-leven voortaan met extra aandacht zou volgen. En er zou spoedig nog saillanter nieuws te melden zijn. In 1886 trouwde de 49-jarige president met de 21-jarige Frances Folsom. Dat gebeurde in een bliksemoperatie: vijf dagen na de aankondiging werd het huwelijk al voltrokken. Cleveland kende zijn bruid, de dochter van een van zijn beste vrienden, sinds ze een baby was.

De pers rook sensatie en rukte massaal uit naar Deer Park in Maryland, de bestemming van de presidentiële huwelijksreis. De pasgehuwden werden constant door fotografen bespied. Aan deze episode hield Cleveland een levenslange hekel aan de pers over. Amerikaanse verslaggevers 'doen hun uiterste best om van de journalistiek een verachtelijk vak te maken', mopperde hij.

DE PERS KON - en kan - politici het leven inderdaad behoorlijk zuur maken, maar legde anderzijds in sommige gevallen een opvallende discretie aan de dag. Dat geldt bijvoorbeeld voor het buitenechtelijk liefdesleven van Franklin D. Roosevelt, de grote president die de natie door een economische depressie en een wereldoorlog sleepte. Menigeen moet daarvan geweten hebben, maar tijdens zijn leven hebben de media vrijwel gezwegen over het onderwerp.

Toen Roosevelt in 1933 het Witte Huis betrok, had zijn 28-jarig huwelijk met Eleanor al volledig het karakter van een mariage de raison. De president en zijn echtgenote hadden aparte slaapvertrekken in het Witte Huis. Beiden hadden hun vaste kamer- c.q. bedgenoten. Tot 1940 bracht de president de nacht vaak door met Marguerite Alice LeHand, roepnaam Missy, die hij in de jaren twintig had leren kennen en die met feitelijke toestemming van Eleanor zijn maëresse was geworden. Ook Eleanor had geregeld vrouwelijk gezelschap, in de persoon van Lorena Hickok, een journaliste van het persbureau Associated Press, met wie ze zeer waarschijnlijk een lesbische verhouding had.

Het arrangement viel in duigen toen Missy, die haar eigen suite had in het Witte Huis, overleed als gevolg van een hersenbloeding. Maar er kwam al snel een nieuwe geliefde in Roosevelts leven, of beter: een oude. De president hervatte het contact met Lucy Mercer, een voormalige secretaresse van Eleanor, die hij al een kwart eeuw eerder had bemind.

De president oordeelde dat deze relatie zich beter niet onder Eleanors ogen kon afspelen. Bovendien had Lucy inmiddels een echtgenoot. Maar na diens dood kwam ze toch geregeld naar het Witte Huis - wanneer Eleanor op reis was - en vergezelde de president vaak naar zijn buitenverblijf in Warm Springs, Georgia. Of Eleanor daarin geheel berustte, is onduidelijk - in elk geval werd Lucy ijlings door de Secret Service afgevoerd uit Warm Springs nadat de president daar op 12 april 1945 in haar armen was gestorven. Het was een van de vele bijzonderheden uit zijn leven waarover de buitenwereld pas veel later iets te horen kreeg.

Kan de terughoudendheid van de media waarin Roosevelt zich mocht verheugen, nog worden verklaard uit de bijzondere omstandigheden (zijn ziekte, de oorlog), onbegrijpelijk is eigenlijk dat twintig jaar later Kennedy kon wegkomen met een lustbejag dat welhaast pathologische vormen aannam. Onbegrijpelijk, omdat het Kennedy bepaald niet ontbrak aan vijanden en critici die zijn aspiraties graag torpedeerden en daartoe de weg naar de media wel wisten te vinden.

Maar de mythe van het nieuwe Camelot en de identificatie met de jonge, charmante president en zijn lieftallige gezin waren kennelijk zo sterk, dat de pers zich nooit serieus verdiepte in de donkere kanten van zijn leven, hoewel diverse journalisten daarvan op z'n minst een glimp hebben gezien. Iedereen lachte hartelijk toen adviseur Ted Sorensen grapte dat de nieuwe regering hetzelfde deed voor seks wat de regering-Eisenhower had gedaan voor golf (Eisenhower was een verwoed golfer).

Het staat nu wel vast dat Kennedy zowel vóór als tijdens zijn presidentschap vele tientallen affaires heeft gehad. De man moet onverzadigbaar zijn geweest. En roekeloos. Hij liet zich een tijdlang verwennen door twee blonde secretaresses die bekend stonden als Fiddle en Faddle. Hij had amoureuze ontmoetingen met verscheidene actrices, onder wie Marilyn Monroe en Angie Dickinson. Hij legde het aan met een vriendin van maffiabaas Sam Giancana, die hij zelfs naar het Witte Huis liet komen. Op zijn inauguratiebal kneep hij er even tussenuit voor een seksuele rendez-vous met Dickinson.

Van Clinton is bekend dat hij Kennedy altijd hevig heeft bewonderd. Maar of hij er in zijn huidige penibele situatie verstandig aan doet om zich aan deze roemruchte voorganger te blijven spiegelen, is zeer de vraag. Kennedy's aureool is wel zeer verbleekt. De meeste historici zijn het erover eens: had hij meer tijd van leven gehad, dan zou hij vrijwel zeker verstrikt zijn geraakt in zijn avonturen en was de kans op impeachment zeer groot geweest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden