School die op de verkeerde plek lag

Niemand wil de herbouw financieren van de Amerikaanse school in Gaza. ‘Wie zegt dat Israël die niet ook verwoest?’..

BEIT LAHIA De karkassen van de schoolklassen staan er nog, evenals de vijf uitgebrande schoolbusjes. Te midden van het puin liggen gescheurde schriften en kindertekeningen. Een bruin teddybeertje is gespietst door verwrongen staaldraad. Het is alsof de Amerikaanse school aan de rand van Beit Lahia, in het noorden van de Gazastrook, pas een paar dagen geleden ineen is gezegen.

Maar de betonnen brokstukken liggen er sinds 3 januari. Al bijna een jaar. De Israëlische luchtmacht voerde toen een gericht bombardement uit op de schoolcampus. De 24-jarige nachtwaker kwam erbij om.

‘We hebben geen plannen om de school weer op te bouwen’, zegt directeur Mohammed Owdae, die uit nood met zijn 262 Palestijnse leerlingen een te klein, leegstaand kantoorpand in Gaza-Stad heeft betrokken. ‘Niemand wil ons financiering toezeggen, omdat er geen garantie is dat Israël het gebouw niet nog een keer verwoest.’

De Amerikaanse school was een van de honderden Palestijnse huizen, moskeeën, overheidskantoren, politiebureaus en fabrieken die onherstelbaar zijn verwoest tijdens de 22-daagse oorlog tussen Israël en het Hamas-bestuur.

Toch sprong het bombardement eruit. De school stond namelijk symbool voor alles wat Israël en het Westen de Gazastrook toewensen, met een vrij, niet-religieus, Amerikaans lesprogramma. Hier stuurde de kleine Gazaanse elite van westers georiënteerde zakenmensen en academici hun kinderen naartoe.

Iedere leerling moest wekelijks een boek lezen uit de schoolbibliotheek en een leesverslag maken. Maar de tienduizend boeken gingen in vlammen op, inclusief een exemplaar van het dagboek van Anne Frank. ‘We hebben twee boekenplankjes kunnen redden’, zegt geschiedenislerares Alia Oriban.

‘De aanval op de Amerikaanse school roept om nader diepgaand onderzoek’, heeft rechter Richard Goldstone gezegd, die zowel Israël als Hamas ervan heeft beschuldigd oorlogsmisdaden te hebben begaan. Hij schreef een lijvig rapport over de Gaza-oorlog in opdracht van de Verenigde Naties. Israël heeft het als ‘onevenwichtig’ naar de prullenmand verwezen.

Waarschijnlijk is de precaire ligging de school fataal geworden. Het complex, ooit met speeltuin en sportveld, grenst aan de land- en tuinbouwvelden die Hamas tijdens de oorlog gebruikte om raketten af te schieten op de Israëlische steden Ashkelon en Ashdod.

Het Israëlische leger heeft verklaard dat de Amerikaanse school als lanceerplek en raketopslagplaats is gebruikt. ‘De vraag naar de reden van het bombardement is moeilijk’, zegt directeur Owdae. ‘Natuurlijk zijn er in de velden rond de school raketten afgeschoten, ik ontken dat niet. Maar zelfs als er raketten vanaf ons schoolplein zouden zijn gelanceerd, waarom moest dan ons hele gebouw plat? Wij zijn geen terreurorganisatie, wij geloven in vrede en in de Amerikaanse waarden.’

In de pauze vallen de leerlingen op door welbespraaktheid. ‘In oorlog bestaat er geen mededogen, dat is maar weer eens gebleken’, zegt Labib El Hellou (17). ‘Je kunt niemand vertrouwen. Ken je het gedicht I felt a funeral in my brain van Emily Dickinson? Zo depressief was ik na het bombardement. Aan iedere hoek in het oude gebouw had ik speciale herinneringen. Ik was de onruststoker, moest vaak de klas uit en voor straf pushups doen.’

Naast de deur van klas 5 hangt de oogst van de opdracht: schrijf een opstel over wie jou inspireert. Twee keer Yasser Arafat, een keer Barack Obama en vijf keer Hannah Montana. ‘Wie wil uitleggen wie Hannah Montana is?’, vraagt de lerares. Vingers schieten omhoog. ‘Ze is een zangeres en ik ben haar grootste fan! Ze komt uit Texas en ze heeft een blonde pruik op. Ik bekijk haar liedjes op YouTube.’

Wat volgt is een imitatie met handbewegingen, danspasjes en zang met een vet Amerikaans accent. De koranscholen van Hamas zijn ineens ver weg.

‘Schijn bedriegt’, zegt gymnastiekdocent Mohamed Sourani met een grijns. ‘Vanuit de lerarenkamer kijken we zo naar binnen bij het ministerie van Justitie. Laatst hebben we een open dag gehouden, dat hielp om wat argwaan in de buurt weg te nemen. Ze laten ons met rust. Onze school is tijdens de burgeroorlog tussen Fatah en Hamas aangevallen door ongeregelde fundamentalisten. Maar van Hamas hebben we weinig last. We zijn te klein voor ze.’

Met puinruimen is op het oude schoolterrein pas onlangs begonnen. ‘Kijk uit voor munitie die niet is ontploft’, waarschuwt Fahed Jahjouh, de sloopaannemer. De eerste bulldozers zijn bij de Amerikaanse school aangekomen op kosten van de VN. ‘We halen het beton weg en vermalen het voor de aanleg van wegen.’

De Palestijnse kustenclave is verstoken van bouwmaterialen. Israël weigert cement, pijpleidingen en vensterglas toe te laten, omdat die in handen kunnen vallen van de Hamas-regering. De vrees is dat ze gebruikt worden voor bunkers en andere defensiestellingen, in plaats van voor huizenbouw. De grensblokkade doet de tijd in Gaza zodoende vrijwel stilstaan.

Toch is in de zomer opmerkelijk genoeg het aantal nieuwe aanmeldingen voor de Amerikaanse school verveelvoudigd. ‘Normaal hebben we 20 nieuwe leerlingen per jaar, nu waren dat er 89’, zegt Oweida. ‘Ouders zeiden dat ze geen Palestijnse politiek meer in het lesprogramma wilden. Ze hadden er genoeg van: geen Hamas, geen Fatah.’

Maar die stap is voor weinigen weggelegd. Gaza zit aan de grond. De werkloosheid onder de 1,5 miljoen inwoners schommelt rond de 50 procent. Het schoolgeld bedraagt 2.500 dollar per jaar en is voor de veelal kinderrijke gezinnen onbetaalbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden